«Μια οικογενειακή υπόθεση»: Ένα μυθιστόρημα που σου καίει σιωπηλά την καρδιά.
Όταν έμαθα για τις δικαστικές υποθέσεις επιμέλειας, που μου έδωσαν και την έμπνευση να γράψω το βιβλίο Μια οικογενειακή υπόθεση, ντράπηκα που δεν τις γνώριζα νωρίτερα και που δεν είχα αντιληφθεί μια ιστορία που αφορούσε κι εμένα την ίδια. Στα χρόνια που ακολούθησαν, αναζήτησα τις οικογένειες αυτές σε κοινοτικά αρχεία, εφημερίδες και δικαστικά έγγραφα. Έκλαψα διαβάζοντας τις ιστορίες τους. Ένα από τα τεκμήρια, η εικόνα που κοσμούσε το εξώφυλλο του περιοδικού OUT το 1977, με συγκίνησε τόσο πολύ που την εκτύπωσα και την κάρφωσα στον τοίχο πάνω από το γραφείο μου.
Απεικονίζει μια μητέρα που κρατά στην αγκαλιά της ένα μικρό παιδί, ενώ ο σύζυγός της, ένας αστυνομικός και ένας δικαστής, με τις δυνάμεις τους ενωμένες, προσπαθούν να τους χωρίσουν. Στο σχετικό άρθρο μια λεσβία μητέρα περιγράφει πώς ετοιμάζει τη βαλίτσα για την τρίχρονη κόρη της. Καθώς μαζεύει τα πράγματά της, διατηρεί την ψευδαίσθηση μιας συνηθισμένης βραδινής ρουτίνας, γνωρίζοντας ότι το επόμενο πρωί θα της πάρουν το παιδί και θα το στείλουν να ζήσει με τους γονείς του πατέρα, οι οποίοι έχουν αναλάβει νόμιμα την επιμέλειά του. Το άρθρο είναι μια έκκληση για να ακουστεί η φωνή της, να γίνει κατανοητή.
Όσο περισσότερο ερευνούσα την ιστορία αυτών των υποθέσεων τόσο περισσότερο συνειδητοποιούσα πόσο συχνές ήταν. Έμαθα ότι οι λεσβίες μητέρες στο Ηνωμένο Βασίλειο που εμπλέκονταν σε τέτοιες υποθέσεις τη δεκαετία του 1980 έχαναν την επιμέλεια των παιδιών τους σε ποσοστό 90%. Είναι σχεδόν αδύνατον να προσδιοριστεί ο ακριβής αριθμός, καθώς οι περισσότερες μητέρες, γνωρίζοντας ποια θα ήταν πιθανότατα η έκβαση, επέλεγαν να μην ακολουθήσουν τη δικαστική οδό.
Και τότε κατάλαβα τι ακριβώς είχε συμβεί σε μητέρες σαν κι εμένα. Ήξερα τι έλεγαν οι πολιτικοί στη Βουλή, τι έγραφαν οι αρθρογράφοι στις εφημερίδες. Είχα διαβάσει τις εκθέσεις δικαστών, δικηγόρων και κοινωνικών λειτουργών. Αυτό που δεν ήξερα, φυσικά, ήταν τι έλεγαν οι άνθρωποι κατ’ ιδίαν, γύρω από το τραπέζι της κουζίνας, τι σκέφτονταν, τι ένιωθαν και τι εύχονταν καθώς τους έπαιρνε κάθε βράδυ ο ύπνος.
Μέσα από τους χαρακτήρες του βιβλίου μου προσπάθησα να δώσω σ’ εμένα –ελπίζω και σ’ εσάς– τη δυνατότητα να φανταστώ αυτή την πλευρά της ιστορίας. Προσπάθησα να αφήσω στην άκρη τη στατιστική και να αναλογιστώ πώς θα ήταν να βιώνει κανείς μια τέτοια εμπειρία και, εξίσου σημαντικό, να αναρωτηθώ τι θα μπορούσε να είχε συμβεί στη συνέχεια. Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται σε ένα ήσυχο προάστιο της Βρετανίας, όπου οι άνθρωποι συμπεριφέρονται, όπως σχεδόν συμβαίνει πάντα, σύμφωνα με τους κανόνες, άγραφους και μη. Πάνω απ’ όλα θεωρώ ότι το μυθιστόρημα Μια οικογενειακή υπόθεση δεν είναι ένα βιβλίο για τις προκαταλήψεις μιας άλλης εποχής, αλλά ένα βιβλίο που έχει στον πυρήνα του αγαθές προθέσεις. Νιώθω βαθιά δεμένη με καθέναν από τους χαρακτήρες αυτού του βιβλίου, κυρίως επειδή όλοι τους, ανεξάρτητα από τις συνέπειες, κάνουν αυτό που πιστεύουν πως είναι το καλύτερο.
Έχω ζήσει και στις δύο χρονικές περιόδους στις οποίες εκτυλίσσεται το μυθιστόρημα, το 1982 και το 2022: στην πρώτη ως κόρη και στη δεύτερη ως μητέρα. Η ιστορία της Ντον δεν είναι η δική μου ιστορία, ούτε και της Μάγκι, όμως η συγγραφή του μυθιστορήματος και η συνύπαρξή μου με αυτές τις δυο γυναίκες με άλλαξαν βαθιά.
