Ποιος είναι ο James Baldwin;
Εισαγωγή στο έργο και τη ζωή του James Baldwin
Βασικά στοιχεία
- Ο James Baldwin γεννήθηκε στο Χάρλεμ. Η φτώχεια και η περίπλοκη σχέση του με τη θρησκεία όσο μεγάλωνε σημάδεψαν ανεξίτηλα τα πρώτα χρόνια της ζωής του.
- Μετακόμισε στο Παρίσι το 1948, όπου βρήκε τον χώρο να εκφράσει ελεύθερα τις απόψεις του σχετικά με τη φυλή και την κοινωνία, απομακρυσμένος πια από τις διαμάχες γύρω από το φυλετικό ζήτημα που θέριευαν στην Αμερική.
- Τα έργα του Baldwin, μεταξύ των οποίων τα Φώναξέ το στα βουνά και The Fire Next Time, πραγματεύονται τους αγώνες των Αφροαμερικανών για κοινωνική δικαιοσύνη και ισότητα. Επηρέασε σημαντικά το Κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα, υποστηρίζοντας ανοιχτά τις διεκδικήσεις των συναγωνιστών του, μέσα από τα κείμενα και τις δημόσιες ομιλίες του.
- Ο Baldwin εξερεύνησε στα έργα του την προσωπική και τη συλλογική ταυτότητα, και μέχρι και σήμερα η επιρροή του είναι αδιαμφισβήτητη, εδραιώνοντάς τον ως μια σημαντική προσωπικότητα στην αμερικανική λογοτεχνία και στην πολιτισμική θεωρία. Η κληρονομιά του παραμένει ζωντανή μέσα από τις συγκαιρινές συζητήσεις για τη φυλή, τη σεξουαλικότητα και την ανθρώπινη εμπειρία, επηρεάζοντας σύγχρονους συγγραφείς και ακτιβιστές.
Η ζωή και η κληρονομιά του
Ο James Arthur Baldwin (Τζέιμς Άρθουρ Μπόλντουιν, 1924-1987) γεννήθηκε στο Χάρλεμ της Νέας Υόρκης στις 2 Αυγούστου 1924. Η μητέρα του Emma Berdis Jones καταγόταν από το Ντιλ Άιλαντ του Μέριλαντ και δεν γνώρισε ποτέ τον βιολογικό του πατέρα. Μεγάλωσε με τη μητέρα του και τον πατριό του, τον David Baldwin, έναν βαπτιστή ιεροκήρυκα από τη Νέα Ορλεάνη της Λουιζιάνας, τον οποίο ο Baldwin αποκαλούσε «πατέρα» και τον περιέγραφε ως εξαιρετικά αυστηρό. Ως ο μεγαλύτερος από εννέα παιδιά, ο Baldwin είχε πάρει στα σοβαρά την ευθύνη του μεγάλου αδελφού, και ήταν πάντα το δεξί χέρι της μητέρας του. Φρόντιζε και προστάτευε τους τρεις μικρότερους αδερφούς και τις πέντε αδερφές του σε ένα νοικοκυριό που καθοριζόταν από τους ανάλγητους κανόνες του πατέρα τους.
Από τα δεκατέσσερα ως τα δεκαεφτά του, ο Baldwin ήταν ιεροκήρυκας στη Σύναξη της Εκκλησίας της Πεντηκοστής του Fireside, όπου έγινε γνωστός για τα κηρύγματά του. Το σύντομο πέρασμά του από την εκκλησία σημάδεψε ανεξίτηλα το ύφος του, καθώς και τα θέματα, τα σύμβολα και τις βιβλικές αναφορές στα κείμενά του. Η εμπειρία του Baldwin με τον Πεντηκοστιανισμό είναι στην πραγματικότητα ουσιαστικής σημασίας για την κατανόηση των πολύπλοκων απόψεών του σχετικά με τον Χριστιανισμό, τις οποίες διατύπωνε σε ομιλίες και δημοσιεύσεις του. Η εμπειρία του στον άμβωνα συνέβαλε επίσης στη διαμόρφωση της γενικότερης στάσης του απέναντι στη θρησκεία, καθώς και στην τελική απόρριψή της στο όνομα της ανθρωπιστικής αγάπης. Στο The Fire Next Time ο Baldwin ισχυρίζεται:
«Η έννοια του Θεού έχει αξία ή χρησιμότητα, μόνο εφόσον μας κάνει πιο μεγαλόκαρδους, πιο ελεύθερους ή πιο έτοιμους να αγαπήσουμε ολόψυχα. Αν ο Θεός δεν μπορεί να το κάνει αυτό, ήρθε η ώρα να Τον ξεφορτωθούμε».
