

«Μελέτη περίπτωσης» του Graeme Macrae Burnet
Ένας συγγραφέας με τα αρχικά GMB ανακαλύπτει σ’ ένα παλαιοβιβλιοπωλείο της Γλασκόβης το βιβλίο του αντισυμβατικού ψυχιάτρου της δεκαετίας του ’60 Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ, ο οποίος είχε σκανδαλίσει κάποτε το Λονδίνο με τις ψυχιατρικές μεθόδους του, αλλά πλέον αποτελεί μια μικρή υποσημείωση στην ιστορία της αντιψυχιατρικής. Παρά την αντίθετη γνώμη του ατζέντη και εκδότη του, ο GMB αποφασίζει να γράψει τη βιογραφία του Μπρέιθγουεϊτ, κάτι που αναφέρει στο μπλογκ του. Και τότε, φτάνει στα χέρια του η επιστολή ενός κυρίου Γκρέι, ο οποίος προτείνει να του δανείσει τα ημερολόγια μιας συγγενή του που έκανε ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες με τον Μπρέιθγουεϊτ.
Αυτό το περιστατικό είναι η αφορμή για να ξεδιπλώσει ο ευφυής και ταλαντούχος Σκοτσέζος συγγραφέας Graeme Macrae Burnet την καινούργια ιστορία του. Χρησιμοποιώντας την τεχνική που είχε εφαρμόσει στο αριστουργηματικό Το ματωμένο του έργο, παραθέτει αυτούσια τα ημερολόγια της ηρωίδας, που θα παραμείνει ανώνυμη ως το τέλος, αποσπάσματα από το βιβλίο του Μπρέιθγουεϊτ με τίτλο Αντιθεραπεία, όπως επίσης αρκετά βιογραφικά στοιχεία του αντιφατικού ψυχιάτρου. Όλα αυτά τα παρουσιάζει με τόσο πειστικό τρόπο, που σε αναγκάζει να γκουγκλάρεις τον Μπρέιθγουεϊτ για να βεβαιωθείς μήπως ήταν πράγματι αληθινό πρόσωπο. Το ενδιαφέρον των βιογραφικών αποσπασμάτων έγκειται στην περιγραφή των σκληρών παιδικών και νεανικών χρόνων του Μπρέιθγουεϊτ, στην επαφή του με τον σπουδαίο ψυχίατρο Ρ. Ντ. Λενγκ, που συνδέθηκε με το κίνημα της αντιψυχιατρικής, και στην ατμόσφαιρα της αντικουλτούρας που κατέλαβε εξαπίνης το Λονδίνο τη δεκαετία του ’60.
Η καταγωγή του Μπρέιθγουεϊτ από τον «άξεστο βορρά» και η πάλη του να αντιμετωπίσει επί ίσοις όροις αλλά και να σνομπάρει τους προνομιούχους συμφοιτητές του στην Οξφόρδη παραπέμπουν στη γενιά των Βρετανών συγγραφέων που έγιναν γνωστοί ως Οργισμένοι Νέοι (Angry Young Men). Ο συγγραφέας GMB στήνει, μάλιστα, μια σκηνή στην οποία ο Μπρέιθγουεϊτ συναντιέται με τον Τζον Όσμπορν (που έγραψε το Look back in anger) και τσακώνεται μαζί του.
Όλα αυτά πλαισιώνουν τα ημερολόγια της ανώνυμης νεαρής κοπέλας που επισκέπτεται τον Μπρέιθγουεϊτ επειδή υποψιάζεται ότι είναι υπαίτιος της αυτοκτονίας της Βερόνικας, της αδερφής της. Υιοθετώντας μια ψεύτικη περσόνα, η ανώνυμη κοπέλα θα ξεκινήσει τακτικές συνεδρίες με τον διαβόητο ψυχίατρο, αφού, όπως αναφέρει η ίδια, «η αυτοκτονία μάς κάνει όλους σαν τη μις Μαρπλ». Ως Ρεμπέκα Σμάιθ, επιτρέπει στον εαυτό της μια συναρπαστική ζωή που της στερεί η πουριτανική και συντηρητική μεσοαστική καταγωγή και ανατροφή της.
Στην πλοκή θα βρούμε στοιχεία μυστηρίου και ψυχολογικού θρίλερ, ευφυείς συλλογισμούς για τα προσωπεία και τις πολλαπλές ταυτότητες που συχνά υιοθετούμε για να αντιμετωπίσουμε τον κόσμο, περιγραφές της ζωής στο Λονδίνο αλλά και στον βιομηχανικό βορρά κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο. Η Μελέτη περίπτωσης είναι ένα μυθιστόρημα με πολλά επίπεδα ανάγνωσης, διακειμενικές αναφορές και οξυδερκή σχόλια για το περίφημο swinging London της δεκαετίας του ’60. Και παρότι ο συγγραφέας Graeme Macrae Burnet έχει πει ότι απόλαυσε ιδιαίτερα το στήσιμο του χαρακτήρα του Μπρέιθγουεϊτ, το παιχνίδι κερδίζει η ανώνυμη ηρωίδα που καταγράφει τις σκέψεις, τους φόβους και τις επιθυμίες της σαν ηρωίδα της κλασικής αγγλικής λογοτεχνίας. Η φανταστική Ρεμπέκα Σμάιθ αποδεικνύει ότι η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που σερβίρεται κρύο και μπορεί να είναι νοστιμότατο.
