Δωρεάν μεταφορικά για αγορές άνω των 20€
Δωρεάν μεταφορικά για αγορές άνω των 20€
Δωρεάν αντικαταβολή για αγορές άνω των 30€
Δωρεάν αντικαταβολή για αγορές άνω των 30€
ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙΣ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΖΩΗ;
ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙΣ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΖΩΗ;
ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙΣ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΖΩΗ;

ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙΣ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΖΩΗ;

Η μεταφράστρια Στέλλα Κάσδαγλη μας εκμυστηρεύεται τη στενή επαφή της με τη ρηξικέλευθη βιογραφία της Kate Kirkpatrick «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ» και ποια μεγάλα ζητήματα πυροδοτήθηκαν μεταφράζοντάς τη.

Η μετάφραση ενός βιβλίου σπάνια είναι εύκολη υπόθεση και κάθε βιβλίο είναι δύσκολο με διαφορετικό τρόπο - συχνά με τρόπο που σχετίζεται πολύ στενά με τα μεγάλα θέματα που θίγει. Το Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή ήταν ένα από τα πιο δύσκολα που έχω μεταφράσει. Και τώρα, μήνες αφού το ολοκλήρωσα, βλέπω καθαρά πόσο τα εμπόδια που μου έβαλε (ή φαντάστηκα πως μου έβαλε) στον δρόμο καθρεφτίζουν τα μεγάλα ζητήματα που άνοιξε -πρωτίστως ως αναγνώστρια- στον νου μου.

Πάλευα με το κείμενο και με τον χρόνο, με τα σχολεία των παιδιών κλειστά και την πανδημία να ανατρέπει όλα όσα ήξερα ως τότε για τη ζωή μας, ενώ στο βιβλίο και στην οθόνη του υπολογιστή μου η Σιμόν ντε Μποβουάρ πάλευε να ανατρέψει ό,τι οι γύρω της θεωρούσαν αυτονόητο για τη μετέπειτα εξέλιξη της ζωής της, να συμβιβάσει την επιθυμία της για το είναι με την ανάγκη της να υπηρετήσει το φαίνεσθαι, και να βάλει σε λέξεις και σε χαρτί όσα μάθαινε στη διαδικασία αυτή για την ανθρώπινη φύση, το φύλο της, τον εαυτό της.

Δεν είναι η Μποβουάρ το μοναδικό πρότυπο που έχουμε την τάση να «διαβάζουμε» ως άψογο, ολοκληρωμένο, συγκροτημένο ή άμεμπτο από όλες τις πλευρές - τους περισσότερους ήρωες και ηρωίδες της ιστορίας έτσι τους φαντασιωνόμαστε. Για μας, όμως, που ασχολούμαστε ευρύτερα και καθημερινά με τα θέματα της έμφυλης ισότητας στην Ελλάδα, η γνωριμία και η εξοικείωση με μια Μποβουάρ που πέρα από το βάθρο αμφέβαλλε, που πίστευε, που αναρωτιόταν, που έκρυβε, που άλλαζε γνώμη, που προσποιούνταν, που εκμεταλλευόταν, που έχανε την ευκαιρία να ζητήσει συγγνώμη, που απιστούσε και έμενε πιστή, που εξέθετε, που υποβάθμιζε την πρωτοτυπία της ίδιας της σκέψης της, που διαπραγματευόταν για μια ζωή μια σχέση ισότητας, ανισότητας και θαυμασμού, μπορεί να γίνει μια επώδυνη όσο και διαφωτιστική εμπειρία.

Αν το Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ δεν σας θυμίσει μια συνηθισμένη βιογραφία, μπορείτε να αναζητήσετε την αιτία σε κάτι από τα παραπάνω ή σε αυτό που βρίσκεται, οριζόντια και σταθερά, πίσω από όλα: ακόμα κι αν κανείς αποτύπωνε σε μια δισδιάστατη χρονογραμμή τα γεγονότα της ζωής της, ακόμα κι αν τα διασταύρωνε, διευρύνοντας το πεδίο, με τα τεκταινόμενα στη χώρα της και τον κόσμο κατά τη διάρκεια αυτής της ζωής, πάλι θα έλειπαν από το μοντέλο οι τρισδιάστατες λεπτομέρειες - οι ψηφίδες που πρόσθεσε επιπλέον στη δική της πορεία, η φιλοσοφία που την καθόρισε και η φιλοσοφία που δημιούργησε, οι αντιφάσεις που δεν δίστασε, μέσα από τα έργα και τα ημερολόγιά της, να επιτρέψει να έρθουν στο φως, και οι λεπτές αποχρώσεις μιας διαδρομής που, σε πείσμα του αφηγήματος που καθιέρωσε αυτή τη γυναίκα ως σύμβολο της θηλυκής ανεξαρτησίας, ήταν τελικά τόσο άρρηκτα συνδεδεμένη με τις διαδρομές εκατομμυρίων άλλων ανθρώπων.