Στην εφηβεία του, ο Baldwin πήγε γυμνάσιο στο Frederick Douglass Junior High School, όπου γνώρισε τον καθηγητή γαλλικών και μέντορά του Countee Cullen, αναγνωρισμένο ποιητή της Αναγέννησης του Χάρλεμ. Ο Baldwin συνέχισε στο λύκειο DeWitt Clinton High School, όπου επιμελούνταν το σχολικό λογοτεχνικό περιοδικό Magpie, και συμμετείχε στη λέσχη ανάγνωσης, όπως είχε κάνει ο Cullen όταν ήταν κι αυτός μαθητής εκεί. Όταν αποφοίτησε από το DeWitt Clinton, είχε πολλούς στενούς φίλους –τον φωτογράφο Richard Avedon, τον δοκιμιογράφο Emile Capouya, τον συγγραφέα και εκδότη Sol Stein– με τους οποίους κράτησε επαφή, και μάλιστα συνεργάστηκε μαζί τους σε ορισμένα βιβλία του.
Τη δεκαετία του ’40 συνέβησαν οι πιο σημαντικές αλλαγές στη ζωή του. Το 1942 αποφοίτησε από το λύκειο και έναν χρόνο αργότερα έζησε από κοντά την Εξέγερση του Χάρλεμ το 1943 και έχασε τον πατέρα του. Έπειτα από αυτή τη συναισθηματική απώλεια, ο Baldwin ένιωθε περισσότερο από ποτέ ότι όφειλε να αναλάβει τον ρόλο του πατέρα για τα οχτώ αδέρφια του. Το πανεπιστήμιο μετατράπηκε σε άπιαστο όνειρο κι έτσι έκανε διάφορες μικροδουλειές την ημέρα, και το βράδυ έπαιζε κιθάρα σε καφετέριες του Greenwich Village, όπου και έγραφε μέχρι αργά, προσπαθώντας να πραγματοποιήσει το όνειρό του να γίνει συγγραφέας.
Από το Χάρλεμ στην παγκόσμια σκηνή
To 1944 ο Baldwin γνώρισε τον Richard Wright, τον πιο διάσημο Αφροαμερικανό συγγραφέα της εποχής, του οποίου το έργο τον συγκινούσε για την ευαισθησία του. Με τον καιρό, ο Wright θα γινόταν και ο μέντοράς του, καθώς ο Baldwin εκτιμούσε τις ισχυρές απόψεις του Wright σχετικά με το φυλετικό ζήτημα στην Αμερική, ενώ επίσης απολάμβανε ιδιαίτερα σε πνευματικό επίπεδο τις συζητήσεις τους. Ο Wright βοήθησε τον Baldwin να εξασφαλίσει μια υποτροφία για να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα, κάτι που του επέτρεψε να αναχωρήσει για το Παρίσι το 1948, όπου ο μεγαλύτερος σε ηλικία συγγραφέας είχε μετακομίσει λίγα χρόνια νωρίτερα. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη Γαλλία, οι δύο άντρες διαφωνούσαν συχνά ως προς την προσέγγιση που υιοθετούσαν στα κείμενά τους σχετικά με το φυλετικό ζήτημα. Ο Baldwin έγραψε τρία δοκίμια, στα οποία επέκρινε την «τέχνη της διαμαρτυρίας» του Wright στο μυθιστόρημα Native Son (1940)· η διαφωνία τους σήμανε και το τέλος της φιλίας τους, κατάληξη για την οποία ο Baldwin εξέφρασε τη λύπη του μετά τον θάνατο του Wright το 1960.