Χίλντα Παπαδημητρίου
Ένας συγγραφέας με τα αρχικά GMB ανακαλύπτει σ’ ένα παλαιοβιβλιοπωλείο της Γλασκόβης το βιβλίο του αντισυμβατικού ψυχιάτρου της δεκαετίας του ’60 Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ, ο οποίος είχε σκανδαλίσει κάποτε το Λονδίνο με τις ψυχιατρικές μεθόδους του, αλλά πλέον αποτελεί μια μικρή υποσημείωση στην ιστορία της αντιψυχιατρικής. Παρά την αντίθετη γνώμη του ατζέντη και εκδότη του, ο GMB αποφασίζει να γράψει τη βιογραφία του Μπρέιθγουεϊτ, κάτι που αναφέρει στο μπλογκ του. Και τότε, φτάνει στα χέρια του η επιστολή ενός κυρίου Γκρέι, ο οποίος προτείνει να του δανείσει τα ημερολόγια μιας συγγενή του που έκανε ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες με τον Μπρέιθγουεϊτ.
Αυτό το περιστατικό είναι η αφορμή για να ξεδιπλώσει ο ευφυής και ταλαντούχος Σκοτσέζος συγγραφέας Graeme Macrae Burnet την καινούργια ιστορία του. Χρησιμοποιώντας την τεχνική που είχε εφαρμόσει στο αριστουργηματικό Το ματωμένο του έργο, παραθέτει αυτούσια τα ημερολόγια της ηρωίδας, που θα παραμείνει ανώνυμη ως το τέλος, αποσπάσματα από το βιβλίο του Μπρέιθγουεϊτ με τίτλο Αντιθεραπεία, όπως επίσης αρκετά βιογραφικά στοιχεία του αντιφατικού ψυχιάτρου. Όλα αυτά τα παρουσιάζει με τόσο πειστικό τρόπο, που σε αναγκάζει να γκουγκλάρεις τον Μπρέιθγουεϊτ για να βεβαιωθείς μήπως ήταν πράγματι αληθινό πρόσωπο. Το ενδιαφέρον των βιογραφικών αποσπασμάτων έγκειται στην περιγραφή των σκληρών παιδικών και νεανικών χρόνων του Μπρέιθγουεϊτ, στην επαφή του με τον σπουδαίο ψυχίατρο Ρ. Ντ. Λενγκ, που συνδέθηκε με το κίνημα της αντιψυχιατρικής, και στην ατμόσφαιρα της αντικουλτούρας που κατέλαβε εξαπίνης το Λονδίνο τη δεκαετία του ’60.
Η καταγωγή του Μπρέιθγουεϊτ από τον «άξεστο βορρά» και η πάλη του να αντιμετωπίσει επί ίσοις όροις αλλά και να σνομπάρει τους προνομιούχους συμφοιτητές του στην Οξφόρδη παραπέμπουν στη γενιά των Βρετανών συγγραφέων που έγιναν γνωστοί ως Οργισμένοι Νέοι (Angry Young Men). Ο συγγραφέας GMB στήνει, μάλιστα, μια σκηνή στην οποία ο Μπρέιθγουεϊτ συναντιέται με τον Τζον Όσμπορν (που έγραψε το Look back in anger) και τσακώνεται μαζί του.
Όλα αυτά πλαισιώνουν τα ημερολόγια της ανώνυμης νεαρής κοπέλας που επισκέπτεται τον Μπρέιθγουεϊτ επειδή υποψιάζεται ότι είναι υπαίτιος της αυτοκτονίας της Βερόνικας, της αδερφής της. Υιοθετώντας μια ψεύτικη περσόνα, η ανώνυμη κοπέλα θα ξεκινήσει τακτικές συνεδρίες με τον διαβόητο ψυχίατρο, αφού, όπως αναφέρει η ίδια, «η αυτοκτονία μάς κάνει όλους σαν τη μις Μαρπλ». Ως Ρεμπέκα Σμάιθ, επιτρέπει στον εαυτό της μια συναρπαστική ζωή που της στερεί η πουριτανική και συντηρητική μεσοαστική καταγωγή και ανατροφή της.
Στην πλοκή θα βρούμε στοιχεία μυστηρίου και ψυχολογικού θρίλερ, ευφυείς συλλογισμούς για τα προσωπεία και τις πολλαπλές ταυτότητες που συχνά υιοθετούμε για να αντιμετωπίσουμε τον κόσμο, περιγραφές της ζωής στο Λονδίνο αλλά και στον βιομηχανικό βορρά κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο. Η Μελέτη περίπτωσης είναι ένα μυθιστόρημα με πολλά επίπεδα ανάγνωσης, διακειμενικές αναφορές και οξυδερκή σχόλια για το περίφημο swinging London της δεκαετίας του ’60. Και παρότι ο συγγραφέας Graeme Macrae Burnet έχει πει ότι απόλαυσε ιδιαίτερα το στήσιμο του χαρακτήρα του Μπρέιθγουεϊτ, το παιχνίδι κερδίζει η ανώνυμη ηρωίδα που καταγράφει τις σκέψεις, τους φόβους και τις επιθυμίες της σαν ηρωίδα της κλασικής αγγλικής λογοτεχνίας. Η φανταστική Ρεμπέκα Σμάιθ αποδεικνύει ότι η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που σερβίρεται κρύο και μπορεί να είναι νοστιμότατο.
Χίλντα Παπαδημητρίου












