

Ο PHILLIP DETTMER ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ
Το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου είναι ένα από τα πιο πολύπλοκα βιολογικά συστήματα που γνωρίζουμε, κι όμως οι περισσότεροι δεν μαθαίνουμε ποτέ πώς λειτουργεί ή τι είναι, λέει ο Philipp Dettmer, δημιουργός του δημοφιλούς καναλιού στο YouTube Kurzgesagt / In a Nutshell. Με το νέο του βιβλίο Ανοσοποιητικό: Ένα ταξίδι στο μυστηριώδες σύστημα που σε κρατάει ζωντανό ελπίζει όλο αυτό να το αλλάξει.
Η διάδοση των επιστημονικών γνώσεων δεν είναι πάντοτε εύκολη υπόθεση, ειδικά αν προσπαθεί κανείς να παρουσιάσει σε ένα βίντεο διάρκειας δέκα λεπτών το σύνθετο αντικείμενο της ανοσολογίας ή της κλιματικής αλλαγής. Ο Philipp Dettmer όμως, δημιουργός του επιστημονικού καναλιού στο YouTube Kurzgesagt (που στα γερμανικά σημαίνει κοντολογίς), πιστεύει ότι τα επιστημονικά θέματα δεν χρειάζεται να είναι δυσνόητα. «Αν κάτι είναι περίπλοκο, αυτό συμβαίνει επειδή κάποιος δεν το εξηγεί καλά» ισχυρίζεται. Τα βίντεο του Kurzgesagt έχουν δισεκατομμύρια προβολές, και ο Dettmer στο πρώτο του βιβλίο καταπιάνεται με ένα από τα πιο σύνθετα βιολογικά συστήματα του ανθρώπου.
Κοντολογίς, τι είναι το Kurzgesagt;
Είναι ένα μεγάλο επιστημονικό κανάλι στο YouTube, που προσπαθεί με διάφορους τρόπους να κάνει την επιστήμη ενδιαφέρουσα. Έφτιαξα το κανάλι μετά το πανεπιστήμιο, επειδή δεν ήθελα θα πιάσω κανονική δουλειά. Η αρχική ιδέα ήταν να κάνω δύο βίντεο (με αφήγηση στα γερμανικά) και ειλικρινά τίποτε άλλο. Το ένστικτό μου όμως μου έλεγε να κάνω τα βίντεο και στα αγγλικά. Κι ύστερα έγινε viral.
Σε ποιους απευθύνονται τα βίντεο;
Δεν θέλω να στοχεύω σε ένα συγκεκριμένο κοινό. Θέλω να κάνω τα βίντεο με τέτοιο τρόπο, που να απευθύνονται σε όλους. Να μπορούν οι παππούδες να τα βλέπουν μαζί με τα εγγόνια τους. Πρώτος και κύριος στόχος μου είναι να κεντρίσω την περιέργεια του κοινού. Είναι συναρπαστικό, φανταστικό να μαθαίνουμε πώς λειτουργεί το σώμα μας. Εμείς απλώς κάνουμε τα βίντεο όσο καλύτερα μπορούμε, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό τη στιγμή που τα φτιάχνουμε.
