Πώς αγαπάς κάποιον που σου θυμίζει όσα σε βαραίνουν;
Ο Douglas Stuart είναι σωματικός συγγραφέας. Η ευφυΐα των ιστοριών του είναι χαραγμένη όλη στο δέρμα των ηρώων του. Δεν φοβάται να συγκινηθεί απ’ αυτούς και να συγκινήσει. Μ’ έναν τρόπο, είναι «παλιός» συγγραφέας, τα υλικά του είναι παλιά, ως και του 19ου αιώνα: καθαρή αφήγηση, γραμμική αφήγηση, στρογγυλεμένες σκηνές – οι ευαισθησίες του ωστόσο, δεν χωράει αμφιβολία, είναι τωρινές. Η ματιά του απέναντι στην ομοφυλοφιλία. Όχι ηρωοποιητική, μα βαθιά αληθινή. Όταν οι χαρακτήρες του αγαπούν, εσύ, ο αναγνώστης, νιώθεις στο δέρμα σου ό,τι νιώθουν αυτοί στο δικό τους. Και νιώθεις, σαν δεσμά που πολεμούν, αλλά μάταια, να συγκρατήσουν αυτό τον πόθο, την ενοχή τους. Πολύ περισσότερο απ’ όσο στο Σάγκι Μπέιν, το πρώτο μυθιστόρημα του Stuart, που του χάρισε το Booker εισάγοντάς τον με ασυνήθιστη ορμή στο λογοτεχνικό στερέωμα, και πολύ περισσότερο απ’ όσο στο Νεαρό Μάνγκο, το δεύτερο μυθιστόρημά του, που ’ρθε σαν οριστική απάντηση στο ερώτημα μήπως ο Stuart ήταν ένας διάττων αστέρας, η ενοχή είναι γραμμένη στο πετσί των ηρώων του σε τούτο εδώ το τρίτο του μυθιστόρημα, το Τζον, γιος του Τζον.
Τζον ο αυστηρός, πιστός προτεστάντης, μονήρης πατέρας, που επαγγέλλεται υφαντής, όπως πολλοί στο νησί, και συνάμα κτηνοτρόφος· Τζον Κάλουμ ή Καλ ο γιος. Έχει φύγει απ’ το νησί τους, το Χάρις στις Εξωτερικές Εβρίδες, με το όνειρο να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών, μα καταλήγει σε μια σχολή κλωστοϋφαντουργίας νότια του Εδιμβούργου, υπακούοντας στη θέληση του χωρισμένου πατέρα, που κατοικεί στο νησί με τη γιαγιά του Καλ, και με τη μητέρα του αγοριού να ’χει κάνει νέα οικογένεια με τον αδερφό του πρεσβύτερου Τζον. Ηττημένος, ο Καλ γυρνάει στο Χάρις μετά το πέρας των σπουδών του, άνεργος κι αδέκαρος, και δουλεύει θέλοντας και μη στο πλευρό του πατέρα του, μες στην αυστηρότητα ενός περιβάλλοντος σαν ρούχου που τον στενεύει και δεν τον αφήνει να πάρει ανάσα. Ονειρεύεται σχέση μ’ έναν άλλο άντρα, μα στο συντηρητικό επαρχιακό περιβάλλον αυτό δείχνει ακατόρθωτο. Κι ούτε είναι ο μόνος που ασφυκτιά. Λίγο λίγο, σαν φλοίδα από κρεμμύδι, σαν ένα μυστικό κρυμμένο βαθιά, φανερώνεται ο αληθινός πρεσβύτερος Τζον, ένα υπόγειο ρεύμα πόθου κάτω από το αυστηρό πατρικό προσωπείο.
Και, σε αντίθεση με τα δύο προηγούμενα, γλασκοβέζικα μυθιστορήματα, εδώ πρωταγωνιστεί επίσης, μέσ’ από τις περιγραφές του Stuart, η αγριάδα του νησιωτικού περιβάλλοντος – πουθενά καλύτερα απ’ όσο στον τραγικό πνιγμό του Ντολ, εφηβικού φίλου του Καλ, που ’χει μείνει στο νησί, ψαράς στο πλευρό του πατέρα του, κι έχει γίνει αλκοολικός. Σε τούτη τη σκηνή άνθρωποι βυθισμένοι στο πένθος, βράχια και θάλασσα γίνονται ένα.
