Τα νέα σχολικά βιβλία των Αρχαίων Ελληνικών στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Στο πλαίσιο της διαδικασίας του πολλαπλού σχολικού βιβλίου, έχουν εγκριθεί από το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΕΠ έντεκα (11) σχολικά βιβλία των εκδόσεων ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ (όλα όσα υποβλήθηκαν), τα οποία έχουν ενταχθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων και στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων.
Θα βρείτε παρακάτω αναλυτικά τα βιβλία ανά τάξη, παρουσίαση της δομής τους, τις καινοτομίες που κομίζουν και γιατί ξεχωρίζουν.
Μπορείτε να ξεφυλλίσετε και να δείτε αναλυτικά τα εγκεκριμένα σχολικά βιβλία στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων «Μελίσπη» (https://ebooksdl.cti.gr/).

Ευχαριστούμε όλους τους/τις συγγραφείς των βιβλίων για τον άρτιο επαγγελματισμό τους, τη συνέπεια που επέδειξαν καθ’ όλη τη διάρκεια του σοβαρού αυτού εγχειρήματος, την ακούραστη συμβολή τους και την άψογη συνεργασία μας σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.

Α΄ και Β΄ Γυμνασίου

Στα διδακτικά πακέτα για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα – Ανθολόγιο (Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας και Τετράδιο Εργασιών) Α΄ και Β΄ Γυμνασίου από τη συγγραφική ομάδα των εκδόσεων ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ:

• Ο συνολικός αριθμός των ενοτήτων που καλύπτουν τη διδακτέα ύλη (κείμενα, γραμματική, συντακτικό) επιτρέπει την ολοκληρωμένη διδασκαλία της στο πλαίσιο της σχολικής χρονιάς (Α΄ Γυμνασίου: 11 κείμενα/ενότητες, Β΄ Γυμνασίου: 13 κείμενα/ενότητες).
• Περιλαμβάνονται κείμενα πρωτότυπα, τα οποία έχουν διασκευαστεί κατάλληλα και με γνώμονα το αντίστοιχο κεφάλαιο της γραμματικής και του συντακτικού. Χωρίς να προδίδεται η ποιότητα του πρωτοτύπου, τα κείμενα έχουν απλοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι φιλικά προς τον/την εκπαιδευτικό και τους/τις μαθητές/μαθήτριες, αλλά και να δίνουν τις απαραίτητες γραμματολογικές πληροφορίες για την εποχή και τον/τη δημιουργό τους, όπως προβλέπεται στο Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ). Ειδικότερα, στην Α΄ Γυμνασίου τα κείμενα ξεκινούν από σύντομες περιόδους (1-2 αράδες), που αυξάνονται σταδιακά και με διαβαθμισμένη δυσκολία μέχρι το τέλος του βιβλίου.
• Τα κείμενα συνοδεύονται από εννοιολογικούς χάρτες που οπτικοποιούν την πληροφορία (σύνδεση λέξεων και νοημάτων, γραμματικής και συντακτικής αναγνώρισης κ.ά.).