Το 1948, στα είκοσι τέσσερά του, ο Baldwin πήγε να ζήσει στο Παρίσι, γιατί δεν άντεχε άλλο τον ρατσισμό και τον σεξισμό που βίωνε καθημερινά στις ΗΠΑ. Όπως εξηγεί ο Kendall Thomas, καθηγητής νομικής και κριτικών φυλετικών σπουδών στο Columbia, ο Baldwin έφυγε από τη χώρα του εξαιτίας του ρατσισμού, και από το Χάρλεμ εξαιτίας της ομοφοβίας – δύο στοιχεία της ταυτότητάς του που τον έκαναν συχνά στόχο ξυλοδαρμού από τη νεολαία και την αστυνομία στη γειτονιά του. Όταν ρωτήθηκε το 1984 σε μία συνέντευξη στο Paris Review σχετικά με την αναχώρησή του, ο ίδιος δήλωσε: «Την είχα γλιτώσει αρκετές φορές, δεν με έπαιρνε άλλο. Είτε θα κατέληγα στη φυλακή είτε θα σκότωνα κάποιον είτε θα με σκότωναν». Στο Παρίσι ο Baldwin άρχισε να γνωρίζει άλλους συγγραφείς. Ξαναήρθε κοντά με τον Richard Wright και γνώρισε για πρώτη φορά τη Maya Angelou, με την οποία τους έδενε μια στενή φιλία μέχρι το τέλος της ζωής του.
Ο Baldwin πέρασε τα επόμενα σαράντα χρόνια μακριά από τις ΗΠΑ, όπου έγραψε και εξέδωσε τα περισσότερα βιβλία του. Από το 1948 μέχρι το 1957 ζούσε στη Γαλλία και ταξίδευε στην Ευρώπη, και από το 1961 ως το 1970 ο Baldwin έζησε για μεγάλες περιόδους στην Κωνσταντινούπολη και επισκέφτηκε πολλές περιοχές της Τουρκίας. Η βία και οι δολοφονίες μαύρων ακτιβιστών και ηγετών στις ΗΠΑ κατά την ταραγμένη δεκαετία του ’60 τον κατέβαλαν. Μετά τη δολοφονία τριών φίλων του –του Medgar Evers το 1963, του Malcolm X το 1965 και του Martin Luther King, Jr. το 1968– ο Baldwin κατέρρευσε ψυχολογικά, αρρώστησε και τελικά πήγε να ζήσει στη Νότια Γαλλία για να αναρρώσει. Το 1971 νοίκιασε ένα σπίτι στο χωριό St. Paul de Vence, το οποίο σιγά σιγά αγόρασε χάρη στις επιταγές που λάμβανε από τις πωλήσεις των βιβλίων του. Στο St. Paul βρήκε το πραγματικό του σπίτι.
«Η ιστορία μου θα απελευθερώσει την Αμερική»
Τα πρώτα χρόνια ο Baldwin επέστρεφε συχνά στις ΗΠΑ και έλεγε πως ήταν ένας «υπερατλαντικός εργαζόμενος επιβάτης». Το 1955 νοίκιασε ένα διαμέρισμα στη Νέα Υόρκη και από τα μέσα του ’60 είχε ένα σπίτι λίγο πιο ανατολικά από το προηγούμενο.
Όταν ο Martin Luther King, Jr. δολοφονήθηκε το 1968, ο Baldwin ήταν στην Καλιφόρνια, σ’ ένα σπίτι στο Λος Άντζελες, όπου έγραφε το σενάριο για το βιβλίο του Alex Haley Η αυτοβιογραφία του Μάλκολμ Χ. Έμαθε τα τραγικά νέα καθώς ταξίδευε στο Λονδίνο με την αδερφή του Γκλόρια. Ο Baldwin επισκεπτόταν για μεγάλα διαστήματα τις Ηνωμένες Πολιτείες για να περάσει χρόνο με τη μεγάλη και αγαπημένη του οικογένεια και να συμμετάσχει σε εκδηλώσεις του Κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα. Συμμετείχε στην πορεία της Γουάσιγκτον το 1963 και στις πορείες του 1965. Παρευρισκόταν επίσης σε λογοτεχνικές εκδηλώσεις, όπως το συνέδριο του 1965 με τίτλο Το όραμα του νέγρου συγγραφέα για την Αμερική (The Negro Writer’s Vision of America), το οποίο διοργανώθηκε από το New School for Social Research στη Νέα Υόρκη. Κατά την ομιλία του, δήλωσε: «Ξέρω μια ιστορία που η Αμερική αρνείται. Και την αρνείται για τον πολύ απλό λόγο ότι η δική μου ιστορία, μόλις ειπωθεί, τη φέρνει αντιμέτωπη με την αλήθεια για τον εαυτό της. Στην πραγματικότητα, η ιστορία μου, μόλις ειπωθεί, θα απελευθερώσει την Αμερική. Η δυνατότητα της απελευθέρωσης –η αναγκαιότητα να αναλάβει κανείς την ευθύνη της ίδιας του της ζωής– είναι αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι αληθινά φοβούνται».
