Η ιστορία της διάλυσης μιας οικογένειας, της απάνθρωπης μεταχείρισης ενός λαού, της αποσύνθεσης μιας χώρας.

Όταν ξεκίνησα να μεταφράζω το βιβλίο του David Uclés, είχα στον νου μου ένα ποτάμι από φωνές –κοφτές όπως στο Ορθοκωστά, λαμπερές σαν τα βιβλία της Ζατέλη, σκληρές όπως αυτές στον Λοιμό…– και μια χούφτα σκηνές από το «Γη και ελευθερία» του Loach.
Έπεσα έξω. Δεκαοκτώ ή δεκαεννιά φορές επέστρεψα και ξαναεπέστρεψα στο βιβλίο, κυριευμένη από τις μουσικές των σελίδων του και τις αναποδιές των ηρώων του, που ο αφηγητής, σαν ένας τεράστιος κινηματογραφικός φακός, απλώνει και μοιράζει στον χρόνο και τον χώρο του ισπανικού εμφυλίου. Ιδωμένου όπως ποτέ πριν· μέσα από τα μάτια, και τις αληθινές μαρτυρίες, άγνωστων γυναικών, μέσα από προφητείες-χρησμούς, πολεμικά συμβούλια και στρατηγικές μεταμφιεσμένες σε σκακιστικές παρτίδες, και ήρωες που δεν θέλουν να είναι ήρωες. Άντρες που σέρνονται στον πόλεμο ενώ είναι ρητά εναντίον του, γυναίκες που τον διαπλέουν, ακολουθώντας τον ρου ενός ποταμού, κι άλλοι που βρίσκονται στον πόλεμο από έρωτα για έναν άντρα ή μια ιδέα. Εθνικιστές και δημοκράτες, κάποιες φορές αδέρφια. Κι άμαχοι που τον υφίστανται, πότε θαυμαστά και πότε αφόρητα.
Κι ενώ ο εμφύλιος μαίνεται, ο Uclés ανοίγει τον φακό του δυναμώνοντας το αλύχτισμα των σκυλιών της Ευρώπης –την άνοδο του Φράνκο στην Ισπανία, του Χίτλερ στη Γερμανία, του Μουσολίνι στην Ιταλία και του Σαλαζάρ στην Πορτογαλία–, διανθίζοντας το ηχητικό του background με καθημερινές τυχαίες σκηνές μιας ανιμιστικής, αγροτικής ζωής, αλλά και σκέψεις ή στιχομυθίες, κυρίως, γυναικών· μυθοπλαστικών χαρακτήρων που τους έχει δημιουργήσει η ζωή και τους δίνει σχήμα ο συγγραφέας…

Θα μπορούσαμε να πούμε πολλά για τον David Uclés, συγγραφέα και νεαρό άντρα 36 ετών, Ανδαλουσιανό, από την Κεσάδα της Χαέν (τη μυθιστορηματική Ούμπεδα), παράλληλα μουσικό, εικονογράφο και μεταφραστή, στην ουσία όμως έναν μποέμ τύπο που ζωγράφιζε για να πουλάει τους πίνακές του και να περιπλανιέται στον κόσμο, που τραγουδούσε παίζοντας μουσική για να ζει… Η σπίθα του βιβλίου του ξεκίνησε από μια διήγηση του παππού του για τον εμφύλιο… Και, 15 χρόνια αργότερα, εξελίχθηκε σε μια διεξοδική έρευνα απ’ άκρη σ’ άκρη στην Ιβηρία, για να καταλήξει σ’ ένα μυθιστόρημα για τον ισπανικό εμφύλιο που μας κάνει να αναρωτιόμαστε: Κατά πόσο είμαστε ικανοί να σχετιστούμε με αυτούς τους ήρωες; Υπάρχουμε πραγματικά ως αναγνώστες;
Και πόσο μεγάλο πρέπει να είναι το μύθευμα για να μας στοιχειώσει;

Αγγελική Βασιλάκου