Οι περιγραφές στο βιβλίο σας είναι καταπληκτικές. Στο σημείο όπου περιγράφετε τη δράση της πρωτεΐνης C3 στο ανοσοποιητικό μας σύστημα, αναφέρετε χαρακτηριστικά: «Φανταστείτε ότι περνάτε τη μέρα σας κάνοντας ό,τι κάνετε συνήθως, ώσπου ξαφνικά εκατοντάδες μύγες πέφτουν πάνω σας όλες μαζί και σας καλύπτουν από την κορφή ως τα νύχια. Θα ήταν μια φρικιαστική εμπειρία, που σίγουρα θα σας στιγμάτιζε». Πώς σκέφτεστε όλα αυτά τα πράγματα;
Αν κάτι είναι περίπλοκο, αυτό συμβαίνει επειδή κάποιος δεν το εξηγεί καλά. Είμαι πεπεισμένος ότι κάθε μεμονωμένη πληροφορία σε κάθε τομέα μπορεί να μετατραπεί σε μια σειρά από διαφορετικές ιστορίες. Εμείς ως είδος, ως κοινωνία, θα έπρεπε να ενωθούμε και να πάρουμε την απόφαση να απλοποιήσουμε τη γλώσσα όλων των επιστημονικών κλάδων, όσο αυτό είναι εφικτό βέβαια. Αυτή η γλώσσα θα είναι πάντα πιο σύνθετη από την κανονική γλώσσα των ανθρώπων. Δεν νομίζω όμως ότι υπάρχει λόγος να είναι τόσο δύσκολη όσο είναι τώρα. Και ειδικά στην ανοσολογία, που είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα επιστήμη. Οι αναγνώστες ίσως και να διασκέδαζαν διαβάζοντας γι’ αυτό τον επιστημονικό κλάδο αν δεν ήταν τόσο φριχτή η γλώσσα. Το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου είναι το πιο σύνθετο βιολογικό σύστημα που γνωρίζουμε μετά τον εγκέφαλο, κι όμως οι περισσότεροι δεν μαθαίνουμε ποτέ πώς λειτουργεί ή τι είναι.
Και είναι επίσης σημαντικό, ειδικά στο πλαίσιο των εμβολίων. Ήταν κι αυτό ένα επιπλέον κίνητρο για εσάς; Η σωστή πληροφόρηση να κατατροπώσει την παραπληροφόρηση;
Με το Kurzgesagt, πρωταρχικός μου στόχος είναι να κεντρίσω την περιέργεια. Να ωθήσω τους ανθρώπους να κάνουν οι ίδιοι έρευνα. Προσπαθούμε πολύ σκληρά να μη διαδίδουμε ψευδείς πληροφορίες για την επιστήμη. Δημοσιεύσαμε ένα βίντεο σχετικά με αυτό, όπου μιλάμε για την υπεραπλούστευση και την επιστήμη. Έπειτα από τόσα χρόνια, εξακολουθεί να είναι σοκαριστικό το πόσο δύσκολο είναι να το κάνεις σωστά, διότι πρέπει να πάρεις αποφάσεις για το πώς και τι να απλοποιήσεις, από τις οποίες δεν μπορείς να ξεφύγεις.
Στο βιβλίο σας αναφέρετε επίσης ότι η διάγνωση και η θεραπεία του καρκίνου σας ήταν αυτά που σας κινητοποίησαν να το γράψετε. Πώς συνέβη αυτό;
Ξέρω πως δεν πρέπει να λέμε πράγματα σαν αυτό, κι όμως ήταν ένα διάστημα εξαιρετικά ενδιαφέρον. Ο καρκίνος δεν είναι ευχάριστος ούτε οι χημειοθεραπείες. Δεν είναι κάτι που θα το σύστηνα. Όμως ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον να μαθαίνει κανείς πώς λειτουργεί η ιατρική σε αυτό το επίπεδο, πώς λειτουργεί ο ίδιος. Στο διάστημα αυτό έκανα ένα δισεκατομμύριο ερωτήσεις, έμαθα και διάβασα πολλά πράγματα. Δηλαδή είχα τον χρόνο. Οπότε, κατά κάποιον τρόπο, ήταν μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους της ζωής μου.
Τότε όμως υπήρχε ακόμα ένας λόγος που ήθελα να μάθω. Ήταν σαν να απευθυνόμουν στο ανοσοποιητικό μου σύστημα και να το ρωτούσα: «Βρε παιδιά, γιατί; Πώς; Υποτίθεται πως δεν έπρεπε να σας ξεφύγει κάτι τέτοιο. Γιατί σας ξέφυγε;». Κι έπειτα μαθαίνω για αυτό που μου συμβαίνει. Και πάλι όμως δεν θύμωσα με το σώμα μου. Αντιθέτως, αισθανόμουν ευγνώμων που, με λίγη βοήθεια από τους γιατρούς μου, η χημειοθεραπεία εξολόθρευσε τους όγκους.
