

ΤΟ ΕΞΠΡΕΣ ΤΩΝ ΑΡΟΥΡΑΙΩΝ
Η υπόθεση του Εξπρές των αρουραίων τοποθετείται περίπου έναν χρόνο μετά τα γεγονότα της Μαύρης λίστας. Ο επιθεωρητής Οπενχάιμερ έχει επιστρέψει στην ενεργό δράση στην αστυνομία του Βερολίνου. Ακριβώς μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η σοβιετική στρατιωτική διοίκηση είχε επανιδρύσει την υπηρεσία. Στα χρόνια που ακολουθούν η επιρροή των Σοβιετικών είναι δυσανάλογα μεγάλη. Ο αρχηγός της αστυνομίας Πάουλ Μάρκγκραφ θεωρείται πειθήνιο όργανο του Στάλιν. Ο Οπενχάιμερ έχει αποδεχτεί τη μοίρα του – κάνοντας την παλιά του δουλειά, ενεργεί σύμφωνα με τα προσωπικά του πιστεύω, ενώ ταυτόχρονα δεν παραβλέπει τον κίνδυνο να γίνει και πάλι η αστυνομία όργανο πολιτικής καταπίεσης. Και όλα αυτά ενώ οι φιλελεύθερες δυνάμεις συγκεντρώνονται γύρω από τον υπαρχηγό της αστυνομίας Γιοχάνες Στουμ. Συνεπώς, γίνεται ολοένα και δυσκολότερο να γεφυρωθούν οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Εκείνο που επιχείρησα με Το εξπρές των αρουραίων ήταν η περιγραφή της ιδιόμορφης κατάστασης που είχε διαμορφωθεί ακριβώς πριν από το ξέσπασμα του Ψυχρού Πολέμου. Εκείνη την περίοδο πρώην ναζί εξακολουθούσαν να ζουν στη Γερμανία με πλαστές ταυτότητες, και μάλιστα αρκετοί από αυτούς εργάζονταν παράνομα στην αστυνομία. Παράλληλα, υψηλόβαθμα στελέχη των ναζί προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να διαφύγουν. Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί αναζήτησαν καταφύγιο στην Αργεντινή. Ο Χουάν Περόν ακολουθούσε μια εθνικιστική και ισχυρά λαϊκιστική πολιτική, που αργότερα πήρε το όνομά του (περονισμός), η οποία υποτίθεται ότι θα αποτελούσε μια εναλλακτική απέναντι στον φασισμό και τον κομμουνισμό. Το 1946 ο Περόν είχε στήσει το περίφημο «Εξπρές των αρουραίων», δηλαδή διόδους διαφυγής για τους Ευρωπαίους φασίστες προς τη Νότια Αμερική.
Ο επιθεωρητής Οπενχάιμερ έρχεται αντιμέτωπος με αυτές τις σκιώδεις δοσοληψίες. Μια τυπική υπόθεση ανθρωποκτονίας αποδεικνύεται τελικά παράξενη αυτοκτονία: ο δράστης και το θύμα επισήμως είναι το ίδιο πρόσωπο, άρα κάποιος από τους δύο θα πρέπει να έκρυβε την πραγματική του ταυτότητα. Για την υπόθεση ιδιαίτερο ενδιαφέρον επιδεικνύουν και οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες. Οι πράκτορες που έχουν γνώση για το «Εξπρές των αρουραίων» βλέπουν μια πιθανή σύνδεση. Μετά τον πόλεμο πολλοί αξιωματικοί των SS εντάχθηκαν στην οργάνωση Γκέλεν, πρόδρομο της Bundesnachrichtendienst (BND), των μυστικών υπηρεσιών της Δυτικής Γερμανίας. Αυτή η πτυχή της Ιστορίας έγινε ευρέως γνωστή μόλις πριν από μερικές δεκαετίες. Έτσι, βλέπουμε να συμβαίνει το εξής παράδοξο: πρώην ναζί να δουλεύουν για λογαριασμό των Δυτικών Συμμάχων με στόχο να συλλάβουν άλλους πρώην ναζί. Και ο Οπενχάιμερ βρίσκεται ανάμεσα σε όλα αυτά, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει πώς θα αποδοθεί δικαιοσύνη.