• Η επιλογή των κειμένων έχει γίνει με κριτήριο τα ενδιαφέροντα των μαθητών/μαθητριών και συνδέονται διαθεματικά με τα μαθήματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας Γυμνασίου, όπως ορίζει το νέο ΠΣ. Σε αυτό το πλαίσιο, το αρχαίο κείμενο εντάσσεται στη σύγχρονη πραγματικότητα και συνομιλεί με την επικαιρότητα.
• Ο σχεδιασμός των διδακτικών εγχειριδίων οργανώνεται πάνω στο τρίπτυχο συνεργατική – βιωματική – διερευνητική μάθηση. Ο/Η μαθητής/μαθήτρια μαθαίνει να ακούει, να συνομιλεί, να προβληματίζεται, να δημιουργεί.
• Κάθε ενότητα αποτελεί ένα έτοιμο σχέδιο μαθήματος: το κείμενο χωρίζεται σε επιμέρους περιόδους, που συνοδεύονται από καθοδηγητικές ερωτήσεις και μεταφραστικές δραστηριότητες. Σε μορφή δίστηλου πίνακα, ο/η μαθητής/μαθήτρια στα αριστερά εντοπίζει το αρχαίο κείμενο ανά περίοδο και στα δεξιά βασικές λεξιλογικές πληροφορίες, ώστε αυτενεργώντας να προχωρήσει στην κατανόηση του κειμένου και της μεταφραστικής διαδικασίας. Η διδασκαλία συμπληρώνεται με δραστηριότητες ομαδοσυνεργατικής έρευνας με χρήση διαδικτυακών πηγών/ εργαλείων.
• Υπηρετώντας πιστά τις αρχές της συμπερίληψης και της αποδοχής του διαφορετικού, όπως προτάσσει το ΠΣ, στο Β΄ μέρος (Παραγωγή και χρήση) οι μαθητές/μαθήτριες έρχονται σε επαφή με αρχαιοελληνικές ρίζες που εντοπίζονται ενδεικτικά σε διάφορες ξένες γλώσσες (αγγλικά, αλβανικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, ιταλικά, ρουμανικά κ.λπ.).
• Στα Βιβλία Μαθητή/Μαθήτριας ο/η εκπαιδευτικός βρίσκει όλο το απαιτούμενο συνοδευτικό υλικό για τη διδασκαλία της γραμματικής και του συντακτικού μέσω των συνδέσμων που παραπέμπουν στα διαθέσιμα ψηφιακά βιβλία αναφοράς (Γραμματική – Συντακτικό). Παράλληλα, το Γλωσσάρι περιλαμβάνει όλες τις λέξεις των κειμένων και των ασκήσεων του Βιβλίου Μαθητή/Μαθήτριας και του Τετραδίου Εργασιών.
• Η διάρθρωση και το οπτικό αποτέλεσμα κάθε σελίδας (σαφής διάταξη, ξεκάθαροι τίτλοι, οργανωμένη και καθαρή παρουσίαση) επιτρέπει την εστίαση των μαθητών/μαθητριών στην πληροφορία.
• Τα Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα (σε QR codes) υπηρετούν λειτουργικά το εκπαιδευτικό/μαθησιακό έργο, καθώς η θέση τους δίπλα στην αντίστοιχη δραστηριότητα επιτρέπει την αξιοποίησή τους παράλληλα με το υλικό του βιβλίου.
• Προτείνονται Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα για διδακτικές πρακτικές όχι μόνο εποπτείας αλλά και συνεργασίας, διερεύνησης και κυρίως διαφοροποιημένης μάθησης, προσαρμόζοντας την ύλη ανάλογα με τον τρόπο που μαθαίνει κάθε μαθητής. Ειδικότερα, στην Α΄ Γυμνασίου υπάρχουν και ηχητικά αρχεία με εκφραστική ανάγνωση των κειμένων τόσο του Βιβλίου Μαθητή/Μαθήτριας όσο και του Τετραδίου Εργασιών.