Η σωστή πληροφόρηση μπορεί να μας βοηθήσει να πάρουμε καλύτερες αποφάσεις στη ζωή μας. Υπάρχει κάτι που σας κάνει να αισιοδοξείτε για το μέλλον; Τι είναι αυτό που πιο πολύ σας ενθουσιάζει παρά σας τρομάζει;
Η ανοσολογία. Αυτά που γνωρίζουμε σήμερα είναι συναρπαστικά. Είναι καταπληκτικά. Μαθαίνουμε πώς λειτουργούμε πραγματικά και πόσο σύνθετα συστήματα είμαστε. Τα εμβόλια, η χημειοθεραπεία, η ανοσοθεραπεία, όλα αυτά βοηθούν τους ανθρώπους να ζήσουν υγιείς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Νομίζω ότι η καταπολέμηση των ασθενειών θα πρέπει να είναι ένας από τους στόχους της ανθρωπότητας. Και οδεύουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Απλώς μέχρι πρόσφατα τα βήματα ήταν πολύ αργά και τώρα πια είναι πάρα πολύ γρήγορα.
Επομένως αυτή είναι η θετική πλευρά της πανδημίας κατά μια έννοια.
Ναι, βέβαια. Είμαι σίγουρος πως η πανδημία έχει συμβάλει τα μέγιστα στην έρευνα για τους ιούς.
Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση σχετικά με το ανοσοποιητικό σύστημα;
Νιώθω ότι είναι κάτι για το οποίο οι περισσότεροι δεν έχουν κανενός είδους εικόνα στο μυαλό τους. Οι άνθρωποι νιώθουν σίγουροι όταν λένε: «Α, το ανοσοποιητικό μου το κάνει αυτό» ή «Το ανοσοποιητικό μου σύστημα είναι ισχυρό ή εξασθενημένο». Το έχουμε κατά νου ως μια αόριστη οντότητα. Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι. Είναι ένα εξαιρετικά πολύπλευρο σύστημα οργάνων που διατρέχει ολόκληρο το σώμα μας. Είναι ένας πολυάριθμος στρατός, και είναι κρίμα που δεν μαθαίνουμε αρκετά για το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να σχηματίσουμε στο μυαλό μας μια εικόνα.
Ποια λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος ξεχωρίζετε;
Νομίζω ότι είναι η εξωκυτταρική παγίδα ουδετερόφιλου. Τα κύτταρα-στρατιώτες που διαθέτουμε αποφασίζουν να εκραγούν σαν βομβιστές αυτοκτονίας. Και το κάνουν αυτό παίρνοντας ολόκληρο τον γενετικό κώδικα, το DNA, και αφού τον ξεδιπλώσουν, του μεταφέρουν όλες τις θανατηφόρες χημικές ουσίες που έχουν μέσα τους και στη συνέχεια απλώς τον κάνουν εμετό.
Φαντάσου ότι αφαιρείς τον εγκέφαλο από το κρανίο σου, τον γεμίζεις με λεπίδες κι έπειτα χτυπάς κάποιον με αυτό. Θα περίμενες πως θα ήσουν νεκρός τότε, σωστά; Κι όμως, τα ουδετερόφιλα μερικές φορές επιβιώνουν από τη διαδικασία αυτή και συνεχίζουν να πολεμούν. Μα τι είναι τέλος πάντων τα κύτταρα αυτά; Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι τρελό, και υπάρχουν πάρα πολλές αντίστοιχες ιστορίες.
Τι θα θέλατε να αποκομίσει από το βιβλίο σας κάποιος που δεν έχει διαβάσει ποτέ τίποτα για το ανοσοποιητικό σύστημα;
Αυτό που ελπίζω να αποκομίσουν οι αναγνώστες από το βιβλίο είναι μια ειλικρινά διαφορετική θεώρηση του σώματος και του τι σημαίνει να είσαι άρρωστος. Έτσι, την επόμενη φορά που θα αρρωστήσουν να είναι λιγότερο τρομακτικό. Να είναι πιο συγκεκριμένο και να αισθάνονται ότι έχουν μεγαλύτερο έλεγχο. Επίσης, ελπίζω να μαγευτούν από τη βιολογία και το σώμα τους. Και να εκπλαγούν από όλα τα σύμπαντα μέσα στα σύμπαντα μέσα στα σύμπαντα – και που με κάποιον τρόπο όλο αυτό το σύστημα λειτουργεί.
