

«Είναι κορίτσι»
«Είναι κορίτσι». Αυτή είναι η εναρκτήρια φράση του βιβλίου, που επανέρχεται πολλές φορές στις σελίδες του, δίνοντας κάθε φορά τον τόνο. Είναι κορίτσι× και αυτό αποτελεί διαπίστωση, δήλωση, κρίση. Αλλά και διάψευση. Και απογοήτευση. Με αυτή τη φράση ξεκινά η Camille Laurens τη διερεύνηση του πεπρωμένου της γυναίκας, ενός πεπρωμένου που υπαγορεύεται πρώτα από την οικογένεια και τελικά από την ευρύτερη κοινωνία. Ταυτόχρονα, προβαίνει σε μια άτυπη καταγραφή των προβλημάτων που αντιμετωπίζει μια σύγχρονη γυναίκα, από την ώρα που γεννιέται μέχρι και την ώρα που γεννάει πια η ίδια. Και καταφέρνει κάτι μοναδικό, παραδίδοντάς μας ένα ευφυέστατο μυθιστόρημα, σε στιγμές αστείο και αιχμηρό, με τη λεπτή ειρωνεία του και τη σχεδόν αποστασιοποιημένη ματιά του, και σε στιγμές βαθιά συγκινητικό, με την τρυφερότητα και τη στοργή, το νοιάξιμο που δείχνει η συγγραφέας για την ηρωίδα της.
H Λωράνς Μπαρρακέ γεννιέται σε μια μεσοαστική γαλλική οικογένεια, κι εμείς τη γνωρίζουμε από την ώρα που ανοίγει τα μάτια της μέχρι που είναι και η ίδια πια ενήλικη μητέρα. Παρακολουθούμε τη ζωή της και παράλληλα παρακολουθούμε και την εξέλιξη της κοινωνίας των τελευταίων πενήντα χρόνων. Το κορίτσι μεγαλώνει, αλλάζει, διαμορφώνεται, και το ίδιο κάνει και η γαλλική κοινωνία, και όχι μόνο -πολλά σημεία του βιβλίου θα μπορούσαν να αφορούν και την ελληνική κοινωνία– του τότε αλλά δυστυχώς και του τώρα.
Εγώ, εσύ, εκείνη. Η αφηγήτρια μπλέκεται με την πρωταγωνίστρια, παρατηρεί τον εαυτό της και παρατηρεί τους άλλους. Τον μπαμπά, τον θείο, τον δάσκαλο, τον συμμαθητή. Και αργότερα τον εραστή, τον σύζυγο. Πώς πρέπει να φερθεί η Λωράνς σε κάθε περίπτωση – και πώς θα ήθελε να φερθεί; Καταγράφει, παρατηρεί, σημειώνει. Τι είναι ίδιο και τι διαφορετικό. Αγόρι – κορίτσι. Τι είναι καλύτερο; Ποιος βγαίνει κερδισμένος από τη σύγκριση που επιβάλλει η γλώσσα, η οικογένεια, η κοινωνία; Πρέπει να καταλάβει. Πρέπει να αποφασίσει, καθώς μεγαλώνοντας και αλλάζοντας ρόλους, πρέπει να ξέρει, να μπορεί να διαλέξει. Τι κρατάμε και τι αφήνουμε; Και τελικά, τι μεταδίδουμε; Στη δεξιοτεχνική πιρουέτα του τέλους, κρύβεται η απάντηση – και αποδεικνύεται η συγγραφική ευφυΐα της Laurens. Με τρόπο που φαντάζει απλός, σχεδόν εύκολος, αναπαριστά και αποκωδικοποιεί τον πυρήνα οικουμενικών καταστάσεων, φράσεων που λέγονται και ακούγονται σταθερά εδώ και χρόνια, μιλά για νόρμες και ιεραρχίες που έχουν αποδειχτεί ανθεκτικές στο πέρασμα του χρόνου. Και τελικά το Κορίτσι είναι κυρίως η σημασία μιας λέξης. Και η κατάδειξη της σημασίας της γλώσσας στη διαμόρφωση των στερεοτυπικών αντιλήψεων και των σχέσεων εξουσίας. Και όλα αυτά χωρίς ίχνος διδακτισμού αλλά φανερώνοντας με τη δύναμη που κρύβουν οι σελίδες του τον μοναδικό τρόπο που έχει τελικά η λογοτεχνία να μιλάει για όλα.
