

ΤΟ ΜΑΤΩΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟ
«Το ματωμένο του έργο» του Graeme Macrae Burnet
εκδ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου
Το «Ματωμένο του έργο» θέτει εξαρχής το καίριο ερώτημα: μπορεί ένα φρικιαστικό τριπλό φονικό να διαπραχθεί δι’ ασήμαντον αφορμή; Το ερώτημα συνοδεύεται από μια δεύτερη απορία: ο 17χρονος δολοφόνος τι είναι, τελικά; ένας διαταραγμένος αιμοσταγής φονιάς ή ο εκδικητής αλλεπάλληλων ταξικών, εθνικιστικών και προσωπικών αδικιών;
Ο σκοτσέζος συγγραφέας Γκρέαμ Μακρέι Μπαρνέτ, χρησιμοποιώντας το τέχνασμα του φακέλου μιας πολύκροτης υπόθεσης του 1879 (τον οποίο υποτίθεται ότι ανακαλύπτει ο ίδιος στα ιστορικά αρχεία των Χάιλαντς), αναλύει το κοινωνικό πλαίσιο και τις σκληρές εργασιακές και προσωπικές συνθήκες που βίωναν οι Σκοτσέζοι στα μέσα του 19ου αιώνα. Πολλαπλά επίπεδα καταπίεσης, αμέτρητοι οι λόγοι: οι ακτήμονες εξαρτημένοι από τον οίκτο των γαιοκτημόνων και τη φιλανθρωπία του εκάστοτε επιστάτη. Καθόλου τυχαία, οι ακτήμονες αυτοί ήταν γηγενείς Σκοτσέζοι, ενώ οι γαιοκτήμονες προέρχονταν από την αγγλική άρχουσα τάξη των κατακτητών τους. Ο θρησκευτικός προτεσταντικός φανατισμός έβαζε κι αυτός με τη σειρά του το λιθαράκι του στη δύσκολη ζωή των ορεσίβιων ακτημόνων. Για να μην αναφερθούμε στην πατριαρχία και την κατώτερη θέση των γυναικών, τον πατέρα αφέντη που είχε δικαίωμα ζωής και θανάτου στην οικογένειά του.
Ο Ρόντερικ Μακρέι διαπράττει τρεις αιματηρούς φόνους και ομολογεί αμέσως. Ποιο ήταν όμως το αληθινό κίνητρό του; Η εκδίκηση για τους εξευτελισμούς που υπέφερε ο πατέρας του από τον αγροίκο χωροφύλακα Λάχλαν Μακένζι; Ή η απόρριψη του έρωτά του από τη συνομήλικη κόρη του χωροφύλακα;
Συντάσσοντας τη δική του περιγραφή των γεγονότων, ο Ρόντερικ αφηγείται την ιστορία της σκληρής ζωής του. Αρχικά, συμπάσχουμε μαζί του και σχεδόν αιτιολογούμε την απόφασή του να διαπράξει τον φόνο. Ο συγγραφέας όμως, με μοναδική μαεστρία, σπέρνει σταδιακά διάφορες αμφιβολίες: μήπως ο Ρόντερικ ήταν ένα διαταραγμένο παιδί που εξελίχθηκε σε έφηβο ανίκανο να διακρίνει το καλό από το κακό; Κι ακόμα χειρότερα, μήπως αφού σχεδίασε και υλοποίησε το «Ματωμένο του έργο», προσποιείται τον διαταραγμένο για να γλιτώσει τη θανατική ποινή;
Ο αναγνώστης δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί: ποιο είναι το μεγαλύτερο έγκλημα του Ρόντερικ; Ίσως η φτώχεια και η αδυναμία του να ξεφύγει από τον αρρωστημένο και κλειστοφοβικό περίγυρό του, παρά την ευφυΐα και την ιδιαίτερη ευαισθησία του.
Το βιβλίο έχει πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης, ενώ συγχρόνως διαβάζεται σαν συναρπαστικό ψυχολογικό θρίλερ - παρότι ο δολοφόνος μάς είναι γνωστός από την αρχή. Οι λογοτεχνικές ρίζες του συγγραφέα ανιχνεύονται στη βαριά κληρονομιά της σκοτσέζικης μυθοπλασίας: στον Ρόμπερτ Λιούις Στίβενσον και τον Γουόλτερ Σκοτ.
Όπως έγραψε, προσφυώς, ο συγγραφέας Γκρέαμ Μακρέι Μπαρνέτ, το «Ματωμένο του έργο» δεν είναι crime novel αλλά a novel about a crime.
