«Οι νεκροί»
1. «Οι νεκροί» ήταν μια μεταγενέστερη προσθήκη στη συλλογή διηγημάτων Δουβλινέζοι
Ο JamesJoyce έγραψε το διήγημα «Οι νεκροί» το 1907 – τρία χρόνια μετά την ολοκλήρωση των υπόλοιπων 14 διηγημάτων που συναποτελούν τους Δουβλινέζους. Όταν έμενε στη Ρώμη, τα συναισθήματα που έτρεφε για το Δουβλίνο μαλάκωσαν και ευχόταν να υπήρχε ένα ιρλανδικό κλαμπ στην πόλη, όπου θα μπορούσε να γνωρίσει άλλους εκπατρισμένους Ιρλανδούς.
Το 1906 έγραψε στον αδερφό του Stanislaus:
«Κάποιες φορές που το σκέφτομαι, μου φαίνεται πως έχω υπάρξει αλόγιστα σκληρός. Δεν έχω αποτυπώσει (στους Δουβλινέζους, τουλάχιστον) ούτε στο ελάχιστο τη γοητεία της πόλης, γιατί ποτέ μου δεν ένιωσα άνετα σε καμία πόλη από τότε που έφυγα από το Δουβλίνο, με μόνη εξαίρεση το Παρίσι. Δεν έχω αποτυπώσει τη μεγαλοφυή απομόνωσή του και τη φιλοξενία του. Η τελευταία “αρετή”, απ’ όσο έχω δει, δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ευρώπη. Έχω αδικήσει την ομορφιά του: γιατί κατά τη γνώμη μου, είναι εκ φύσεως πολύ πιο όμορφη πόλη απ’ όποια άλλη έχω συναντήσει στην Αγγλία, την Ελβετία, τη Γαλλία, την Αυστρία ή την Ιταλία. Γνωρίζω βέβαια πόσο άχρηστες είναι αυτές οι σκέψεις».
Ο Joyce δεν ήθελε να ξαναγράψει τα υπάρχοντα διηγήματα. Κι έτσι, ολοκλήρωσε τελικά τη συλλογή με την προσθήκη του διηγήματος «Οι νεκροί», που δείχνουν την πιο καλόψυχη πλευρά του Δουβλίνου. Βασίζεται στις εμπειρίες του ίδιου, όταν επισκεπτόταν τις φιλόξενες θείες του κάθε Χριστούγεννα.
2. Διαδραματίζεται την περίοδο των Επιφανίων
Στην Ιρλανδία, στις 6 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Μικρών Χριστουγέννων, γνωστών και ως Χριστουγέννων της γυναίκας, ή Nollaig na mBan στα ιρλανδικά. Οι γυναίκες είχαν επιτέλους μια μέρα ξεκούρασης, έπειτα από όλη τη σκληρή δουλειά την περίοδο των Χριστουγέννων. Σύμφωνα με την παράδοση, οι άντρες αναλάμβαναν τις δουλειές του σπιτιού, ενώ οι γυναίκες επισκέπτονταν φιλικά σπίτια κι έτρωγαν το χριστουγεννιάτικο γλυκό.
Αυτή η περίοδος όμως είναι ταυτόχρονα η εορτή των Επιφανίων, για τη δυτική χριστιανική παράδοση, όπου εορτάζεται η στιγμή που οι Τρεις Μάγοι αποκαλύπτουν ότι το βρέφος είναι ο υιός του Θεού. Στο διήγημα «Οι νεκροί», μια βραδιά με φαγητό, ποτό και χορό ολοκληρώνεται με την επιφάνεια του Γκέιμπριελ, ο οποίος κάνει μια απρόσμενη ανακάλυψη για το παρελθόν της γυναίκας του.