Στέλλα Κάσδαγλη

Η μετάφραση ενός βιβλίου σπάνια είναι εύκολη υπόθεση και κάθε βιβλίο είναι δύσκολο με διαφορετικό τρόπο - συχνά με τρόπο που σχετίζεται πολύ στενά με τα μεγάλα θέματα που θίγει. Το Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή ήταν ένα από τα πιο δύσκολα που έχω μεταφράσει. Και τώρα, μήνες αφού το ολοκλήρωσα, βλέπω καθαρά πόσο τα εμπόδια που μου έβαλε (ή φαντάστηκα πως μου έβαλε) στον δρόμο καθρεφτίζουν τα μεγάλα ζητήματα που άνοιξε -πρωτίστως ως αναγνώστρια- στον νου μου.

Πάλευα με το κείμενο και με τον χρόνο, με τα σχολεία των παιδιών κλειστά και την πανδημία να ανατρέπει όλα όσα ήξερα ως τότε για τη ζωή μας, ενώ στο βιβλίο και στην οθόνη του υπολογιστή μου η Σιμόν ντε Μποβουάρ πάλευε να ανατρέψει ό,τι οι γύρω της θεωρούσαν αυτονόητο για τη μετέπειτα εξέλιξη της ζωής της, να συμβιβάσει την επιθυμία της για το είναι με την ανάγκη της να υπηρετήσει το φαίνεσθαι, και να βάλει σε λέξεις και σε χαρτί όσα μάθαινε στη διαδικασία αυτή για την ανθρώπινη φύση, το φύλο της, τον εαυτό της.

Δεν είναι η Μποβουάρ το μοναδικό πρότυπο που έχουμε την τάση να «διαβάζουμε» ως άψογο, ολοκληρωμένο, συγκροτημένο ή άμεμπτο από όλες τις πλευρές - τους περισσότερους ήρωες και ηρωίδες της ιστορίας έτσι τους φαντασιωνόμαστε. Για μας, όμως, που ασχολούμαστε ευρύτερα και καθημερινά με τα θέματα της έμφυλης ισότητας στην Ελλάδα, η γνωριμία και η εξοικείωση με μια Μποβουάρ που πέρα από το βάθρο αμφέβαλλε, που πίστευε, που αναρωτιόταν, που έκρυβε, που άλλαζε γνώμη, που προσποιούνταν, που εκμεταλλευόταν, που έχανε την ευκαιρία να ζητήσει συγγνώμη, που απιστούσε και έμενε πιστή, που εξέθετε, που υποβάθμιζε την πρωτοτυπία της ίδιας της σκέψης της, που διαπραγματευόταν για μια ζωή μια σχέση ισότητας, ανισότητας και θαυμασμού, μπορεί να γίνει μια επώδυνη όσο και διαφωτιστική εμπειρία.

Αν το Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ δεν σας θυμίσει μια συνηθισμένη βιογραφία, μπορείτε να αναζητήσετε την αιτία σε κάτι από τα παραπάνω ή σε αυτό που βρίσκεται, οριζόντια και σταθερά, πίσω από όλα: ακόμα κι αν κανείς αποτύπωνε σε μια δισδιάστατη χρονογραμμή τα γεγονότα της ζωής της, ακόμα κι αν τα διασταύρωνε, διευρύνοντας το πεδίο, με τα τεκταινόμενα στη χώρα της και τον κόσμο κατά τη διάρκεια αυτής της ζωής, πάλι θα έλειπαν από το μοντέλο οι τρισδιάστατες λεπτομέρειες - οι ψηφίδες που πρόσθεσε επιπλέον στη δική της πορεία, η φιλοσοφία που την καθόρισε και η φιλοσοφία που δημιούργησε, οι αντιφάσεις που δεν δίστασε, μέσα από τα έργα και τα ημερολόγιά της, να επιτρέψει να έρθουν στο φως, και οι λεπτές αποχρώσεις μιας διαδρομής που, σε πείσμα του αφηγήματος που καθιέρωσε αυτή τη γυναίκα ως σύμβολο της θηλυκής ανεξαρτησίας, ήταν τελικά τόσο άρρηκτα συνδεδεμένη με τις διαδρομές εκατομμυρίων άλλων ανθρώπων.

Στέλλα Κάσδαγλη