Γ΄ Γυμνασίου

Στο διδακτικό πακέτο για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα – Πλουτάρχου Παράλληλοι Βίοι: Αλέξανδρος (Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας) Γ΄ Γυμνασίου από τη συγγραφική ομάδα των εκδόσεων ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ:

• Κάθε ενότητα αποτελεί ένα έτοιμο σχέδιο μαθήματος: το κείμενο χωρίζεται σε επιμέρους περιόδους που συνοδεύονται από καθοδηγητικές ερωτήσεις και μεταφραστικές δραστηριότητες, και ομαδοσυνεργατική έρευνα.
• Παρέχεται λεξιλόγιο και σε συσχετισμό με το λεξιλόγιο της νέας ελληνικής, και εκτενές γλωσσάρι στο τέλος του βιβλίου, ώστε ο/η μαθητής/μαθήτρια να μπορεί ουσιαστικά να αυτενεργήσει.
• Όλο το υλικό είναι σαφώς και διακριτά οργανωμένο: ερμηνευτικά σχόλια, οικογένειες λέξεων, λόγιες λέξεις και φράσεις που χρησιμοποιούμε σήμερα, ξεχωριστές δραστηριότητες για καθένα από αυτά.
• Προσφέρεται ποικιλία δραστηριοτήτων, από πιο απλές έως πιο σύνθετες, ώστε ο/η εκπαιδευτικός να έχει πληθώρα επιλογών με βάση τις ανάγκες της τάξης του/της.
• Τα ερμηνευτικά σχόλια και οι εισαγωγές δίνονται με τρόπο εύληπτο, άμεσο και κατανοητό, αλλά και επιστημονικά τεκμηριωμένο.
• Οι δραστηριότητες και οι ασκήσεις βασίζονται στις αρχές της βιωματικής/ολιστικής μάθησης και της συμπερίληψης.
• Η διδασκαλία της γραμματικής και του συντακτικού, λαμβάνοντας υπόψη και την ηλικία των μαθητών, προσφέρονται σε εύληπτους πίνακες, προωθώντας ταυτόχρονα τη συνεργατική διερεύνηση διαδικτυακών πηγών/εργαλείων.
• Όλη η θεωρία δίνεται σε αντιστοιχία με τη νέα ελληνική, όπως προβλέπεται από το ΠΣ.
• Στις οικογένειες λέξεων διδάσκονται οι θεματικές ρίζες τους και σε ξένες γλώσσες, με βάση τις αρχές της συμπερίληψης και της καλλιέργειας της ευρωπαϊκής συνείδησης, όπως υπαγορεύεται από το ΠΣ.
• Τα Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα (σε QR codes) παρατίθενται δίπλα στο κείμενο προς διευκόλυνση και άμεση πρόσβαση σε αυτά τόσο από τον/την εκπαιδευτικό όσο και από τους/τις μαθητές/μαθήτριες.
• Τα Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα ενθαρρύνουν την ανακαλυπτική μάθηση με περαιτέρω εξωκειμενικές πληροφορίες και συμβάλλουν με αυτό τον τρόπο στην καλλιέργεια των μεταγνωστικών δεξιοτήτων των μαθητών/μαθητριών.
• Μεριμνώντας για τις δυσκολίες κάλυψης ολόκληρης της ύλης αλλά και για την έγκαιρη αφομοίωση σημαντικών γραμματικών ή συντακτικών φαινομένων, το βιβλίο δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε αυτά ήδη από τις πρώτες ενότητές του.
• Το βιβλίο της Γ΄ Γυμνασίου, μιας τάξης-γέφυρας με το Λύκειο, γράφτηκε με κριτήριο και τις απαιτήσεις του μαθήματος στην επόμενη βαθμίδα, ώστε να προσφέρει τις απαραίτητες βάσεις και τις αναγκαίες δεξιότητες για την προσπέλαση της αρχαίας ελληνικής με απλό και σαφή τρόπο ήδη από το Γυμνάσιο.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ

Η σειρά βιβλίων για το μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας των εκδόσεων ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα προτεινόμενα βιβλία καθώς:

1. Ο αριθμός των ενοτήτων που περιλαμβάνονται στα βιβλία επιτρέπει να καλυφθεί πλήρως η ύλη μέσα στο σχολικό έτος.
2. Η διάταξη του υλικού στις σελίδες και η θέση των QR codes έχουν τοποθετηθεί με στόχο την εστίαση και όχι τη διάσπαση των μαθητών.
3. Τα κείμενα που περιλαμβάνονται είναι διαβαθμισμένης δυσκολίας και έτσι επιτρέπουν στους μαθητές να κατανοήσουν εύκολα την ύλη και να εμπεδώσουν τη νέα γνώση.
4. Δίνεται έμφαση στη συνεργατική – διερευνητική μάθηση με κατάλληλες δραστηριότητες και ερωτήσεις.
5. Περιλαμβάνονται θέματα που συνομιλούν με τα αντίστοιχα των μαθημάτων της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας.

Α΄ Λυκείου

Διδακτικό πακέτο για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία – Ανθολόγιο Γλωσσικής Διδασκαλίας, Ξενοφών Ελληνικά, Λυσία Κατά Ερατοσθένους (Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας και Τετράδιο Εργασιών) Α΄ Λυκείου

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία – Ανθολόγιο Γλωσσικής Διδασκαλίας (Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας και Τετράδιο Εργασιών)

Το εγκεκριμένο Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας έχει σχεδιαστεί με στόχο να φέρει τους μαθητές και τις μαθήτριες σε ουσιαστική επαφή με επιλεγμένα αποσπάσματα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, αλλά και να ενισχύσει συστηματικά τη γλωσσική τους κατάρτιση. Μέσα από τις 21 ενότητες του βιβλίου, οι μαθητές εξοικειώνονται με βασικά και πιο σύνθετα φαινόμενα γραμματικής, συντακτικού, λεξιλογίου και ετυμολογίας, ενώ παράλληλα καλλιεργούν τη μεταφραστική τους ικανότητα, την κριτική τους σκέψη και τη βαθύτερη κατανόηση της ιστορικής συνέχειας της ελληνικής γλώσσας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το εγχειρίδιο δεν περιορίζεται στην παραδοσιακή μορφή του σχολικού βιβλίου. Αντιθέτως, εμπλουτίζεται με Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα (σε QR codes), τα οποία διευρύνουν τη μαθησιακή εμπειρία και προσφέρουν νέες δυνατότητες για διαδραστική, ελκυστική και πολυεπίπεδη προσέγγιση του αρχαιοελληνικού λόγου και πολιτισμού.