Υπάρχουν θέματα που σας τρομάζουν;
Νομίζω ότι το θέμα που με τρομάζει περισσότερο είναι η κλιματική αλλαγή. Όταν έκανα έρευνα στο συγκεκριμένο ζήτημα, έπαθα τέτοια κατάθλιψη, που είπα ότι δεν μπορώ να το κάνω βίντεο. Κι αυτό γιατί σκέφτηκα πως στην πραγματικότητα δεν βοηθάει, είναι αντιπαραγωγικό αν δεν βρεις έναν τρόπο να το περιγράψεις διαφορετικά. Όταν όμως μίλησα με ειδικούς επιστήμονες, ανέκαμψα.
Τι σας είπαν;
Ότι δεν είναι το τέλος του κόσμου. Και εφόσον δεν είναι το τέλος του κόσμου, αυτό σημαίνει ότι μπορούμε ακόμη να κάνουμε κάτι. Πιστεύω ότι αυτή η μοιρολατρική νοοτροπία είναι σαν μια παγίδα, από την οποία δεν μπορείς να γλιτώσεις όσο κι αν προσπαθήσεις.
Τι θα λέγατε σε επιστήμονες που ερευνούν ένα συγκεκριμένο πεδίο και θέλουν να διαδώσουν με αποτελεσματικό τρόπο τις ιδέες και τα ευρήματά τους;
Μιλήστε με εκείνους που φροντίζουν για τη διάδοση των επιστημονικών γνώσεων. Διευκολύνετέ μας να κάνουμε την επιστήμη σας προσιτή στον κόσμο. Υπάρχει μια καλή σχέση, θεωρώ, μεταξύ επιστημόνων και εκείνων που φροντίζουν για τη διάδοσή της, τουλάχιστον στο YouTube. Όλοι είναι πολύ ανοιχτοί, πολύ ευγενικοί.
Συνέντευξη του Philipp Dettmer στον Conrad Quilty-Harper και το New Scientist (Νοέμβριος 2021), με αφορμή το νέο βιβλίο του Ανοσοποιητικό: Ένα ταξίδι στο μυστηριώδες σύστημα που σε κρατάει ζωντανό
Το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου είναι ένα από τα πιο πολύπλοκα βιολογικά συστήματα που γνωρίζουμε, κι όμως οι περισσότεροι δεν μαθαίνουμε ποτέ πώς λειτουργεί ή τι είναι, λέει ο Philipp Dettmer, δημιουργός του δημοφιλούς καναλιού στο YouTube Kurzgesagt / In a Nutshell. Με το νέο του βιβλίο Ανοσοποιητικό: Ένα ταξίδι στο μυστηριώδες σύστημα που σε κρατάει ζωντανό ελπίζει όλο αυτό να το αλλάξει.
Η διάδοση των επιστημονικών γνώσεων δεν είναι πάντοτε εύκολη υπόθεση, ειδικά αν προσπαθεί κανείς να παρουσιάσει σε ένα βίντεο διάρκειας δέκα λεπτών το σύνθετο αντικείμενο της ανοσολογίας ή της κλιματικής αλλαγής. Ο Philipp Dettmer όμως, δημιουργός του επιστημονικού καναλιού στο YouTube Kurzgesagt (που στα γερμανικά σημαίνει κοντολογίς), πιστεύει ότι τα επιστημονικά θέματα δεν χρειάζεται να είναι δυσνόητα. «Αν κάτι είναι περίπλοκο, αυτό συμβαίνει επειδή κάποιος δεν το εξηγεί καλά» ισχυρίζεται. Τα βίντεο του Kurzgesagt έχουν δισεκατομμύρια προβολές, και ο Dettmer στο πρώτο του βιβλίο καταπιάνεται με ένα από τα πιο σύνθετα βιολογικά συστήματα του ανθρώπου.
Κοντολογίς, τι είναι το Kurzgesagt;
Είναι ένα μεγάλο επιστημονικό κανάλι στο YouTube, που προσπαθεί με διάφορους τρόπους να κάνει την επιστήμη ενδιαφέρουσα. Έφτιαξα το κανάλι μετά το πανεπιστήμιο, επειδή δεν ήθελα θα πιάσω κανονική δουλειά. Η αρχική ιδέα ήταν να κάνω δύο βίντεο (με αφήγηση στα γερμανικά) και ειλικρινά τίποτε άλλο. Το ένστικτό μου όμως μου έλεγε να κάνω τα βίντεο και στα αγγλικά. Κι ύστερα έγινε viral.