Εις μνήμην ενός αγαπημένου αδερφού
Έπειτα από μια σύντομη μάχη με τον καρκίνο του στομάχου, ο Baldwin έφυγε από τη ζωή στις 30 Νοεμβρίου 1987, στο σπίτι του στο St. Paul de Vence. Μία εβδομάδα αργότερα μεταφέρθηκε στον καθεδρικό St. John the Divine στη Νέα Υόρκη και κηδεύτηκε στο νεκροταφείο Ferncliff. Μέλη της οικογένειας και φίλοι παραστάθηκαν στη νεκρώσιμη ακολουθία, όπου οι Toni Morrison, Amiri Baraka και Maya Angelou είπαν γλυκά λόγια για τον φίλο και αδερφό τους. Η Angelou σχολίασε πως η αγάπη του Baldwin «μου άνοιξε μια πρωτόγνωρη πόρτα και είναι ευλογία που ο James Baldwin ήταν αδερφός μου».
Το υλικό αντλήθηκε από το άρθρο στον ιστότοπο του Smithsonian’s National Museum of African American History & Culture.
Μετάφραση: Μαρτίνα Ασκητοπούλου
Διαβάστε το μυθιστόρημα του James Baldwin Το δωμάτιο του Τζοβάνι (μετάφραση: Τερέζα Βεκιαρέλλη).
Εισαγωγή στο έργο και τη ζωή του James Baldwin
Βασικά στοιχεία
- Ο James Baldwin γεννήθηκε στο Χάρλεμ. Η φτώχεια και η περίπλοκη σχέση του με τη θρησκεία όσο μεγάλωνε σημάδεψαν ανεξίτηλα τα πρώτα χρόνια της ζωής του.
- Μετακόμισε στο Παρίσι το 1948, όπου βρήκε τον χώρο να εκφράσει ελεύθερα τις απόψεις του σχετικά με τη φυλή και την κοινωνία, απομακρυσμένος πια από τις διαμάχες γύρω από το φυλετικό ζήτημα που θέριευαν στην Αμερική.
- Τα έργα του Baldwin, μεταξύ των οποίων τα Φώναξέ το στα βουνά και The Fire Next Time, πραγματεύονται τους αγώνες των Αφροαμερικανών για κοινωνική δικαιοσύνη και ισότητα. Επηρέασε σημαντικά το Κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα, υποστηρίζοντας ανοιχτά τις διεκδικήσεις των συναγωνιστών του, μέσα από τα κείμενα και τις δημόσιες ομιλίες του.
- Ο Baldwin εξερεύνησε στα έργα του την προσωπική και τη συλλογική ταυτότητα, και μέχρι και σήμερα η επιρροή του είναι αδιαμφισβήτητη, εδραιώνοντάς τον ως μια σημαντική προσωπικότητα στην αμερικανική λογοτεχνία και στην πολιτισμική θεωρία. Η κληρονομιά του παραμένει ζωντανή μέσα από τις συγκαιρινές συζητήσεις για τη φυλή, τη σεξουαλικότητα και την ανθρώπινη εμπειρία, επηρεάζοντας σύγχρονους συγγραφείς και ακτιβιστές.