Harald Gilbers
Η υπόθεση του Εξπρές των αρουραίων τοποθετείται περίπου έναν χρόνο μετά τα γεγονότα της Μαύρης λίστας. Ο επιθεωρητής Οπενχάιμερ έχει επιστρέψει στην ενεργό δράση στην αστυνομία του Βερολίνου. Ακριβώς μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η σοβιετική στρατιωτική διοίκηση είχε επανιδρύσει την υπηρεσία. Στα χρόνια που ακολουθούν η επιρροή των Σοβιετικών είναι δυσανάλογα μεγάλη. Ο αρχηγός της αστυνομίας Πάουλ Μάρκγκραφ θεωρείται πειθήνιο όργανο του Στάλιν. Ο Οπενχάιμερ έχει αποδεχτεί τη μοίρα του – κάνοντας την παλιά του δουλειά, ενεργεί σύμφωνα με τα προσωπικά του πιστεύω, ενώ ταυτόχρονα δεν παραβλέπει τον κίνδυνο να γίνει και πάλι η αστυνομία όργανο πολιτικής καταπίεσης. Και όλα αυτά ενώ οι φιλελεύθερες δυνάμεις συγκεντρώνονται γύρω από τον υπαρχηγό της αστυνομίας Γιοχάνες Στουμ. Συνεπώς, γίνεται ολοένα και δυσκολότερο να γεφυρωθούν οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Εκείνο που επιχείρησα με Το εξπρές των αρουραίων ήταν η περιγραφή της ιδιόμορφης κατάστασης που είχε διαμορφωθεί ακριβώς πριν από το ξέσπασμα του Ψυχρού Πολέμου. Εκείνη την περίοδο πρώην ναζί εξακολουθούσαν να ζουν στη Γερμανία με πλαστές ταυτότητες, και μάλιστα αρκετοί από αυτούς εργάζονταν παράνομα στην αστυνομία. Παράλληλα, υψηλόβαθμα στελέχη των ναζί προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να διαφύγουν. Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί αναζήτησαν καταφύγιο στην Αργεντινή. Ο Χουάν Περόν ακολουθούσε μια εθνικιστική και ισχυρά λαϊκιστική πολιτική, που αργότερα πήρε το όνομά του (περονισμός), η οποία υποτίθεται ότι θα αποτελούσε μια εναλλακτική απέναντι στον φασισμό και τον κομμουνισμό. Το 1946 ο Περόν είχε στήσει το περίφημο «Εξπρές των αρουραίων», δηλαδή διόδους διαφυγής για τους Ευρωπαίους φασίστες προς τη Νότια Αμερική.
Ο επιθεωρητής Οπενχάιμερ έρχεται αντιμέτωπος με αυτές τις σκιώδεις δοσοληψίες. Μια τυπική υπόθεση ανθρωποκτονίας αποδεικνύεται τελικά παράξενη αυτοκτονία: ο δράστης και το θύμα επισήμως είναι το ίδιο πρόσωπο, άρα κάποιος από τους δύο θα πρέπει να έκρυβε την πραγματική του ταυτότητα. Για την υπόθεση ιδιαίτερο ενδιαφέρον επιδεικνύουν και οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες. Οι πράκτορες που έχουν γνώση για το «Εξπρές των αρουραίων» βλέπουν μια πιθανή σύνδεση. Μετά τον πόλεμο πολλοί αξιωματικοί των SS εντάχθηκαν στην οργάνωση Γκέλεν, πρόδρομο της Bundesnachrichtendienst (BND), των μυστικών υπηρεσιών της Δυτικής Γερμανίας. Αυτή η πτυχή της Ιστορίας έγινε ευρέως γνωστή μόλις πριν από μερικές δεκαετίες. Έτσι, βλέπουμε να συμβαίνει το εξής παράδοξο: πρώην ναζί να δουλεύουν για λογαριασμό των Δυτικών Συμμάχων με στόχο να συλλάβουν άλλους πρώην ναζί. Και ο Οπενχάιμερ βρίσκεται ανάμεσα σε όλα αυτά, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει πώς θα αποδοθεί δικαιοσύνη.
Harald Gilbers
















