

«ΑΝΔΡΩΜΑΧΗ» ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΑΚΡΙΒΟΥ
Η ζωή της, ένας ποταμός από άνδρες
Ο τρωικός πόλεμος είναι το ωραιότερο παραμύθι που μας έρχεται από τα βάθη των χρόνων. Όσα προηγήθηκαν (αρπαγή ωραίας Ελένης, θυσία Ιφιγένειας…), όσα ακολούθησαν (οι περιπέτειες του Οδυσσέα), αλλά προπάντων εκείνα που διαδραματίστηκαν στη διάρκεια του δεκάχρονου πολέμου μεγάλωσαν με την αφήγησή τους γενιές και γενιές ανθρώπων σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, καθώς έπλαθαν με τη φαντασία τους, που πήγαζε από τα δύο μεγάλα ποιήματα του Ομήρου, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, τις μάχες, τα ηρωικά κατορθώματα, τα οικτρά συμβάντα και τα πολεμικά επεισόδια που έλαβαν χώρα γύρω, μέσα και έξω από τα τείχη της Τροίας.
Όλα αυτά βέβαια δεν θα γίνονταν αν απουσίαζαν οι πρωταγωνιστές ή οι λιγότερο πρωταγωνιστές αυτής της τόσο σημαντικής όσο και πρωτόφαντης για εκείνη την εποχή εκστρατείας. Και οι Έλληνες και οι Τρώες έχουν να επιδείξουν μια μεγάλη σειρά από τέτοιους ήρωες-πρωταγωνιστές: Έκτορας, Αχιλλέας, Αγαμέμνονας, Πάρις, Πρίαμος, Διομήδης, Οδυσσέας, Πολυδάμαντας, Αίας, Έλενος, Πάτροκλος, Γλαύκος, Σαρπηδόνας, Μενέλαος… Όμως, υπάρχουν και οι γυναίκες οι οποίες βίωσαν, άλλες περισσότερο και άλλες λιγότερο, την οδύνη της αιματοχυσίας. Κάποιες απ’ αυτές, Τρωάδες και Ελληνίδες, χάνοντας στο πεδίο των μαχών παιδιά, συζύγους, γονείς, φίλους και συγγενείς, ενώ πολλές άλλες δοκιμάζοντας πάνω στο κορμί τους το λεπίδι του ξίφους ή την ντροπή της ατίμωσης ή τον αβάσταχτο πόνο της αιχμαλωσίας.
Πριν από λίγα χρόνια μια μαθήτρια της δεύτερης τάξης του γυμνασίου με ρώτησε, όταν πια είχαμε ολοκληρώσει τη διδασκαλία της Ιλιάδας και κάναμε την ανασκόπησή της, όχι ποιος είναι ο αγαπημένος μου ήρωας των ομηρικών επών ούτε ποιον θεωρώ εγώ σαν τον πιο σημαντικό, αλλά ποιος κατά τη γνώμη μου, είτε από το στρατόπεδο των Αχαιών είτε από την πολιορκημένη Τροία, είναι για μένα ο πιο δυστυχισμένος, εκείνος που ο πόλεμος τού επιφύλαξε τη χειρότερη μοίρα. Δίχως δεύτερη σκέψη απάντησα: η γυναίκα του αρχηγού των Τρώων.
Της χάρισαν το όνομα Ανδρομάχη σαν ευχή για να πολεμάει όπως και οι άνδρες. Ή για να έχει το σθένος να μάχεται τους άνδρες όταν αυτοί την επιβουλεύονται. Στη ζωή της χρειάστηκε να κάνει πράξη και τα δύο.
Με την αδιάκοπη και συνεχή παρουσία ανδρών στο πλευρό της κύλησε όλη η ζωή της. Από το φονικό χέρι του Αχιλλέα θα χάσει όχι μόνο τον πατέρα και τους εφτά αδερφούς της, αλλά και τον σύζυγό της, τον Έκτορα. Θα δει τον μικρό της γιο Αστυάνακτα να τον πετάνε δολοφονικά χέρια πάνω από τα τείχη. Όταν κυριευτεί η Τροία, την Ανδρομάχη θα την πάρει αιχμάλωτη στη Φθία ο γιος του Αχιλλέα, ο Νεοπτόλεμος∙ θα βιαστεί απ’ αυτόν και στη συνέχεια θα βρεθεί στην αβάσταχτη θέση να τον παντρευτεί. Απ’ αυτόν τον εξ ανάγκης γάμο θα γεννηθούν τρία παιδιά, αγόρια όλα. Όταν καιρό μετά ο Νεοπτόλεμος σκοτώνεται και αυτή αναγκάζεται να αλλάξει τόπο εξορίας, παντρεύεται τον Έλενο – άλλο ένα αγόρι εδώ. Άντρες λοιπόν, αρσενικοί όλοι όσοι κυκλώνουν τη ζωή της μέχρι τα βαθιά γεράματα, όταν πια βρίσκεται πάνω στα τείχη της Περγάμου και αναπολεί ξανά και ξανά τα περασμένα. Πιο πειστικός τρόπος για να ασπαστούμε την αλήθεια των δεινών της δεν είναι άλλος από τη δική της φωνή, τον δικό της μονόλογο για όσα ανήκουστα και τραγικά σημάδεψαν τον βίο της. Τον βίο αυτής, μιας βασίλισσας και μητέρας πολλών παιδιών, που όμως, για να μπορέσει να τα αγαπήσει, έπρεπε πρώτα κάποια απ’ αυτά να τα μισήσει με όλη της την ψυχή.