Η ζωή και η κληρονομιά του
Ο James Arthur Baldwin (Τζέιμς Άρθουρ Μπόλντουιν, 1924-1987) γεννήθηκε στο Χάρλεμ της Νέας Υόρκης στις 2 Αυγούστου 1924. Η μητέρα του Emma Berdis Jones καταγόταν από το Ντιλ Άιλαντ του Μέριλαντ και δεν γνώρισε ποτέ τον βιολογικό του πατέρα. Μεγάλωσε με τη μητέρα του και τον πατριό του, τον David Baldwin, έναν βαπτιστή ιεροκήρυκα από τη Νέα Ορλεάνη της Λουιζιάνας, τον οποίο ο Baldwin αποκαλούσε «πατέρα» και τον περιέγραφε ως εξαιρετικά αυστηρό. Ως ο μεγαλύτερος από εννέα παιδιά, ο Baldwin είχε πάρει στα σοβαρά την ευθύνη του μεγάλου αδελφού, και ήταν πάντα το δεξί χέρι της μητέρας του. Φρόντιζε και προστάτευε τους τρεις μικρότερους αδερφούς και τις πέντε αδερφές του σε ένα νοικοκυριό που καθοριζόταν από τους ανάλγητους κανόνες του πατέρα τους.
Από τα δεκατέσσερα ως τα δεκαεφτά του, ο Baldwin ήταν ιεροκήρυκας στη Σύναξη της Εκκλησίας της Πεντηκοστής του Fireside, όπου έγινε γνωστός για τα κηρύγματά του. Το σύντομο πέρασμά του από την εκκλησία σημάδεψε ανεξίτηλα το ύφος του, καθώς και τα θέματα, τα σύμβολα και τις βιβλικές αναφορές στα κείμενά του. Η εμπειρία του Baldwin με τον Πεντηκοστιανισμό είναι στην πραγματικότητα ουσιαστικής σημασίας για την κατανόηση των πολύπλοκων απόψεών του σχετικά με τον Χριστιανισμό, τις οποίες διατύπωνε σε ομιλίες και δημοσιεύσεις του. Η εμπειρία του στον άμβωνα συνέβαλε επίσης στη διαμόρφωση της γενικότερης στάσης του απέναντι στη θρησκεία, καθώς και στην τελική απόρριψή της στο όνομα της ανθρωπιστικής αγάπης. Στο The Fire Next Time ο Baldwin ισχυρίζεται:
«Η έννοια του Θεού έχει αξία ή χρησιμότητα, μόνο εφόσον μας κάνει πιο μεγαλόκαρδους, πιο ελεύθερους ή πιο έτοιμους να αγαπήσουμε ολόψυχα. Αν ο Θεός δεν μπορεί να το κάνει αυτό, ήρθε η ώρα να Τον ξεφορτωθούμε».
Στην εφηβεία του, ο Baldwin πήγε γυμνάσιο στο Frederick Douglass Junior High School, όπου γνώρισε τον καθηγητή γαλλικών και μέντορά του Countee Cullen, αναγνωρισμένο ποιητή της Αναγέννησης του Χάρλεμ. Ο Baldwin συνέχισε στο λύκειο DeWitt Clinton High School, όπου επιμελούνταν το σχολικό λογοτεχνικό περιοδικό Magpie, και συμμετείχε στη λέσχη ανάγνωσης, όπως είχε κάνει ο Cullen όταν ήταν κι αυτός μαθητής εκεί. Όταν αποφοίτησε από το DeWitt Clinton, είχε πολλούς στενούς φίλους –τον φωτογράφο Richard Avedon, τον δοκιμιογράφο Emile Capouya, τον συγγραφέα και εκδότη Sol Stein– με τους οποίους κράτησε επαφή, και μάλιστα συνεργάστηκε μαζί τους σε ορισμένα βιβλία του.
Τη δεκαετία του ’40 συνέβησαν οι πιο σημαντικές αλλαγές στη ζωή του. Το 1942 αποφοίτησε από το λύκειο και έναν χρόνο αργότερα έζησε από κοντά την Εξέγερση του Χάρλεμ το 1943 και έχασε τον πατέρα του. Έπειτα από αυτή τη συναισθηματική απώλεια, ο Baldwin ένιωθε περισσότερο από ποτέ ότι όφειλε να αναλάβει τον ρόλο του πατέρα για τα οχτώ αδέρφια του. Το πανεπιστήμιο μετατράπηκε σε άπιαστο όνειρο κι έτσι έκανε διάφορες μικροδουλειές την ημέρα, και το βράδυ έπαιζε κιθάρα σε καφετέριες του Greenwich Village, όπου και έγραφε μέχρι αργά, προσπαθώντας να πραγματοποιήσει το όνειρό του να γίνει συγγραφέας.