Χίλντα Παπαδημητρίου
«Το ματωμένο του έργο» του Graeme Macrae Burnet
εκδ. ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου
Το «Ματωμένο του έργο» θέτει εξαρχής το καίριο ερώτημα: μπορεί ένα φρικιαστικό τριπλό φονικό να διαπραχθεί δι’ ασήμαντον αφορμή; Το ερώτημα συνοδεύεται από μια δεύτερη απορία: ο 17χρονος δολοφόνος τι είναι, τελικά; ένας διαταραγμένος αιμοσταγής φονιάς ή ο εκδικητής αλλεπάλληλων ταξικών, εθνικιστικών και προσωπικών αδικιών;
Ο σκοτσέζος συγγραφέας Γκρέαμ Μακρέι Μπαρνέτ, χρησιμοποιώντας το τέχνασμα του φακέλου μιας πολύκροτης υπόθεσης του 1879 (τον οποίο υποτίθεται ότι ανακαλύπτει ο ίδιος στα ιστορικά αρχεία των Χάιλαντς), αναλύει το κοινωνικό πλαίσιο και τις σκληρές εργασιακές και προσωπικές συνθήκες που βίωναν οι Σκοτσέζοι στα μέσα του 19ου αιώνα. Πολλαπλά επίπεδα καταπίεσης, αμέτρητοι οι λόγοι: οι ακτήμονες εξαρτημένοι από τον οίκτο των γαιοκτημόνων και τη φιλανθρωπία του εκάστοτε επιστάτη. Καθόλου τυχαία, οι ακτήμονες αυτοί ήταν γηγενείς Σκοτσέζοι, ενώ οι γαιοκτήμονες προέρχονταν από την αγγλική άρχουσα τάξη των κατακτητών τους. Ο θρησκευτικός προτεσταντικός φανατισμός έβαζε κι αυτός με τη σειρά του το λιθαράκι του στη δύσκολη ζωή των ορεσίβιων ακτημόνων. Για να μην αναφερθούμε στην πατριαρχία και την κατώτερη θέση των γυναικών, τον πατέρα αφέντη που είχε δικαίωμα ζωής και θανάτου στην οικογένειά του.
Ο Ρόντερικ Μακρέι διαπράττει τρεις αιματηρούς φόνους και ομολογεί αμέσως. Ποιο ήταν όμως το αληθινό κίνητρό του; Η εκδίκηση για τους εξευτελισμούς που υπέφερε ο πατέρας του από τον αγροίκο χωροφύλακα Λάχλαν Μακένζι; Ή η απόρριψη του έρωτά του από τη συνομήλικη κόρη του χωροφύλακα;
Συντάσσοντας τη δική του περιγραφή των γεγονότων, ο Ρόντερικ αφηγείται την ιστορία της σκληρής ζωής του. Αρχικά, συμπάσχουμε μαζί του και σχεδόν αιτιολογούμε την απόφασή του να διαπράξει τον φόνο. Ο συγγραφέας όμως, με μοναδική μαεστρία, σπέρνει σταδιακά διάφορες αμφιβολίες: μήπως ο Ρόντερικ ήταν ένα διαταραγμένο παιδί που εξελίχθηκε σε έφηβο ανίκανο να διακρίνει το καλό από το κακό; Κι ακόμα χειρότερα, μήπως αφού σχεδίασε και υλοποίησε το «Ματωμένο του έργο», προσποιείται τον διαταραγμένο για να γλιτώσει τη θανατική ποινή;
Ο αναγνώστης δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί: ποιο είναι το μεγαλύτερο έγκλημα του Ρόντερικ; Ίσως η φτώχεια και η αδυναμία του να ξεφύγει από τον αρρωστημένο και κλειστοφοβικό περίγυρό του, παρά την ευφυΐα και την ιδιαίτερη ευαισθησία του.
Το βιβλίο έχει πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης, ενώ συγχρόνως διαβάζεται σαν συναρπαστικό ψυχολογικό θρίλερ - παρότι ο δολοφόνος μάς είναι γνωστός από την αρχή. Οι λογοτεχνικές ρίζες του συγγραφέα ανιχνεύονται στη βαριά κληρονομιά της σκοτσέζικης μυθοπλασίας: στον Ρόμπερτ Λιούις Στίβενσον και τον Γουόλτερ Σκοτ.
Όπως έγραψε, προσφυώς, ο συγγραφέας Γκρέαμ Μακρέι Μπαρνέτ, το «Ματωμένο του έργο» δεν είναι crime novel αλλά a novel about a crime.
Χίλντα Παπαδημητρίου