Μιχάλης Μακρόπουλος
Ο Douglas Stuart είναι σωματικός συγγραφέας. Η ευφυΐα των ιστοριών του είναι χαραγμένη όλη στο δέρμα των ηρώων του. Δεν φοβάται να συγκινηθεί απ’ αυτούς και να συγκινήσει. Μ’ έναν τρόπο, είναι «παλιός» συγγραφέας, τα υλικά του είναι παλιά, ως και του 19ου αιώνα: καθαρή αφήγηση, γραμμική αφήγηση, στρογγυλεμένες σκηνές – οι ευαισθησίες του ωστόσο, δεν χωράει αμφιβολία, είναι τωρινές. Η ματιά του απέναντι στην ομοφυλοφιλία. Όχι ηρωοποιητική, μα βαθιά αληθινή. Όταν οι χαρακτήρες του αγαπούν, εσύ, ο αναγνώστης, νιώθεις στο δέρμα σου ό,τι νιώθουν αυτοί στο δικό τους. Και νιώθεις, σαν δεσμά που πολεμούν, αλλά μάταια, να συγκρατήσουν αυτό τον πόθο, την ενοχή τους. Πολύ περισσότερο απ’ όσο στο Σάγκι Μπέιν, το πρώτο μυθιστόρημα του Stuart, που του χάρισε το Booker εισάγοντάς τον με ασυνήθιστη ορμή στο λογοτεχνικό στερέωμα, και πολύ περισσότερο απ’ όσο στο Νεαρό Μάνγκο, το δεύτερο μυθιστόρημά του, που ’ρθε σαν οριστική απάντηση στο ερώτημα μήπως ο Stuart ήταν ένας διάττων αστέρας, η ενοχή είναι γραμμένη στο πετσί των ηρώων του σε τούτο εδώ το τρίτο του μυθιστόρημα, το Τζον, γιος του Τζον.
Τζον ο αυστηρός, πιστός προτεστάντης, μονήρης πατέρας, που επαγγέλλεται υφαντής, όπως πολλοί στο νησί, και συνάμα κτηνοτρόφος· Τζον Κάλουμ ή Καλ ο γιος. Έχει φύγει απ’ το νησί τους, το Χάρις στις Εξωτερικές Εβρίδες, με το όνειρο να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών, μα καταλήγει σε μια σχολή κλωστοϋφαντουργίας νότια του Εδιμβούργου, υπακούοντας στη θέληση του χωρισμένου πατέρα, που κατοικεί στο νησί με τη γιαγιά του Καλ, και με τη μητέρα του αγοριού να ’χει κάνει νέα οικογένεια με τον αδερφό του πρεσβύτερου Τζον. Ηττημένος, ο Καλ γυρνάει στο Χάρις μετά το πέρας των σπουδών του, άνεργος κι αδέκαρος, και δουλεύει θέλοντας και μη στο πλευρό του πατέρα του, μες στην αυστηρότητα ενός περιβάλλοντος σαν ρούχου που τον στενεύει και δεν τον αφήνει να πάρει ανάσα. Ονειρεύεται σχέση μ’ έναν άλλο άντρα, μα στο συντηρητικό επαρχιακό περιβάλλον αυτό δείχνει ακατόρθωτο. Κι ούτε είναι ο μόνος που ασφυκτιά. Λίγο λίγο, σαν φλοίδα από κρεμμύδι, σαν ένα μυστικό κρυμμένο βαθιά, φανερώνεται ο αληθινός πρεσβύτερος Τζον, ένα υπόγειο ρεύμα πόθου κάτω από το αυστηρό πατρικό προσωπείο.
Και, σε αντίθεση με τα δύο προηγούμενα, γλασκοβέζικα μυθιστορήματα, εδώ πρωταγωνιστεί επίσης, μέσ’ από τις περιγραφές του Stuart, η αγριάδα του νησιωτικού περιβάλλοντος – πουθενά καλύτερα απ’ όσο στον τραγικό πνιγμό του Ντολ, εφηβικού φίλου του Καλ, που ’χει μείνει στο νησί, ψαράς στο πλευρό του πατέρα του, κι έχει γίνει αλκοολικός. Σε τούτη τη σκηνή άνθρωποι βυθισμένοι στο πένθος, βράχια και θάλασσα γίνονται ένα.
Μιχάλης Μακρόπουλος