Το εγκεκριμένο Τετράδιο Εργασιών έρχεται να συμπληρώσει δημιουργικά το βασικό εγχειρίδιο. Περιλαμβάνει παράλληλα κείμενα, ασκήσεις ανακεφαλαίωσης και εμπέδωσης, δραστηριότητες αναστοχασμού και αυτοαξιολόγησης, καθώς και ψηφιακές δραστηριότητες, που διευκολύνουν την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και των μαθητριών. Παράλληλα, προσφέρει στον εκπαιδευτικό ένα ευέλικτο και ουσιαστικό υποστηρικτικό εργαλείο για τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, τη συνεργατική μάθηση και την ουσιαστική σύνδεση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας με τη νεοελληνική, αλλά και τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Τα δύο αυτά βιβλία φιλοδοξούν να ανανεώσουν δημιουργικά τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών στο Λύκειο, συνδυάζοντας τη φιλολογική ακρίβεια, την παιδαγωγική μέριμνα και τις δυνατότητες της ψηφιακής εποχής. Πρόκειται για μια σημαντική συμβολή στην καλλιέργεια της γλωσσικής παιδείας, της ιστορικής συνείδησης και της ουσιαστικής επαφής των νέων με την κλασική μας παράδοση.

Για τη διδασκαλία του Ξενοφώντα στην Α΄ Λυκείου, το Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας και το αντίστοιχο Τετράδιο Εργασιών συγκροτούν ένα ενιαίο, σύγχρονο και παιδαγωγικά ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό σύνολο.

Το Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας εισάγει τους/τις μαθητές/μαθήτριες στον κόσμο της αρχαίας ελληνικής ιστοριογραφίας μέσα από τα Ελληνικά του Ξενοφώντα, προσφέροντας ιστορικό και φιλολογικό πλαίσιο, γλωσσικές και ερμηνευτικές παρατηρήσεις καθώς και ουσιαστικά εργαλεία κατανόησης του κειμένου. Παράλληλα, αναδεικνύει τη διαχρονική σημασία της ιστορικής σκέψης και φέρνει τους νέους ανθρώπους σε δημιουργικό διάλογο με τον αρχαίο κόσμο, τις πολιτικές συγκρούσεις, τα πρόσωπα, τα διλήμματα και τις αξίες μιας εποχής καθοριστικής για την εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού.

Το Τετράδιο Εργασιών λειτουργεί συμπληρωματικά και δημιουργικά, δίνοντας έμφαση στην ενεργό συμμετοχή των μαθητών/μαθητριών μέσα από ερωτήσεις κατανόησης, γλωσσικές και συντακτικές ασκήσεις, δραστηριότητες κριτικής προσέγγισης αλλά και παιγνιώδεις και διαδραστικές μορφές μάθησης. Στόχος του είναι όχι μόνο η εμπέδωση της γνώσης αλλά και η ενίσχυση της αυτενέργειας, της συνεργασίας, της ιστορικής ενσυναίσθησης και της δημιουργικής σκέψης.

Κοινή επιδίωξη και των δύο επίσημα εγκεκριμένων βιβλίων είναι να ανανεώσουν τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών στο σχολείο, ώστε να μην αντιμετωπίζεται ως ένα στατικό και ανιαρό γνωστικό αντικείμενο, αλλά ως ένα ζωντανό πεδίο γλώσσας, Ιστορίας, προβληματισμού και πολιτισμού. Με αξιοποίηση σύγχρονων διδακτικών πρακτικών και Ψηφιακών Μαθησιακών Εργαλείων, το διδακτικό αυτό πακέτο φιλοδοξεί να καταστήσει τη μαθησιακή εμπειρία ουσιαστική, συμμετοχική και πιο ελκυστική.