3. Το διήγημα παρέμεινε ανέκδοτο για 7 χρόνια
Ο James Joyce άρχισε να στέλνει το χειρόγραφο των Δουβλινέζων το 1905 – πριν ακόμη γράψει τους «Νεκρούς». Ο εκδότης GrantRichards στο Λονδίνο συμφώνησε να το εκδώσει το 1906, αλλά ο τυπογράφος του αρνήθηκε να τυπώσει το βιβλίο, γιατί περιείχε χυδαίο λεξιλόγιο. Εκείνη την εποχή, οποιαδήποτε καταγγελία για προσβλητικό λεξιλόγιο βάραινε τον τυπογράφο και όχι τον εκδότη.
Όταν ο Joyce ολοκλήρωσε τους «Νεκρούς» το 1907, οι Δουβλινέζοι είχαν απορριφθεί τέσσερις ακόμα φορές, μέχρι που ένας εκδότης από το Δουβλίνο συμφώνησε να τους αναλάβει. Ωστόσο, για μία ακόμα φορά ο τυπογράφος αρνήθηκε.
Τελικά 1.250 αντίτυπα των Δουβλινέζων κυκλοφόρησαν το 1914 από τον Grant Richards – τον εκδότη που είχε αναλάβει εξαρχής να εκδώσει το βιβλίο.
Bonus trivia: Η πραγματική έμπνευση
Πηγή έμπνευσης για τους χαρακτήρες της Κέιτ και της Τζούλιας αποτέλεσαν οι θείες του Joyce, που έμεναν στο Δουβλίνο στο 15 Usher’s Island, όπου δίδασκαν μουσική τη δεκαετία του 1890. Στην ομώνυμη κινηματογραφική μεταφορά, σε σκηνοθεσία του John Huston, εμφανίζονται πλάνα από την πρόσοψη του σπιτιού, το οποίο μετά την κυκλοφορία της υποψήφιας για Όσκαρ ταινίας κρίθηκε προστατευόμενο μνημείο από τη δημοτική αρχή του Δουβλίνου.
Οι νεκροί σε νέα μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη εγκαινιάζει την καινούργια σειρά ξένης λογοτεχνίας «Τα μικρά», στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται ολιγοσέλιδα αλλά σημαντικά, ενδιαφέροντα και επίκαιρα έργα του 19ου και 20ού αιώνα.
1. «Οι νεκροί» ήταν μια μεταγενέστερη προσθήκη στη συλλογή διηγημάτων Δουβλινέζοι
Ο JamesJoyce έγραψε το διήγημα «Οι νεκροί» το 1907 – τρία χρόνια μετά την ολοκλήρωση των υπόλοιπων 14 διηγημάτων που συναποτελούν τους Δουβλινέζους. Όταν έμενε στη Ρώμη, τα συναισθήματα που έτρεφε για το Δουβλίνο μαλάκωσαν και ευχόταν να υπήρχε ένα ιρλανδικό κλαμπ στην πόλη, όπου θα μπορούσε να γνωρίσει άλλους εκπατρισμένους Ιρλανδούς.
Το 1906 έγραψε στον αδερφό του Stanislaus:
«Κάποιες φορές που το σκέφτομαι, μου φαίνεται πως έχω υπάρξει αλόγιστα σκληρός. Δεν έχω αποτυπώσει (στους Δουβλινέζους, τουλάχιστον) ούτε στο ελάχιστο τη γοητεία της πόλης, γιατί ποτέ μου δεν ένιωσα άνετα σε καμία πόλη από τότε που έφυγα από το Δουβλίνο, με μόνη εξαίρεση το Παρίσι. Δεν έχω αποτυπώσει τη μεγαλοφυή απομόνωσή του και τη φιλοξενία του. Η τελευταία “αρετή”, απ’ όσο έχω δει, δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ευρώπη. Έχω αδικήσει την ομορφιά του: γιατί κατά τη γνώμη μου, είναι εκ φύσεως πολύ πιο όμορφη πόλη απ’ όποια άλλη έχω συναντήσει στην Αγγλία, την Ελβετία, τη Γαλλία, την Αυστρία ή την Ιταλία. Γνωρίζω βέβαια πόσο άχρηστες είναι αυτές οι σκέψεις».
