Διαδρομές σε παλιές αστικές συνοικίες

Η ανάγκη μιας βαθύτερης αυτοψίας στο σώμα της πόλης με οδήγησε στην αφήγηση περιπάτων με διττή διάσταση: αφενός, να υπηρετήσουν την επιθυμία για περιπατητική ξενάγηση και, αφετέρου, να ενθαρρύνουν τον στοχασμό για μια βιωματική σχέση με την Αθήνα και τη διαδρομή της στον χρόνο.

Η έναρξη μιας σειράς περιπάτων με αυτό τον διττό αφηγηματικό και δοκιμιακό χαρακτήρα γίνεται από την οδό Πατησίων. Εστιάζω στο κομμάτι εκείνο της αστικής ζωής που ορίζεται από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και καταλήγει στη Φωκίωνος Νέγρη. Εντάσσω δύο πλήρεις διαδρομές, κτίριο κτίριο. Τη μία γύρω από το Μουσείο, τη Μαυρομματαίων, την πλατεία Αιγύπτου και τα γύρω στενά, και την άλλη στην Κυψέλη, με άξονα τη Φωκίωνος Νέγρη, την Επτανήσου και την πλατεία Αγίου Γεωργίου. Σκοπός η κατανόηση της βαθιάς αστικής κουλτούρας της περιοχής και η σύνδεση με τα αισθητικά και κοινωνικά ρεύματα του 20ού αιώνα.

Πέραν αυτών, έχω αφιερώσει και ένα ειδικό κεφάλαιο στην οδό Πατησίων γενικά. Επί της ουσίας, αναφέρομαι στην κουλτούρα της Πατησίων, την οποία παρουσιάζω ως ένα αστικό θαύμα του περασμένου αιώνα. Η μοναδικότητα της Πατησίων και η ικανότητά της επί σειρά δεκαετιών (1910-1980) να συσπειρώνει και να συμβολίζει δυνάμεις ενός αστικού μετασχηματισμού τής προσδίδει έναν διακριτό ρόλο στον αθηναϊκό χάρτη και την επενδύει με μια αύρα αστικής πυγμής.

Η πτώση της Πατησίων μετά το 1990 και η ανάγκη ανόρθωσής της υπήρξαν τα κίνητρα για να της αφιερώσω αυτό το βιβλίο. Όντας ο ίδιος γέννημα θρέμμα της Πατησίων στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, επιθυμούσα επιπλέον να μεταδώσω στις νεότερες γενιές μια εικόνα του εγγύς παρελθόντος. Η αρχιτεκτονική της Πατησίων αντανακλά αυτήν ακριβώς τη διάθεση νεωτερικότητας και σύμπνοιας που χαρακτήριζε την αστική ζωή από το Μουσείο έως το τέρμα Πατησίων. Μια ευρύτατη αισθητική βεντάλια ρυθμών και μορφολογίας στα σπίτια και στις πολυκατοικίες του 20ού αιώνα μαρτυρά μια αστική ακμή που αξίζει να μελετηθεί περισσότερο.

Νίκος Βατόπουλος