Σε ποιους απευθύνονται τα βίντεο;
Δεν θέλω να στοχεύω σε ένα συγκεκριμένο κοινό. Θέλω να κάνω τα βίντεο με τέτοιο τρόπο, που να απευθύνονται σε όλους. Να μπορούν οι παππούδες να τα βλέπουν μαζί με τα εγγόνια τους. Πρώτος και κύριος στόχος μου είναι να κεντρίσω την περιέργεια του κοινού. Είναι συναρπαστικό, φανταστικό να μαθαίνουμε πώς λειτουργεί το σώμα μας. Εμείς απλώς κάνουμε τα βίντεο όσο καλύτερα μπορούμε, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό τη στιγμή που τα φτιάχνουμε.
Οι περιγραφές στο βιβλίο σας είναι καταπληκτικές. Στο σημείο όπου περιγράφετε τη δράση της πρωτεΐνης C3 στο ανοσοποιητικό μας σύστημα, αναφέρετε χαρακτηριστικά: «Φανταστείτε ότι περνάτε τη μέρα σας κάνοντας ό,τι κάνετε συνήθως, ώσπου ξαφνικά εκατοντάδες μύγες πέφτουν πάνω σας όλες μαζί και σας καλύπτουν από την κορφή ως τα νύχια. Θα ήταν μια φρικιαστική εμπειρία, που σίγουρα θα σας στιγμάτιζε». Πώς σκέφτεστε όλα αυτά τα πράγματα;
Αν κάτι είναι περίπλοκο, αυτό συμβαίνει επειδή κάποιος δεν το εξηγεί καλά. Είμαι πεπεισμένος ότι κάθε μεμονωμένη πληροφορία σε κάθε τομέα μπορεί να μετατραπεί σε μια σειρά από διαφορετικές ιστορίες. Εμείς ως είδος, ως κοινωνία, θα έπρεπε να ενωθούμε και να πάρουμε την απόφαση να απλοποιήσουμε τη γλώσσα όλων των επιστημονικών κλάδων, όσο αυτό είναι εφικτό βέβαια. Αυτή η γλώσσα θα είναι πάντα πιο σύνθετη από την κανονική γλώσσα των ανθρώπων. Δεν νομίζω όμως ότι υπάρχει λόγος να είναι τόσο δύσκολη όσο είναι τώρα. Και ειδικά στην ανοσολογία, που είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα επιστήμη. Οι αναγνώστες ίσως και να διασκέδαζαν διαβάζοντας γι’ αυτό τον επιστημονικό κλάδο αν δεν ήταν τόσο φριχτή η γλώσσα. Το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου είναι το πιο σύνθετο βιολογικό σύστημα που γνωρίζουμε μετά τον εγκέφαλο, κι όμως οι περισσότεροι δεν μαθαίνουμε ποτέ πώς λειτουργεί ή τι είναι.
Και είναι επίσης σημαντικό, ειδικά στο πλαίσιο των εμβολίων. Ήταν κι αυτό ένα επιπλέον κίνητρο για εσάς; Η σωστή πληροφόρηση να κατατροπώσει την παραπληροφόρηση;
Με το Kurzgesagt, πρωταρχικός μου στόχος είναι να κεντρίσω την περιέργεια. Να ωθήσω τους ανθρώπους να κάνουν οι ίδιοι έρευνα. Προσπαθούμε πολύ σκληρά να μη διαδίδουμε ψευδείς πληροφορίες για την επιστήμη. Δημοσιεύσαμε ένα βίντεο σχετικά με αυτό, όπου μιλάμε για την υπεραπλούστευση και την επιστήμη. Έπειτα από τόσα χρόνια, εξακολουθεί να είναι σοκαριστικό το πόσο δύσκολο είναι να το κάνεις σωστά, διότι πρέπει να πάρεις αποφάσεις για το πώς και τι να απλοποιήσεις, από τις οποίες δεν μπορείς να ξεφύγεις.
