Συμβουλές για το μέλλον από το παρελθόν
Η δύναμη αυτού του τόμου με τα χρονογραφήματα-δοκιμιακά «σφηνάκια» είναι η συνθετική σκέψη της Ιρένε Βαγέχο που συνδυάζει με φαινομενικά πηγαίο και αβίαστο τρόπο την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία και φιλοσοφία με τη σύγχρονη σκέψη και πραγματικότητα, την τέχνη και την ψυχολογία. Έχοντας απόλυτη επίγνωση του γεγονότος ότι, στην εποχή μας, «ο όγκος των γραπτών κειμένων μας πνίγει», διαλέγει τη σύντομη φόρμα του χρονογραφήματος για να επισημάνει, παρατηρώντας ταυτόχρονα το σήμερα και το χτες, πως η ανθρώπινη φύση είναι κοινή και πανάρχαια, είτε μιλάμε για δημοκρατία και για ευθανασία είτε για τον έρωτα, την προπαγάνδα ή τη φοροδιαφυγή.
Περνώντας με μαεστρία από τη Σαπφώ, τον Βιργίλιο, τον Οβίδιο και τον Αριστοτέλη στον Μπέρτολτ Μπρεχτ, τον Λάο Τσε, τον Κομφούκιο και τον Μπέρτραντ Ράσελ, υπενθυμίζει πως η φωνή του παρελθόντος μπορεί να μιλήσει στο μέλλον και μας προτρέπει να μην ξεχνάμε τις ηθικές αρχές που έθεσαν τα θεμέλια του σύγχρονου κόσμου και να ζούμε την κάθε στιγμή αναζητώντας την ισορροπία ανάμεσα στην ξεγνοιασιά και την προνοητικότητα.
Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη
___________________________________
Το βιβλίο Κάποιος μίλησε για εμάς: Συμβουλές για το μέλλον από το παρελθόν αποτελεί μια συλλογή αυτόνομων φιλοσοφικών δοκιμίων της κλασικής φιλολόγου Ιρένε Βαγέχο. Σε κάθε κείμενο, το οποίο σε έκταση δεν ξεπερνά τη μία σελίδα, η Βαγέχο θεματοποιεί έναν προβληματισμό της σύγχρονης εποχής και επικαιρότητας (π.χ η επιστήμη, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η πολιτική και τα πρόσωπα της, η παραπληροφόρηση, η κλιματική αλλαγή, η ευτυχία, ο έρωτας κ.ά.) προσεγγίζοντάς τον υπό το πρίσμα του Λόγου και των Έργων αρχαίων κλασικών συγγραφέων (τον Λόγο του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Σενέκα, του Βιργιλίου, του Οράτιου, του Θουκυδίδη, του Ηρόδοτου και άλλων πολλών), ενώ παράλληλα συνδιαλέγεται πολύ πετυχημένα με τη μυθολογία και τα διδάγματα που ενδεχομένως αυτή κρύβει.
Με όχημα αυτούς τους υπόγειους ή και φανερούς συσχετισμούς, η Βαγέχο αναδεικνύει την αξία όχι μόνο της ίδιας της αρχαιότητας, αλλά και των ανθρώπων που έχουν αναλάβει το δύσκολο έργο της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας στο σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα∙ αφιερώνει το έργο σε αυτούς που «βαδίζοντας στα ίχνη του Οδυσσέα, μας προστατεύουν από τους λωτοφάγους και τη λήθη» όπως μας υπενθυμίζει η ίδια.
Η δύναμη κάθε κειμένου έγκειται στη δυνατότητα κάθε αναγνώστη/αναγνώστριας να ταυτιστεί με τις φιλοσοφικές ιδέες, τοποθετώντάς τες στο κέντρο της δικής του/της ζωής. Ενώ διαβάζουμε αυτό το ψηφιδωτό πολλαπλών φιλοσοφικών και ιστορικών διαδρομών, συνειδητοποιούμε ότι οι ζωές μας, καθώς και αυτά που αποτελούν συχνά θέμα συζήτησης σε οικογενειακά τραπέζια και φιλικές συναθροίσεις, φωτίζονται αποτελεσματικά από το βλέμμα των αρχαίων κλασικών, οι οποίοι κατασκευάζουν μια μεταμορφωμένη μυθολογία, έναν άχρονο τόπο –εύκολα επισκέψιμο από τους/τις αναγνώστες/αναγνώστριες– όπου ο καθένας και η καθεμία εντοπίζει την ατομική ή συλλογική ταυτότητα του παρόντος και τους παράγοντες που καθορίζουν την οντότητά της.
Η Βαγέχο κατορθώνει να προβάλει εκείνα τα νήματα, τους υδάτινους δρόμους (ποιο άλλο στοιχείο της φύσης θα επιτελούσε καλύτερα τον ρόλο του επικοινωνιακού μέσου στον άξονα της μεταφοράς;) που μας ενώνουν με το παρελθόν μέχρι οι αναγνώστες/αναγνώστριες να δουν πως αυτά τα ποτάμια των ιδεών, που συνεχώς μεταμορφώνονται και μεταμορφώνουν τα πάντα γύρω από αυτά, εκβάλλουν στη θάλασσα του μέλλοντος.
