Η μοίρα μας κυλά μαζί με τα ποτάμια.
Μετά την Υπογαία, ένα οικολογικό, ιστορικό και μυθικό ταξίδι σε υπόγειους τόπους, από σπήλαια ανά τον κόσμο ως τα έγκατα ενός παγετώνα και το μυκητιακό δίκτυο κάτω από ένα δάσος ή τις κατακόμβες κάτω απ’ το Παρίσι, στο Είναι ένα ποτάμι ζωντανό; ο Robert Macfarlane ταξιδεύει σε τρεις ποταμούς: στον Ρίο λος Σέδρος, σ’ ένα τροπικό δάσος της βροχής στον Ισημερινό, στο μολυσμένο Ρέμα Ενόρ στο Τσενάι στην Ινδία και στον ποταμό Μουτεχεκάου Σίπου στο καναδικό Κεμπέκ. Ταξιδεύει και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.
Ο θάνατος του νερού σημαίνει τον θάνατο της ζωής στη Γη. Έτσι, στο ερώτημα αν είναι ένα ποτάμι ζωντανό, ο Macfarlane απαντά μ’ ένα εμφατικό «ναι». Δεν είναι απλώς παράπλευρη απώλεια των εξορυκτικών εργασιών που σχεδιάζονται στο τροπικό δάσος, ούτε αποδέκτης βιομηχανικών και αστικών λυμάτων όπως στο Τσενάι, ούτε πηγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, στην περίπτωση του Μουτεχεκάου Σίπου, με φράγματα να φράσσουν τον ρου του. Ένας ποταμός είναι η ζωογόνος πηγή για χιλιάδες οργανισμούς, φυτικούς και ζωικούς, σε μερικά από τα ομορφότερα μέρη του πλανήτη μας, που τα ζωντανεύει μπροστά μας ο Macfarlane με τη γλαφυρή του γραφή, με λογοτεχνικό ύφος που κυλάει σαν το νερό, άλλοτε με ορμή, όπως όταν διασχίζει με καγιάκ τον ποταμό στον Καναδά, κι άλλοτε πιο γαλήνια, όταν στέκεται για ν’ αφουγκραστεί τη μαγική νύχτα στο τροπικό δάσος του Ισημερινού.
Οι ποταμοί είναι ζωογόνος πηγή για τον άνθρωπο τελικά – είναι οι αρτηρίες του πλανήτη μας.
Συνταξιδιώτες του είναι ακτιβιστές κι επιστήμονες στον Ισημερινό, ένας ντόπιος οικολόγος στο Τσενάι, αυτόχθονες στον Καναδά. Η ματιά τους είναι η ματιά του, ο Macfarlane μας τους γνωρίζει: τις σκέψεις τους, τους φόβους τους, πάνω απ’ όλα την αγάπη τους για τον δικό τους, και τον δικό μας, κόσμο. Εκτός, λοιπόν, από ταξίδι –ξανά, όπως στην Υπογαία, ταυτόχρονα οικολογικό, ιστορικό και μυθικό–, αυτό το βιβλίο είναι και μια γνωριμία με ανθρώπους που καθένας τους δίνει μια μάχη ενάντια σε βιομηχανικούς κολοσσούς και τεράστια οικονομικά συμφέροντα. Το πείσμα τους είναι η αχτίδα της ελπίδας σ’ ένα δυσοίωνο μέλλον.
Εντέλει, εκτός από ταξιδιώτης, φυσιοδίφης και οικολόγος, ο Macfarlane είναι ένας αφηγητής ιστοριών, κι έτσι κλείνει το Είναι ένα ποτάμι ζωντανό; – με λίγες φράσεις της Alexis Wright, ακτιβίστριας της γης και μέλους του έθνους των Γουάνι των νοτίων ορεινών περιοχών του κόλπου Καρπεντάρια, ψηλά στον βορρά της Αυστραλίας: «Ο κόσμος χρειάζεται απεγνωσμένα δυνατούς αφηγητές ιστοριών για να βοηθήσουν να γίνουν κατανοητά τα ακατάληπτα συμβάντα που διαδραματίζονται. Και καθισμένοι ενόσω θα είναι στην αιωνιότητα, οι πολύ παλαιοί θα εντυπώνουν στον νου αυτών των μελλοντικών συγγραφέων έναν τρόπο για να καταλάβουν πώς να φέρουν τη ζωή πίσω στους νόμους των δημιουργικών όντων στην άμμο της ερήμου και στις θάλασσες· πώς να φέρουν πίσω τη ζωή στα νερά, στα βουνά, στους ουρανούς, τους ψαρότοπους, τις πεδιάδες, πίσω στις σαβάνες, τα δάση, τον κεραυνό, τους ανέμους, πίσω στα δέντρα και στα ζώα».