Ο Joyce δεν ήθελε να ξαναγράψει τα υπάρχοντα διηγήματα. Κι έτσι, ολοκλήρωσε τελικά τη συλλογή με την προσθήκη του διηγήματος «Οι νεκροί», που δείχνουν την πιο καλόψυχη πλευρά του Δουβλίνου. Βασίζεται στις εμπειρίες του ίδιου, όταν επισκεπτόταν τις φιλόξενες θείες του κάθε Χριστούγεννα.
2. Διαδραματίζεται την περίοδο των Επιφανίων
Στην Ιρλανδία, στις 6 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Μικρών Χριστουγέννων, γνωστών και ως Χριστουγέννων της γυναίκας, ή Nollaig na mBan στα ιρλανδικά. Οι γυναίκες είχαν επιτέλους μια μέρα ξεκούρασης, έπειτα από όλη τη σκληρή δουλειά την περίοδο των Χριστουγέννων. Σύμφωνα με την παράδοση, οι άντρες αναλάμβαναν τις δουλειές του σπιτιού, ενώ οι γυναίκες επισκέπτονταν φιλικά σπίτια κι έτρωγαν το χριστουγεννιάτικο γλυκό.
Αυτή η περίοδος όμως είναι ταυτόχρονα η εορτή των Επιφανίων, για τη δυτική χριστιανική παράδοση, όπου εορτάζεται η στιγμή που οι Τρεις Μάγοι αποκαλύπτουν ότι το βρέφος είναι ο υιός του Θεού. Στο διήγημα «Οι νεκροί», μια βραδιά με φαγητό, ποτό και χορό ολοκληρώνεται με την επιφάνεια του Γκέιμπριελ, ο οποίος κάνει μια απρόσμενη ανακάλυψη για το παρελθόν της γυναίκας του.
3. Το διήγημα παρέμεινε ανέκδοτο για 7 χρόνια
Ο James Joyce άρχισε να στέλνει το χειρόγραφο των Δουβλινέζων το 1905 – πριν ακόμη γράψει τους «Νεκρούς». Ο εκδότης GrantRichards στο Λονδίνο συμφώνησε να το εκδώσει το 1906, αλλά ο τυπογράφος του αρνήθηκε να τυπώσει το βιβλίο, γιατί περιείχε χυδαίο λεξιλόγιο. Εκείνη την εποχή, οποιαδήποτε καταγγελία για προσβλητικό λεξιλόγιο βάραινε τον τυπογράφο και όχι τον εκδότη.
Όταν ο Joyce ολοκλήρωσε τους «Νεκρούς» το 1907, οι Δουβλινέζοι είχαν απορριφθεί τέσσερις ακόμα φορές, μέχρι που ένας εκδότης από το Δουβλίνο συμφώνησε να τους αναλάβει. Ωστόσο, για μία ακόμα φορά ο τυπογράφος αρνήθηκε.
Τελικά 1.250 αντίτυπα των Δουβλινέζων κυκλοφόρησαν το 1914 από τον Grant Richards – τον εκδότη που είχε αναλάβει εξαρχής να εκδώσει το βιβλίο.
Bonus trivia: Η πραγματική έμπνευση
Πηγή έμπνευσης για τους χαρακτήρες της Κέιτ και της Τζούλιας αποτέλεσαν οι θείες του Joyce, που έμεναν στο Δουβλίνο στο 15 Usher’s Island, όπου δίδασκαν μουσική τη δεκαετία του 1890. Στην ομώνυμη κινηματογραφική μεταφορά, σε σκηνοθεσία του John Huston, εμφανίζονται πλάνα από την πρόσοψη του σπιτιού, το οποίο μετά την κυκλοφορία της υποψήφιας για Όσκαρ ταινίας κρίθηκε προστατευόμενο μνημείο από τη δημοτική αρχή του Δουβλίνου.
Οι νεκροί σε νέα μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη εγκαινιάζει την καινούργια σειρά ξένης λογοτεχνίας «Τα μικρά», στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται ολιγοσέλιδα αλλά σημαντικά, ενδιαφέροντα και επίκαιρα έργα του 19ου και 20ού αιώνα.