Από το Χάρλεμ στην παγκόσμια σκηνή
To 1944 ο Baldwin γνώρισε τον Richard Wright, τον πιο διάσημο Αφροαμερικανό συγγραφέα της εποχής, του οποίου το έργο τον συγκινούσε για την ευαισθησία του. Με τον καιρό, ο Wright θα γινόταν και ο μέντοράς του, καθώς ο Baldwin εκτιμούσε τις ισχυρές απόψεις του Wright σχετικά με το φυλετικό ζήτημα στην Αμερική, ενώ επίσης απολάμβανε ιδιαίτερα σε πνευματικό επίπεδο τις συζητήσεις τους. Ο Wright βοήθησε τον Baldwin να εξασφαλίσει μια υποτροφία για να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα, κάτι που του επέτρεψε να αναχωρήσει για το Παρίσι το 1948, όπου ο μεγαλύτερος σε ηλικία συγγραφέας είχε μετακομίσει λίγα χρόνια νωρίτερα. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη Γαλλία, οι δύο άντρες διαφωνούσαν συχνά ως προς την προσέγγιση που υιοθετούσαν στα κείμενά τους σχετικά με το φυλετικό ζήτημα. Ο Baldwin έγραψε τρία δοκίμια, στα οποία επέκρινε την «τέχνη της διαμαρτυρίας» του Wright στο μυθιστόρημα Native Son (1940)· η διαφωνία τους σήμανε και το τέλος της φιλίας τους, κατάληξη για την οποία ο Baldwin εξέφρασε τη λύπη του μετά τον θάνατο του Wright το 1960.
Το 1948, στα είκοσι τέσσερά του, ο Baldwin πήγε να ζήσει στο Παρίσι, γιατί δεν άντεχε άλλο τον ρατσισμό και τον σεξισμό που βίωνε καθημερινά στις ΗΠΑ. Όπως εξηγεί ο Kendall Thomas, καθηγητής νομικής και κριτικών φυλετικών σπουδών στο Columbia, ο Baldwin έφυγε από τη χώρα του εξαιτίας του ρατσισμού, και από το Χάρλεμ εξαιτίας της ομοφοβίας – δύο στοιχεία της ταυτότητάς του που τον έκαναν συχνά στόχο ξυλοδαρμού από τη νεολαία και την αστυνομία στη γειτονιά του. Όταν ρωτήθηκε το 1984 σε μία συνέντευξη στο Paris Review σχετικά με την αναχώρησή του, ο ίδιος δήλωσε: «Την είχα γλιτώσει αρκετές φορές, δεν με έπαιρνε άλλο. Είτε θα κατέληγα στη φυλακή είτε θα σκότωνα κάποιον είτε θα με σκότωναν». Στο Παρίσι ο Baldwin άρχισε να γνωρίζει άλλους συγγραφείς. Ξαναήρθε κοντά με τον Richard Wright και γνώρισε για πρώτη φορά τη Maya Angelou, με την οποία τους έδενε μια στενή φιλία μέχρι το τέλος της ζωής του.
Ο Baldwin πέρασε τα επόμενα σαράντα χρόνια μακριά από τις ΗΠΑ, όπου έγραψε και εξέδωσε τα περισσότερα βιβλία του. Από το 1948 μέχρι το 1957 ζούσε στη Γαλλία και ταξίδευε στην Ευρώπη, και από το 1961 ως το 1970 ο Baldwin έζησε για μεγάλες περιόδους στην Κωνσταντινούπολη και επισκέφτηκε πολλές περιοχές της Τουρκίας. Η βία και οι δολοφονίες μαύρων ακτιβιστών και ηγετών στις ΗΠΑ κατά την ταραγμένη δεκαετία του ’60 τον κατέβαλαν. Μετά τη δολοφονία τριών φίλων του –του Medgar Evers το 1963, του Malcolm X το 1965 και του Martin Luther King, Jr. το 1968– ο Baldwin κατέρρευσε ψυχολογικά, αρρώστησε και τελικά πήγε να ζήσει στη Νότια Γαλλία για να αναρρώσει. Το 1971 νοίκιασε ένα σπίτι στο χωριό St. Paul de Vence, το οποίο σιγά σιγά αγόρασε χάρη στις επιταγές που λάμβανε από τις πωλήσεις των βιβλίων του. Στο St. Paul βρήκε το πραγματικό του σπίτι.