Στέλα Ζουμπουλάκη
«Είναι κορίτσι». Αυτή είναι η εναρκτήρια φράση του βιβλίου, που επανέρχεται πολλές φορές στις σελίδες του, δίνοντας κάθε φορά τον τόνο. Είναι κορίτσι× και αυτό αποτελεί διαπίστωση, δήλωση, κρίση. Αλλά και διάψευση. Και απογοήτευση. Με αυτή τη φράση ξεκινά η Camille Laurens τη διερεύνηση του πεπρωμένου της γυναίκας, ενός πεπρωμένου που υπαγορεύεται πρώτα από την οικογένεια και τελικά από την ευρύτερη κοινωνία. Ταυτόχρονα, προβαίνει σε μια άτυπη καταγραφή των προβλημάτων που αντιμετωπίζει μια σύγχρονη γυναίκα, από την ώρα που γεννιέται μέχρι και την ώρα που γεννάει πια η ίδια. Και καταφέρνει κάτι μοναδικό, παραδίδοντάς μας ένα ευφυέστατο μυθιστόρημα, σε στιγμές αστείο και αιχμηρό, με τη λεπτή ειρωνεία του και τη σχεδόν αποστασιοποιημένη ματιά του, και σε στιγμές βαθιά συγκινητικό, με την τρυφερότητα και τη στοργή, το νοιάξιμο που δείχνει η συγγραφέας για την ηρωίδα της.
H Λωράνς Μπαρρακέ γεννιέται σε μια μεσοαστική γαλλική οικογένεια, κι εμείς τη γνωρίζουμε από την ώρα που ανοίγει τα μάτια της μέχρι που είναι και η ίδια πια ενήλικη μητέρα. Παρακολουθούμε τη ζωή της και παράλληλα παρακολουθούμε και την εξέλιξη της κοινωνίας των τελευταίων πενήντα χρόνων. Το κορίτσι μεγαλώνει, αλλάζει, διαμορφώνεται, και το ίδιο κάνει και η γαλλική κοινωνία, και όχι μόνο -πολλά σημεία του βιβλίου θα μπορούσαν να αφορούν και την ελληνική κοινωνία– του τότε αλλά δυστυχώς και του τώρα.
Εγώ, εσύ, εκείνη. Η αφηγήτρια μπλέκεται με την πρωταγωνίστρια, παρατηρεί τον εαυτό της και παρατηρεί τους άλλους. Τον μπαμπά, τον θείο, τον δάσκαλο, τον συμμαθητή. Και αργότερα τον εραστή, τον σύζυγο. Πώς πρέπει να φερθεί η Λωράνς σε κάθε περίπτωση – και πώς θα ήθελε να φερθεί; Καταγράφει, παρατηρεί, σημειώνει. Τι είναι ίδιο και τι διαφορετικό. Αγόρι – κορίτσι. Τι είναι καλύτερο; Ποιος βγαίνει κερδισμένος από τη σύγκριση που επιβάλλει η γλώσσα, η οικογένεια, η κοινωνία; Πρέπει να καταλάβει. Πρέπει να αποφασίσει, καθώς μεγαλώνοντας και αλλάζοντας ρόλους, πρέπει να ξέρει, να μπορεί να διαλέξει. Τι κρατάμε και τι αφήνουμε; Και τελικά, τι μεταδίδουμε; Στη δεξιοτεχνική πιρουέτα του τέλους, κρύβεται η απάντηση – και αποδεικνύεται η συγγραφική ευφυΐα της Laurens. Με τρόπο που φαντάζει απλός, σχεδόν εύκολος, αναπαριστά και αποκωδικοποιεί τον πυρήνα οικουμενικών καταστάσεων, φράσεων που λέγονται και ακούγονται σταθερά εδώ και χρόνια, μιλά για νόρμες και ιεραρχίες που έχουν αποδειχτεί ανθεκτικές στο πέρασμα του χρόνου. Και τελικά το Κορίτσι είναι κυρίως η σημασία μιας λέξης. Και η κατάδειξη της σημασίας της γλώσσας στη διαμόρφωση των στερεοτυπικών αντιλήψεων και των σχέσεων εξουσίας. Και όλα αυτά χωρίς ίχνος διδακτισμού αλλά φανερώνοντας με τη δύναμη που κρύβουν οι σελίδες του τον μοναδικό τρόπο που έχει τελικά η λογοτεχνία να μιλάει για όλα.
Στέλα Ζουμπουλάκη