Μιχάλης Μακρόπουλος
Μετά την Υπογαία, ένα οικολογικό, ιστορικό και μυθικό ταξίδι σε υπόγειους τόπους, από σπήλαια ανά τον κόσμο ως τα έγκατα ενός παγετώνα και το μυκητιακό δίκτυο κάτω από ένα δάσος ή τις κατακόμβες κάτω απ’ το Παρίσι, στο Είναι ένα ποτάμι ζωντανό; ο Robert Macfarlane ταξιδεύει σε τρεις ποταμούς: στον Ρίο λος Σέδρος, σ’ ένα τροπικό δάσος της βροχής στον Ισημερινό, στο μολυσμένο Ρέμα Ενόρ στο Τσενάι στην Ινδία και στον ποταμό Μουτεχεκάου Σίπου στο καναδικό Κεμπέκ. Ταξιδεύει και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.
Ο θάνατος του νερού σημαίνει τον θάνατο της ζωής στη Γη. Έτσι, στο ερώτημα αν είναι ένα ποτάμι ζωντανό, ο Macfarlane απαντά μ’ ένα εμφατικό «ναι». Δεν είναι απλώς παράπλευρη απώλεια των εξορυκτικών εργασιών που σχεδιάζονται στο τροπικό δάσος, ούτε αποδέκτης βιομηχανικών και αστικών λυμάτων όπως στο Τσενάι, ούτε πηγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, στην περίπτωση του Μουτεχεκάου Σίπου, με φράγματα να φράσσουν τον ρου του. Ένας ποταμός είναι η ζωογόνος πηγή για χιλιάδες οργανισμούς, φυτικούς και ζωικούς, σε μερικά από τα ομορφότερα μέρη του πλανήτη μας, που τα ζωντανεύει μπροστά μας ο Macfarlane με τη γλαφυρή του γραφή, με λογοτεχνικό ύφος που κυλάει σαν το νερό, άλλοτε με ορμή, όπως όταν διασχίζει με καγιάκ τον ποταμό στον Καναδά, κι άλλοτε πιο γαλήνια, όταν στέκεται για ν’ αφουγκραστεί τη μαγική νύχτα στο τροπικό δάσος του Ισημερινού.
Οι ποταμοί είναι ζωογόνος πηγή για τον άνθρωπο τελικά – είναι οι αρτηρίες του πλανήτη μας.
Συνταξιδιώτες του είναι ακτιβιστές κι επιστήμονες στον Ισημερινό, ένας ντόπιος οικολόγος στο Τσενάι, αυτόχθονες στον Καναδά. Η ματιά τους είναι η ματιά του, ο Macfarlane μας τους γνωρίζει: τις σκέψεις τους, τους φόβους τους, πάνω απ’ όλα την αγάπη τους για τον δικό τους, και τον δικό μας, κόσμο. Εκτός, λοιπόν, από ταξίδι –ξανά, όπως στην Υπογαία, ταυτόχρονα οικολογικό, ιστορικό και μυθικό–, αυτό το βιβλίο είναι και μια γνωριμία με ανθρώπους που καθένας τους δίνει μια μάχη ενάντια σε βιομηχανικούς κολοσσούς και τεράστια οικονομικά συμφέροντα. Το πείσμα τους είναι η αχτίδα της ελπίδας σ’ ένα δυσοίωνο μέλλον.
Εντέλει, εκτός από ταξιδιώτης, φυσιοδίφης και οικολόγος, ο Macfarlane είναι ένας αφηγητής ιστοριών, κι έτσι κλείνει το Είναι ένα ποτάμι ζωντανό; – με λίγες φράσεις της Alexis Wright, ακτιβίστριας της γης και μέλους του έθνους των Γουάνι των νοτίων ορεινών περιοχών του κόλπου Καρπεντάρια, ψηλά στον βορρά της Αυστραλίας: «Ο κόσμος χρειάζεται απεγνωσμένα δυνατούς αφηγητές ιστοριών για να βοηθήσουν να γίνουν κατανοητά τα ακατάληπτα συμβάντα που διαδραματίζονται. Και καθισμένοι ενόσω θα είναι στην αιωνιότητα, οι πολύ παλαιοί θα εντυπώνουν στον νου αυτών των μελλοντικών συγγραφέων έναν τρόπο για να καταλάβουν πώς να φέρουν τη ζωή πίσω στους νόμους των δημιουργικών όντων στην άμμο της ερήμου και στις θάλασσες· πώς να φέρουν πίσω τη ζωή στα νερά, στα βουνά, στους ουρανούς, τους ψαρότοπους, τις πεδιάδες, πίσω στις σαβάνες, τα δάση, τον κεραυνό, τους ανέμους, πίσω στα δέντρα και στα ζώα».
Μιχάλης Μακρόπουλος