«Η ιστορία μου θα απελευθερώσει την Αμερική»
Τα πρώτα χρόνια ο Baldwin επέστρεφε συχνά στις ΗΠΑ και έλεγε πως ήταν ένας «υπερατλαντικός εργαζόμενος επιβάτης». Το 1955 νοίκιασε ένα διαμέρισμα στη Νέα Υόρκη και από τα μέσα του ’60 είχε ένα σπίτι λίγο πιο ανατολικά από το προηγούμενο.
Όταν ο Martin Luther King, Jr. δολοφονήθηκε το 1968, ο Baldwin ήταν στην Καλιφόρνια, σ’ ένα σπίτι στο Λος Άντζελες, όπου έγραφε το σενάριο για το βιβλίο του Alex Haley Η αυτοβιογραφία του Μάλκολμ Χ. Έμαθε τα τραγικά νέα καθώς ταξίδευε στο Λονδίνο με την αδερφή του Γκλόρια. Ο Baldwin επισκεπτόταν για μεγάλα διαστήματα τις Ηνωμένες Πολιτείες για να περάσει χρόνο με τη μεγάλη και αγαπημένη του οικογένεια και να συμμετάσχει σε εκδηλώσεις του Κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα. Συμμετείχε στην πορεία της Γουάσιγκτον το 1963 και στις πορείες του 1965. Παρευρισκόταν επίσης σε λογοτεχνικές εκδηλώσεις, όπως το συνέδριο του 1965 με τίτλο Το όραμα του νέγρου συγγραφέα για την Αμερική (The Negro Writer’s Vision of America), το οποίο διοργανώθηκε από το New School for Social Research στη Νέα Υόρκη. Κατά την ομιλία του, δήλωσε: «Ξέρω μια ιστορία που η Αμερική αρνείται. Και την αρνείται για τον πολύ απλό λόγο ότι η δική μου ιστορία, μόλις ειπωθεί, τη φέρνει αντιμέτωπη με την αλήθεια για τον εαυτό της. Στην πραγματικότητα, η ιστορία μου, μόλις ειπωθεί, θα απελευθερώσει την Αμερική. Η δυνατότητα της απελευθέρωσης –η αναγκαιότητα να αναλάβει κανείς την ευθύνη της ίδιας του της ζωής– είναι αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι αληθινά φοβούνται».
Εις μνήμην ενός αγαπημένου αδερφού
Έπειτα από μια σύντομη μάχη με τον καρκίνο του στομάχου, ο Baldwin έφυγε από τη ζωή στις 30 Νοεμβρίου 1987, στο σπίτι του στο St. Paul de Vence. Μία εβδομάδα αργότερα μεταφέρθηκε στον καθεδρικό St. John the Divine στη Νέα Υόρκη και κηδεύτηκε στο νεκροταφείο Ferncliff. Μέλη της οικογένειας και φίλοι παραστάθηκαν στη νεκρώσιμη ακολουθία, όπου οι Toni Morrison, Amiri Baraka και Maya Angelou είπαν γλυκά λόγια για τον φίλο και αδερφό τους. Η Angelou σχολίασε πως η αγάπη του Baldwin «μου άνοιξε μια πρωτόγνωρη πόρτα και είναι ευλογία που ο James Baldwin ήταν αδερφός μου».
Το υλικό αντλήθηκε από το άρθρο στον ιστότοπο του Smithsonian’s National Museum of African American History & Culture.
Μετάφραση: Μαρτίνα Ασκητοπούλου
Διαβάστε το μυθιστόρημα του James Baldwin Το δωμάτιο του Τζοβάνι (μετάφραση: Τερέζα Βεκιαρέλλη).
