Η μαγική μου βιβλιοθήκη - 37ο ράφι: «Μικρές πράξεις καλοσύνης»

Ας τρυπώσουμε στις μαγικές σελίδες των βιβλίων της ταλαντούχας και πολυβραβευμένης εικονογράφου Μάρτα Μπάρτολ! Δύο βιβλία «σιωπηλά» αφηγούνται χωρίς λόγια ιστορίες, μέσα από τις εικόνες τους, γεμάτα τρυφερότητα, καλοσύνη, αισιοδοξία, με μια θετική ματιά για τη ζωή και αγάπη για τους ανθρώπους.

Μικρές πράξεις καλοσύνης
Η ηρωίδα ξεκινάει νωρίς τη μέρα της με σκοπό να αναζητήσει τον σκύλο της που χάθηκε. Την ακολουθούμε καθώς περιπλανιέται στην πόλη. Προσφέρει ένα μήλο στον πλανόδιο μουσικό και μια αλυσίδα ευγένειας και προσφοράς αρχίζει να ξετυλίγεται. Ένας κύριος πετά στον κάδο τα αφημένα σκουπίδια. Ένα αγοράκι προσφέρει στο λυπημένο κοριτσάκι το κόκκινο μπαλόνι που επιθυμεί. Ένα κορίτσι προσφέρει την ομπρέλα του σε κάποιον που βρέχεται. Κι έπειτα, ένα μοναχικό παιδί βρίσκει παρέα μια ηλικιωμένη θέση στο λεωφορείο… Πώς θα κλείσει άραγε αυτός ο κύκλος της καλοσύνης; Θα βρεθεί το χαμένο σκυλάκι; Το καλό που κάνουμε μας επιστρέφεται με κάποιο τρόπο;

Φτάνουμε επιτέλους;
Ο παππούς και η γιαγιά περιμένουν με ανυπομονησία τον εγγονό τους και μετρούν τις μέρες στο ημερολόγιο. Ο μικρός ξεκινάει με τους γονείς του για να τους συναντήσει, με την ίδια ανυπομονησία, αφού πρόκειται να γιορτάσει μαζί τους τα γενέθλιά του. Όμως, αυτό το ταξίδι εξελίσσεται σε πραγματική περιπέτεια. Το αυτοκίνητο χαλάει, το λεωφορείο σταματάει εξαιτίας ενός τροχαίου, το τρένο πηγαίνει αργά, το ταξί μπλέκει σε ένα μποτιλιάρισμα. Κάθε αναποδιά μεγαλώνει την αναμονή, αλλά φέρνει και μικρές αναπάντεχες εκπλήξεις και όμορφες στιγμές. Πόσο εύκολο είναι τελικά να περιμένεις κάτι που θέλεις πολύ; Μήπως το μυστικό είναι να βρεις τρόπους για να κάνεις τη διαδρομή σου πιο ευχάριστη; Κι έτσι, στο τέλος, η τούρτα των γενεθλίων μπορεί να είναι ακόμα πιο γλυκιά!

Γιατί να διαβάσετε αυτά τα βιβλία…

• Για να ανακαλύψετε (αν δεν το έχετε ήδη κάνει) τη μαγεία που κρύβουν τα «σιωπηλά βιβλία» (silent books): εκτός από την αισθητική αξία των εικόνων τους, δίνουν στους μικρούς αναγνώστες τη δυνατότητα να κατασκευάσουν την ιστορία με το δικό τους τρόπο.
• Για να νιώσετε την έκπληξη του παιδιού σας σε κάθε γύρισμα της σελίδας, αφού η συνέχεια της ιστορίας χτίζεται κομμάτι κομμάτι σαν ψηφιδωτό και αποκαλύπτεται σιγά σιγά.
• Για να ενισχύσετε τη δημιουργικότητα, την παρατήρηση και τη συγκέντρωση του παιδιού σας και να καλλιεργήσετε τον οπτικό γραμματισμό.
• Για να βοηθήσετε το παιδί σας να εξωτερικεύσει σκέψεις και συναισθήματα μέσα από την «ανάγνωση» και ερμηνεία της κάθε ιστορίας.
• Τα «σιωπηλά» βιβλία της Μάρτα Μπάρτολ προκαλούν ενδιαφέρουσες συζητήσεις. Με αφορμή τις Μικρές πράξεις καλοσύνης, μπορείτε να μιλήσετε με το παιδί σας για αξίες όπως η ευγένεια, η καλοσύνη και η αλληλεγγύη, και να το βοηθήσετε να καταλάβει ότι αυτές βρίσκονται σε μικρές καθημερινές χειρονομίες. Η ιστορία του παιδιού που ανυπομονεί να συναντήσει τους παππούδες του είναι μια καλή ευκαιρία για να καταλάβει το παιδί σας ότι η αναμονή μπορεί να κρύβει ευχάριστες εκπλήξεις, όταν την αντιμετωπίσουμε με υπομονή και δημιουργικότητα.