Στο βιβλίο σας αναφέρετε επίσης ότι η διάγνωση και η θεραπεία του καρκίνου σας ήταν αυτά που σας κινητοποίησαν να το γράψετε. Πώς συνέβη αυτό;
Ξέρω πως δεν πρέπει να λέμε πράγματα σαν αυτό, κι όμως ήταν ένα διάστημα εξαιρετικά ενδιαφέρον. Ο καρκίνος δεν είναι ευχάριστος ούτε οι χημειοθεραπείες. Δεν είναι κάτι που θα το σύστηνα. Όμως ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον να μαθαίνει κανείς πώς λειτουργεί η ιατρική σε αυτό το επίπεδο, πώς λειτουργεί ο ίδιος. Στο διάστημα αυτό έκανα ένα δισεκατομμύριο ερωτήσεις, έμαθα και διάβασα πολλά πράγματα. Δηλαδή είχα τον χρόνο. Οπότε, κατά κάποιον τρόπο, ήταν μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιόδους της ζωής μου.
Τότε όμως υπήρχε ακόμα ένας λόγος που ήθελα να μάθω. Ήταν σαν να απευθυνόμουν στο ανοσοποιητικό μου σύστημα και να το ρωτούσα: «Βρε παιδιά, γιατί; Πώς; Υποτίθεται πως δεν έπρεπε να σας ξεφύγει κάτι τέτοιο. Γιατί σας ξέφυγε;». Κι έπειτα μαθαίνω για αυτό που μου συμβαίνει. Και πάλι όμως δεν θύμωσα με το σώμα μου. Αντιθέτως, αισθανόμουν ευγνώμων που, με λίγη βοήθεια από τους γιατρούς μου, η χημειοθεραπεία εξολόθρευσε τους όγκους.
Η σωστή πληροφόρηση μπορεί να μας βοηθήσει να πάρουμε καλύτερες αποφάσεις στη ζωή μας. Υπάρχει κάτι που σας κάνει να αισιοδοξείτε για το μέλλον; Τι είναι αυτό που πιο πολύ σας ενθουσιάζει παρά σας τρομάζει;
Η ανοσολογία. Αυτά που γνωρίζουμε σήμερα είναι συναρπαστικά. Είναι καταπληκτικά. Μαθαίνουμε πώς λειτουργούμε πραγματικά και πόσο σύνθετα συστήματα είμαστε. Τα εμβόλια, η χημειοθεραπεία, η ανοσοθεραπεία, όλα αυτά βοηθούν τους ανθρώπους να ζήσουν υγιείς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Νομίζω ότι η καταπολέμηση των ασθενειών θα πρέπει να είναι ένας από τους στόχους της ανθρωπότητας. Και οδεύουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Απλώς μέχρι πρόσφατα τα βήματα ήταν πολύ αργά και τώρα πια είναι πάρα πολύ γρήγορα.
Επομένως αυτή είναι η θετική πλευρά της πανδημίας κατά μια έννοια.
Ναι, βέβαια. Είμαι σίγουρος πως η πανδημία έχει συμβάλει τα μέγιστα στην έρευνα για τους ιούς.
Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση σχετικά με το ανοσοποιητικό σύστημα;
Νιώθω ότι είναι κάτι για το οποίο οι περισσότεροι δεν έχουν κανενός είδους εικόνα στο μυαλό τους. Οι άνθρωποι νιώθουν σίγουροι όταν λένε: «Α, το ανοσοποιητικό μου το κάνει αυτό» ή «Το ανοσοποιητικό μου σύστημα είναι ισχυρό ή εξασθενημένο». Το έχουμε κατά νου ως μια αόριστη οντότητα. Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι. Είναι ένα εξαιρετικά πολύπλευρο σύστημα οργάνων που διατρέχει ολόκληρο το σώμα μας. Είναι ένας πολυάριθμος στρατός, και είναι κρίμα που δεν μαθαίνουμε αρκετά για το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να σχηματίσουμε στο μυαλό μας μια εικόνα.