Το ερώτημα παραμένει: υπάρχει αρχή και τέλος, παρελθόν και μέλλον ή μήπως ό,τι συμβαίνει είναι η μετάφραση αλλεπάλληλων διακοπών και αναπλαισιώσεων της ιστορικής και φιλοσοφικής συνέχειας;
Ιωάννα Καπετάνου
Η δύναμη αυτού του τόμου με τα χρονογραφήματα-δοκιμιακά «σφηνάκια» είναι η συνθετική σκέψη της Ιρένε Βαγέχο που συνδυάζει με φαινομενικά πηγαίο και αβίαστο τρόπο την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία και φιλοσοφία με τη σύγχρονη σκέψη και πραγματικότητα, την τέχνη και την ψυχολογία. Έχοντας απόλυτη επίγνωση του γεγονότος ότι, στην εποχή μας, «ο όγκος των γραπτών κειμένων μας πνίγει», διαλέγει τη σύντομη φόρμα του χρονογραφήματος για να επισημάνει, παρατηρώντας ταυτόχρονα το σήμερα και το χτες, πως η ανθρώπινη φύση είναι κοινή και πανάρχαια, είτε μιλάμε για δημοκρατία και για ευθανασία είτε για τον έρωτα, την προπαγάνδα ή τη φοροδιαφυγή.
Περνώντας με μαεστρία από τη Σαπφώ, τον Βιργίλιο, τον Οβίδιο και τον Αριστοτέλη στον Μπέρτολτ Μπρεχτ, τον Λάο Τσε, τον Κομφούκιο και τον Μπέρτραντ Ράσελ, υπενθυμίζει πως η φωνή του παρελθόντος μπορεί να μιλήσει στο μέλλον και μας προτρέπει να μην ξεχνάμε τις ηθικές αρχές που έθεσαν τα θεμέλια του σύγχρονου κόσμου και να ζούμε την κάθε στιγμή αναζητώντας την ισορροπία ανάμεσα στην ξεγνοιασιά και την προνοητικότητα.
Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη
___________________________________
Το βιβλίο Κάποιος μίλησε για εμάς: Συμβουλές για το μέλλον από το παρελθόν αποτελεί μια συλλογή αυτόνομων φιλοσοφικών δοκιμίων της κλασικής φιλολόγου Ιρένε Βαγέχο. Σε κάθε κείμενο, το οποίο σε έκταση δεν ξεπερνά τη μία σελίδα, η Βαγέχο θεματοποιεί έναν προβληματισμό της σύγχρονης εποχής και επικαιρότητας (π.χ η επιστήμη, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η πολιτική και τα πρόσωπα της, η παραπληροφόρηση, η κλιματική αλλαγή, η ευτυχία, ο έρωτας κ.ά.) προσεγγίζοντάς τον υπό το πρίσμα του Λόγου και των Έργων αρχαίων κλασικών συγγραφέων (τον Λόγο του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Σενέκα, του Βιργιλίου, του Οράτιου, του Θουκυδίδη, του Ηρόδοτου και άλλων πολλών), ενώ παράλληλα συνδιαλέγεται πολύ πετυχημένα με τη μυθολογία και τα διδάγματα που ενδεχομένως αυτή κρύβει.
Με όχημα αυτούς τους υπόγειους ή και φανερούς συσχετισμούς, η Βαγέχο αναδεικνύει την αξία όχι μόνο της ίδιας της αρχαιότητας, αλλά και των ανθρώπων που έχουν αναλάβει το δύσκολο έργο της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας στο σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα∙ αφιερώνει το έργο σε αυτούς που «βαδίζοντας στα ίχνη του Οδυσσέα, μας προστατεύουν από τους λωτοφάγους και τη λήθη» όπως μας υπενθυμίζει η ίδια.
Η δύναμη κάθε κειμένου έγκειται στη δυνατότητα κάθε αναγνώστη/αναγνώστριας να ταυτιστεί με τις φιλοσοφικές ιδέες, τοποθετώντάς τες στο κέντρο της δικής του/της ζωής. Ενώ διαβάζουμε αυτό το ψηφιδωτό πολλαπλών φιλοσοφικών και ιστορικών διαδρομών, συνειδητοποιούμε ότι οι ζωές μας, καθώς και αυτά που αποτελούν συχνά θέμα συζήτησης σε οικογενειακά τραπέζια και φιλικές συναθροίσεις, φωτίζονται αποτελεσματικά από το βλέμμα των αρχαίων κλασικών, οι οποίοι κατασκευάζουν μια μεταμορφωμένη μυθολογία, έναν άχρονο τόπο –εύκολα επισκέψιμο από τους/τις αναγνώστες/αναγνώστριες– όπου ο καθένας και η καθεμία εντοπίζει την ατομική ή συλλογική ταυτότητα του παρόντος και τους παράγοντες που καθορίζουν την οντότητά της.
Η Βαγέχο κατορθώνει να προβάλει εκείνα τα νήματα, τους υδάτινους δρόμους (ποιο άλλο στοιχείο της φύσης θα επιτελούσε καλύτερα τον ρόλο του επικοινωνιακού μέσου στον άξονα της μεταφοράς;) που μας ενώνουν με το παρελθόν μέχρι οι αναγνώστες/αναγνώστριες να δουν πως αυτά τα ποτάμια των ιδεών, που συνεχώς μεταμορφώνονται και μεταμορφώνουν τα πάντα γύρω από αυτά, εκβάλλουν στη θάλασσα του μέλλοντος.
Το ερώτημα παραμένει: υπάρχει αρχή και τέλος, παρελθόν και μέλλον ή μήπως ό,τι συμβαίνει είναι η μετάφραση αλλεπάλληλων διακοπών και αναπλαισιώσεων της ιστορικής και φιλοσοφικής συνέχειας;
Ιωάννα Καπετάνου