Μετά την ανάγνωση…
Ας διαβάσουμε «σιωπηλά»!

• Βρείτε μια ήσυχη γωνιά στο σπίτι ή έξω στη φύση για να διαβάσετε τα «σιωπηλά» βιβλία. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να ξεφυλλίσει πρώτα το βιβλίο και να διατυπώσει σκέψεις και υποθέσεις: Ποια χρώματα κυριαρχούν; Τι δείχνουν οι ταπετσαρίες; Ποιοι είναι οι ήρωες σε κάθε ιστορία; Σχολιάστε την απουσία λέξεων. Στη συνέχεια, παρατηρήστε μαζί κάθε εικόνα από την αρχή ως το τέλος και αφήστε το παιδί να περιγράψει τι βλέπει. Επισημάνετε λεπτομέρειες, αντικείμενα ή οτιδήποτε αξίζει την προσοχή σας. Προσπαθήστε από κοινού να εξηγήσετε και να κατανοήσετε τι συμβαίνει. Τέλος, αφήστε το παιδί να αφηγηθεί με δικά του λόγια την ιστορία, δείχνοντας τις εικόνες.
• Μπορείτε να απομονώσετε μια σκηνή από την ιστορία και να ζητήσετε από το παιδί να ζωντανέψετε μαζί τους διαλόγους, αφού διαλέξετε ρόλους. Παράδειγμα: Μαμά και παιδί στη σκηνή της αναχώρησης για το ταξίδι, το αγόρι και το κορίτσι με το αεροπλανάκι στον σιδηροδρομικό σταθμό, το κορίτσι με την κόκκινη ομπρέλα και ο νεαρός στη βροχή…
• Επενδύστε τις εικόνες με ήχους: Τι νομίζεις ότι ακούγεται σε αυτή τη σκηνή; Κάντε τις κόρνες των αυτοκινήτων στο μποτιλιάρισμα, τον ήχο του τρένου, τον ήχο της βροχής, τα πουλάκια στο πάρκο, τα σκυλάκια που γαβγίζουν κ.λπ.

Ας ζωγραφίσουμε όπως η Μάρτα Μπάρτολ!

• Φτιάξτε σκίτσα με μολύβι ή με μαύρες και γκρι ξυλομπογιές και χρωματίστε μόνο ένα αντικείμενο της ζωγραφιάς με ένα άλλο χρώμα, για να μιμηθείτε τις εικόνες της Μάρτα Μπάρτολ. Παράδειγμα: το παιδί σας φτιάχνει το πορτρέτο σας ή το δικό του με μολύβι και βάζει χρώμα μόνο στα μάτια ή στα μαλλιά… Ζωγραφίζει ένα δάσος και βάφει μόνο τα φύλλα των δέντρων, ζωγραφίζει μια πόλη και χρωματίζει μόνο τις στέγες ή μόνο τα παράθυρα κ.λπ.

Ας φτιάξουμε ένα «σιωπηλό» βιβλίο!

• Προτρέπουμε το παιδί να φτιάξει το δικό του «σιωπηλό» βιβλίο. Διπλώνουμε ένα λευκό χαρτί Α4 ή περισσότερα στη μέση ή στα τέσσερα και δημιουργούμε ένα βιβλίο. Σε κάθε σελίδα θα ζωγραφίσει μια εικόνα και μετά θα αφηγηθεί την ιστορία του. Δεν ξεχνάμε ότι η μπροστινή σελίδα είναι το εξώφυλλο, όπου γράφει ή αντιγράφει τον τίτλο του βιβλίου του και το όνομά του.

Κι ένα βήμα πιο πέρα
Μπορείτε να διαβάσετε βιβλία για τη συμπεριφορά με θέμα την ευγένεια και την καλοσύνη, όπως το βιβλίο της Σου Γκρέιβς Δε θέλω να παίξω όμορφα, και το διαδραστικό βιβλίο των συναισθημάτων Μου αρέσει να φέρομαι με καλοσύνη (για παιδιά από 2 ετών) ή το βιβλίο της Ελίζαμπεθ Βέρντικ Η αναμονή δεν είναι για πάντα.

Καλή ανάγνωση!
Δείτε ΕΔΩ όλα τα βιβλία της συγγραφέα και παιδαγωγού Κωνσταντίνας Αρμενιάκου που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.