Για τη διδασκαλία του Λυσία στην Α΄ Λυκείου, το Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας και το αντίστοιχο Τετράδιο Εργασιών συγκροτούν ένα σύγχρονο, ενιαίο και παιδαγωγικά ολοκληρωμένο σύνολο για την προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής ρητορικής.

Το Βιβλίο Μαθητή/Μαθήτριας εισάγει τους/τις μαθητές/μαθήτριες και στον κόσμο της ρητορικής τέχνης μέσα από τον λόγο του Λυσία Κατά Ερατοσθένους, αναδεικνύοντας όχι μόνο τη γλωσσική και φιλολογική του αξία αλλά και τη βαθιά ιστορική, πολιτική και ηθική του διάσταση. Με σαφείς εισαγωγές, ερμηνευτικά και πραγματολογικά σχόλια, γλωσσικές παρατηρήσεις, νέα μεταφραστική πρόταση και πλούσιο υποστηρικτικό υλικό, το εγχειρίδιο προσφέρει ουσιαστικά εργαλεία για την κατανόηση του αρχαίου κειμένου και των μηχανισμών της πειθούς.

Το Τετράδιο Εργασιών λειτουργεί συμπληρωματικά και δημιουργικά, προσκαλώντας τους/τις μαθητές/μαθήτριες σε μια ενεργητική μαθησιακή διαδικασία. Μέσα από ασκήσεις που συνδέουν το κείμενο με τα ιστορικά του συμφραζόμενα, το περιεχόμενο, τη μορφή του και τον σύγχρονο κόσμο, καλλιεργούνται η κριτική σκέψη, η ερευνητική διάθεση, η γλωσσική ευαισθησία και η ικανότητα ουσιαστικής επεξεργασίας του ρητορικού λόγου.

Κοινός στόχος των δύο επίσημα εγκεκριμένων βιβλίων είναι να ανανεώσουν τον τρόπο με τον οποίο διδάσκεται το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών, ώστε ο αρχαίος λόγος να μην αντιμετωπίζεται ως ένα μακρινό και άκαμπτο μνημείο του παρελθόντος, αλλά ως ένα ζωντανό πεδίο σκέψης, επιχειρηματολογίας, ιστορικής συνείδησης και δημοκρατικού προβληματισμού. Η μελέτη του Λυσία γίνεται έτσι αφετηρία για έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στην αρχαιότητα και το παρόν, ανάμεσα στη γλώσσα και την κοινωνία, ανάμεσα στην παιδεία και τον ενεργό πολίτη.
Με την αξιοποίηση σύγχρονων διδακτικών πρακτικών, διαδραστικών δραστηριοτήτων και Ψηφιακών Μαθησιακών Αντικειμένων, το νέο αυτό διδακτικό πακέτο φιλοδοξεί να προσφέρει μια μαθησιακή εμπειρία ουσιαστική, συμμετοχική και πιο ελκυστική.

Ευχόμαστε τα νέα διδακτικά εγχειρίδια να αποτελέσουν πολύτιμο στήριγμα για τον εκπαιδευτικό και γόνιμο συνοδοιπόρο για κάθε μαθητή και μαθήτρια στην ουσιαστική γνωριμία με τις αξίες του αρχαίου ελληνικού κόσμου, και στο όμορφο ταξίδι της γνώσης, της γλώσσας και της Ιστορίας.

Οι συγγραφικές ομάδες
Για την Α΄ Γυμνασίου: Νίκος Αντερριώτης Μαρία Ξέστερνου, Μαργαρίτα Σωτηρίου
Για τη Β΄ Γυμνασίου: Ρεγγίνα Μεγαλοοικονόμου, Μαρία Ξέστερνου, Μαργαρίτα Σωτηρίου
Για τη Γ΄ Γυμνασίου: Βασίλειος Μπαζάνης, Ανάργυρος-Νεκτάριος Μποζίκας, Μαρία Ξέστερνου, Σοφία Πιτσογιάννη, Μαργαρίτα Σωτηρίου
Για την Α΄ Λυκείου: Ανδρέας Μαρκαντωνάτος, Θεόδωρος Παππάς, Σπυρίδων Συρόπουλος, Ανδρέας Σεραφείμ, Λαμπρινός Πλατυπόδης, Αχιλλέας Παπαθανασίου, Βασίλειος Σιδηρόπουλος, Άγγελος Καπέλλος, Μαρία Γαλανάκη, Μαγδαληνή Τσιώλη, Μαρία Γεωργούση, Θεοδώρα Κούρκουλου