Claire Lynch
Όταν έμαθα για τις δικαστικές υποθέσεις επιμέλειας, που μου έδωσαν και την έμπνευση να γράψω το βιβλίο Μια οικογενειακή υπόθεση, ντράπηκα που δεν τις γνώριζα νωρίτερα και που δεν είχα αντιληφθεί μια ιστορία που αφορούσε κι εμένα την ίδια. Στα χρόνια που ακολούθησαν, αναζήτησα τις οικογένειες αυτές σε κοινοτικά αρχεία, εφημερίδες και δικαστικά έγγραφα. Έκλαψα διαβάζοντας τις ιστορίες τους. Ένα από τα τεκμήρια, η εικόνα που κοσμούσε το εξώφυλλο του περιοδικού OUT το 1977, με συγκίνησε τόσο πολύ που την εκτύπωσα και την κάρφωσα στον τοίχο πάνω από το γραφείο μου.
Απεικονίζει μια μητέρα που κρατά στην αγκαλιά της ένα μικρό παιδί, ενώ ο σύζυγός της, ένας αστυνομικός και ένας δικαστής, με τις δυνάμεις τους ενωμένες, προσπαθούν να τους χωρίσουν. Στο σχετικό άρθρο μια λεσβία μητέρα περιγράφει πώς ετοιμάζει τη βαλίτσα για την τρίχρονη κόρη της. Καθώς μαζεύει τα πράγματά της, διατηρεί την ψευδαίσθηση μιας συνηθισμένης βραδινής ρουτίνας, γνωρίζοντας ότι το επόμενο πρωί θα της πάρουν το παιδί και θα το στείλουν να ζήσει με τους γονείς του πατέρα, οι οποίοι έχουν αναλάβει νόμιμα την επιμέλειά του. Το άρθρο είναι μια έκκληση για να ακουστεί η φωνή της, να γίνει κατανοητή.
Όσο περισσότερο ερευνούσα την ιστορία αυτών των υποθέσεων τόσο περισσότερο συνειδητοποιούσα πόσο συχνές ήταν. Έμαθα ότι οι λεσβίες μητέρες στο Ηνωμένο Βασίλειο που εμπλέκονταν σε τέτοιες υποθέσεις τη δεκαετία του 1980 έχαναν την επιμέλεια των παιδιών τους σε ποσοστό 90%. Είναι σχεδόν αδύνατον να προσδιοριστεί ο ακριβής αριθμός, καθώς οι περισσότερες μητέρες, γνωρίζοντας ποια θα ήταν πιθανότατα η έκβαση, επέλεγαν να μην ακολουθήσουν τη δικαστική οδό.
Και τότε κατάλαβα τι ακριβώς είχε συμβεί σε μητέρες σαν κι εμένα. Ήξερα τι έλεγαν οι πολιτικοί στη Βουλή, τι έγραφαν οι αρθρογράφοι στις εφημερίδες. Είχα διαβάσει τις εκθέσεις δικαστών, δικηγόρων και κοινωνικών λειτουργών. Αυτό που δεν ήξερα, φυσικά, ήταν τι έλεγαν οι άνθρωποι κατ’ ιδίαν, γύρω από το τραπέζι της κουζίνας, τι σκέφτονταν, τι ένιωθαν και τι εύχονταν καθώς τους έπαιρνε κάθε βράδυ ο ύπνος.
Μέσα από τους χαρακτήρες του βιβλίου μου προσπάθησα να δώσω σ’ εμένα –ελπίζω και σ’ εσάς– τη δυνατότητα να φανταστώ αυτή την πλευρά της ιστορίας. Προσπάθησα να αφήσω στην άκρη τη στατιστική και να αναλογιστώ πώς θα ήταν να βιώνει κανείς μια τέτοια εμπειρία και, εξίσου σημαντικό, να αναρωτηθώ τι θα μπορούσε να είχε συμβεί στη συνέχεια. Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται σε ένα ήσυχο προάστιο της Βρετανίας, όπου οι άνθρωποι συμπεριφέρονται, όπως σχεδόν συμβαίνει πάντα, σύμφωνα με τους κανόνες, άγραφους και μη. Πάνω απ’ όλα θεωρώ ότι το μυθιστόρημα Μια οικογενειακή υπόθεση δεν είναι ένα βιβλίο για τις προκαταλήψεις μιας άλλης εποχής, αλλά ένα βιβλίο που έχει στον πυρήνα του αγαθές προθέσεις. Νιώθω βαθιά δεμένη με καθέναν από τους χαρακτήρες αυτού του βιβλίου, κυρίως επειδή όλοι τους, ανεξάρτητα από τις συνέπειες, κάνουν αυτό που πιστεύουν πως είναι το καλύτερο.
Έχω ζήσει και στις δύο χρονικές περιόδους στις οποίες εκτυλίσσεται το μυθιστόρημα, το 1982 και το 2022: στην πρώτη ως κόρη και στη δεύτερη ως μητέρα. Η ιστορία της Ντον δεν είναι η δική μου ιστορία, ούτε και της Μάγκι, όμως η συγγραφή του μυθιστορήματος και η συνύπαρξή μου με αυτές τις δυο γυναίκες με άλλαξαν βαθιά.
Claire Lynch