Υπάρχει άραγε στην ιστορία του ανθρώπινου γένους άλλη γυναίκα που να μπορεί να τη συναγωνιστεί στον πόνο και στο μεγαλείο;
Κώστας Ακρίβος
Η ζωή της, ένας ποταμός από άνδρες
Ο τρωικός πόλεμος είναι το ωραιότερο παραμύθι που μας έρχεται από τα βάθη των χρόνων. Όσα προηγήθηκαν (αρπαγή ωραίας Ελένης, θυσία Ιφιγένειας…), όσα ακολούθησαν (οι περιπέτειες του Οδυσσέα), αλλά προπάντων εκείνα που διαδραματίστηκαν στη διάρκεια του δεκάχρονου πολέμου μεγάλωσαν με την αφήγησή τους γενιές και γενιές ανθρώπων σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, καθώς έπλαθαν με τη φαντασία τους, που πήγαζε από τα δύο μεγάλα ποιήματα του Ομήρου, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, τις μάχες, τα ηρωικά κατορθώματα, τα οικτρά συμβάντα και τα πολεμικά επεισόδια που έλαβαν χώρα γύρω, μέσα και έξω από τα τείχη της Τροίας.
Όλα αυτά βέβαια δεν θα γίνονταν αν απουσίαζαν οι πρωταγωνιστές ή οι λιγότερο πρωταγωνιστές αυτής της τόσο σημαντικής όσο και πρωτόφαντης για εκείνη την εποχή εκστρατείας. Και οι Έλληνες και οι Τρώες έχουν να επιδείξουν μια μεγάλη σειρά από τέτοιους ήρωες-πρωταγωνιστές: Έκτορας, Αχιλλέας, Αγαμέμνονας, Πάρις, Πρίαμος, Διομήδης, Οδυσσέας, Πολυδάμαντας, Αίας, Έλενος, Πάτροκλος, Γλαύκος, Σαρπηδόνας, Μενέλαος… Όμως, υπάρχουν και οι γυναίκες οι οποίες βίωσαν, άλλες περισσότερο και άλλες λιγότερο, την οδύνη της αιματοχυσίας. Κάποιες απ’ αυτές, Τρωάδες και Ελληνίδες, χάνοντας στο πεδίο των μαχών παιδιά, συζύγους, γονείς, φίλους και συγγενείς, ενώ πολλές άλλες δοκιμάζοντας πάνω στο κορμί τους το λεπίδι του ξίφους ή την ντροπή της ατίμωσης ή τον αβάσταχτο πόνο της αιχμαλωσίας.
Πριν από λίγα χρόνια μια μαθήτρια της δεύτερης τάξης του γυμνασίου με ρώτησε, όταν πια είχαμε ολοκληρώσει τη διδασκαλία της Ιλιάδας και κάναμε την ανασκόπησή της, όχι ποιος είναι ο αγαπημένος μου ήρωας των ομηρικών επών ούτε ποιον θεωρώ εγώ σαν τον πιο σημαντικό, αλλά ποιος κατά τη γνώμη μου, είτε από το στρατόπεδο των Αχαιών είτε από την πολιορκημένη Τροία, είναι για μένα ο πιο δυστυχισμένος, εκείνος που ο πόλεμος τού επιφύλαξε τη χειρότερη μοίρα. Δίχως δεύτερη σκέψη απάντησα: η γυναίκα του αρχηγού των Τρώων.
Της χάρισαν το όνομα Ανδρομάχη σαν ευχή για να πολεμάει όπως και οι άνδρες. Ή για να έχει το σθένος να μάχεται τους άνδρες όταν αυτοί την επιβουλεύονται. Στη ζωή της χρειάστηκε να κάνει πράξη και τα δύο.
Με την αδιάκοπη και συνεχή παρουσία ανδρών στο πλευρό της κύλησε όλη η ζωή της. Από το φονικό χέρι του Αχιλλέα θα χάσει όχι μόνο τον πατέρα και τους εφτά αδερφούς της, αλλά και τον σύζυγό της, τον Έκτορα. Θα δει τον μικρό της γιο Αστυάνακτα να τον πετάνε δολοφονικά χέρια πάνω από τα τείχη. Όταν κυριευτεί η Τροία, την Ανδρομάχη θα την πάρει αιχμάλωτη στη Φθία ο γιος του Αχιλλέα, ο Νεοπτόλεμος∙ θα βιαστεί απ’ αυτόν και στη συνέχεια θα βρεθεί στην αβάσταχτη θέση να τον παντρευτεί. Απ’ αυτόν τον εξ ανάγκης γάμο θα γεννηθούν τρία παιδιά, αγόρια όλα. Όταν καιρό μετά ο Νεοπτόλεμος σκοτώνεται και αυτή αναγκάζεται να αλλάξει τόπο εξορίας, παντρεύεται τον Έλενο – άλλο ένα αγόρι εδώ. Άντρες λοιπόν, αρσενικοί όλοι όσοι κυκλώνουν τη ζωή της μέχρι τα βαθιά γεράματα, όταν πια βρίσκεται πάνω στα τείχη της Περγάμου και αναπολεί ξανά και ξανά τα περασμένα. Πιο πειστικός τρόπος για να ασπαστούμε την αλήθεια των δεινών της δεν είναι άλλος από τη δική της φωνή, τον δικό της μονόλογο για όσα ανήκουστα και τραγικά σημάδεψαν τον βίο της. Τον βίο αυτής, μιας βασίλισσας και μητέρας πολλών παιδιών, που όμως, για να μπορέσει να τα αγαπήσει, έπρεπε πρώτα κάποια απ’ αυτά να τα μισήσει με όλη της την ψυχή.
Υπάρχει άραγε στην ιστορία του ανθρώπινου γένους άλλη γυναίκα που να μπορεί να τη συναγωνιστεί στον πόνο και στο μεγαλείο;
Κώστας Ακρίβος