Ποια λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος ξεχωρίζετε;
Νομίζω ότι είναι η εξωκυτταρική παγίδα ουδετερόφιλου. Τα κύτταρα-στρατιώτες που διαθέτουμε αποφασίζουν να εκραγούν σαν βομβιστές αυτοκτονίας. Και το κάνουν αυτό παίρνοντας ολόκληρο τον γενετικό κώδικα, το DNA, και αφού τον ξεδιπλώσουν, του μεταφέρουν όλες τις θανατηφόρες χημικές ουσίες που έχουν μέσα τους και στη συνέχεια απλώς τον κάνουν εμετό.
Φαντάσου ότι αφαιρείς τον εγκέφαλο από το κρανίο σου, τον γεμίζεις με λεπίδες κι έπειτα χτυπάς κάποιον με αυτό. Θα περίμενες πως θα ήσουν νεκρός τότε, σωστά; Κι όμως, τα ουδετερόφιλα μερικές φορές επιβιώνουν από τη διαδικασία αυτή και συνεχίζουν να πολεμούν. Μα τι είναι τέλος πάντων τα κύτταρα αυτά; Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι τρελό, και υπάρχουν πάρα πολλές αντίστοιχες ιστορίες.
Τι θα θέλατε να αποκομίσει από το βιβλίο σας κάποιος που δεν έχει διαβάσει ποτέ τίποτα για το ανοσοποιητικό σύστημα;
Αυτό που ελπίζω να αποκομίσουν οι αναγνώστες από το βιβλίο είναι μια ειλικρινά διαφορετική θεώρηση του σώματος και του τι σημαίνει να είσαι άρρωστος. Έτσι, την επόμενη φορά που θα αρρωστήσουν να είναι λιγότερο τρομακτικό. Να είναι πιο συγκεκριμένο και να αισθάνονται ότι έχουν μεγαλύτερο έλεγχο. Επίσης, ελπίζω να μαγευτούν από τη βιολογία και το σώμα τους. Και να εκπλαγούν από όλα τα σύμπαντα μέσα στα σύμπαντα μέσα στα σύμπαντα – και που με κάποιον τρόπο όλο αυτό το σύστημα λειτουργεί.
Υπάρχουν θέματα που σας τρομάζουν;
Νομίζω ότι το θέμα που με τρομάζει περισσότερο είναι η κλιματική αλλαγή. Όταν έκανα έρευνα στο συγκεκριμένο ζήτημα, έπαθα τέτοια κατάθλιψη, που είπα ότι δεν μπορώ να το κάνω βίντεο. Κι αυτό γιατί σκέφτηκα πως στην πραγματικότητα δεν βοηθάει, είναι αντιπαραγωγικό αν δεν βρεις έναν τρόπο να το περιγράψεις διαφορετικά. Όταν όμως μίλησα με ειδικούς επιστήμονες, ανέκαμψα.
Τι σας είπαν;
Ότι δεν είναι το τέλος του κόσμου. Και εφόσον δεν είναι το τέλος του κόσμου, αυτό σημαίνει ότι μπορούμε ακόμη να κάνουμε κάτι. Πιστεύω ότι αυτή η μοιρολατρική νοοτροπία είναι σαν μια παγίδα, από την οποία δεν μπορείς να γλιτώσεις όσο κι αν προσπαθήσεις.
Τι θα λέγατε σε επιστήμονες που ερευνούν ένα συγκεκριμένο πεδίο και θέλουν να διαδώσουν με αποτελεσματικό τρόπο τις ιδέες και τα ευρήματά τους;
Μιλήστε με εκείνους που φροντίζουν για τη διάδοση των επιστημονικών γνώσεων. Διευκολύνετέ μας να κάνουμε την επιστήμη σας προσιτή στον κόσμο. Υπάρχει μια καλή σχέση, θεωρώ, μεταξύ επιστημόνων και εκείνων που φροντίζουν για τη διάδοσή της, τουλάχιστον στο YouTube. Όλοι είναι πολύ ανοιχτοί, πολύ ευγενικοί.
Συνέντευξη του Philipp Dettmer στον Conrad Quilty-Harper και το New Scientist (Νοέμβριος 2021), με αφορμή το νέο βιβλίο του Ανοσοποιητικό: Ένα ταξίδι στο μυστηριώδες σύστημα που σε κρατάει ζωντανό









