

«ΟΙ ΦΑΡΟΦΥΛΑΚΕΣ» ΤΗΣ EMMA STONEX
Η εξαφάνιση στις Νήσους Φλάναν
Η δύναμη ενός ανεξιχνίαστου μυστηρίου και η εκπληκτική αληθινή ιστορία πίσω από τους Φαροφύλακες
Το 1900, τρεις φαροφύλακες εξαφανίστηκαν από το Έιλαν Μορ, ένα μικρό νησί στις Εξωτερικές Εβρίδες, και έκτοτε ποτέ κανείς δεν έμαθε τίποτα γι’ αυτούς. Η μυστηριώδης υπόθεση κέντρισε από την πρώτη στιγμή το ενδιαφέρον της συγγραφέα Emma Stonex που συνέχισε να διαβάζει σχετικά με την εξαφάνιση και εμπνεύστηκε από αυτήν για τη συγγραφή του ντεμπούτου της, του μυθιστορήματος Οι φαροφύλακες (μτφρ. στα ελληνικά: Ιωάννα Ηλιάδη), στο οποίο αναπλάθει με τη φαντασία της τα γεγονότα, αυτή τη φορά με σκηνικό την Κορνουάλη της δεκαετίας του 1970. Μας μιλάει για την εξαφάνιση των τριών αντρών από τις Νήσους Φλάναν και για την έρευνά της για τον τόσο ελάχιστα οικείο κόσμο των φαροφυλάκων.
![]() |
Οι άνθρωποι έλκονται από τα μυστήρια. Κάτι μέσα μας τείνει προς το άγνωστο, εν μέρει με φόβο, εν μέρει με σαγήνη, ωστόσο πάντοτε με την απεγνωσμένη επιθυμία της ανακάλυψης. Από τις απαρχές της ιστορίας, οι άνθρωποι επιζητούσαν να ακούν τις ιστορίες των άλλων —αυτό μας κάνει κοινωνικά όντα, η επιθυμία μας να καταλάβουμε τι συμβαίνει στους συνανθρώπους μας και γιατί. Στην περίπτωση των τριών φαροφυλάκων που υπηρετούσαν στο Έιλαν Μορ, ένα απομακρυσμένο νησάκι των Εξωτερικών Εβρίδων, και οι οποίοι εξαφανίστηκαν από το πόστο τους τον Δεκέμβριο του 1900 δίχως ν’ αφήσουν ίχνος, τέτοιες απαντήσεις δεν ήρθαν ποτέ στο φως. Εκατόν είκοσι χρόνια αργότερα, η τύχη τους παραμένει ένα αίνιγμα. Πνίγηκαν, άραγε, στην αγριεμένη θάλασσα; Κυριεύτηκαν από δυνάμεις γήινες ή άλλου είδους; Τι επίδραση είχε η ακραία απομόνωση στην πνευματική τους κατάσταση; |
|
Η Emma Stonex επισκέπτεται τον φάρο |
Διάβασα πρώτη φορά για το περιστατικό της πραγματικής εξαφάνισης πριν από οκτώ χρόνια, στο περιοδικό Fortean Times. Ένα πλοίο που ερχόταν από Αμερική παρατήρησε, περνώντας στ’ ανοιχτά του νησιού, ότι το φανάρι του φάρου δεν ήταν αναμμένο. Σύντομα οι άντρες του πληρώματος ανεφοδιασμού έδεσαν στο νησί, ωστόσο κανείς δεν ήταν εκεί να τους χαιρετήσει. Οι πύλες και οι πόρτες ήταν κλειστές, και τα κρεβάτια άστρωτα (ένα ανησυχητικό σημάδι για όποιον συνδέεται με την Υπηρεσία: οι φαροφύλακες είναι ιδιαίτερα σχολαστικοί σε θέματα οικιακής τάξης). Η προβλήτα αποβίβασης είχε υποστεί ζημιές από μια καταιγίδα, και το ημερολόγιο καιρού του αρχιφαροφύλακα περιέγραφε δυσμενείς καιρικές συνθήκες για ένα διάστημα κατά το οποίο τα μετεωρολογικά αρχεία δεν ανέφεραν τίποτα παρόμοιο.
![]() |
|
Ο φάρος της νήσου Φλάναν |
Ευθύς εξαρχής, μαγεύτηκα — όχι μόνο από τον πυρήνα του μυστηρίου, το φαινομενικά αδύνατο γεγονός της ανεξήγητης εξαφάνισης τριών ανθρώπων, αλλά και από τις άφθονες παράξενες λεπτομέρειες που το συνόδευαν. Τα ρολόγια στον φάρο ήταν σταματημένα. Οι ερευνητές ανακάλυψαν μία μοναδική νιτσεράδα, κάτι που δημιούργησε την υπόνοια ότι ένας από τους τρεις φύλακες είχε χωριστεί από τους συναδέλφους του. Το περίφημο, ανατριχιαστικό ποίημα του Γουίλφριντ Γκίμπσον «Νήσος Φλάναν» γέννησε την ιδέα ενός τραπεζιού που στρώθηκε για ένα γεύμα το οποίο δεν έφαγε κανείς. Επισκέπτες του νησιού κάνουν λόγο για τρία μαυροπούλια που διαγράφουν κύκλους γύρω από την κορυφή του πύργου και για παράξενα φώτα που εμφανίζονται τις νύχτες στον ουρανό.
Γύρω από το περιστατικό πλανιόταν μια έντονα απόκοσμη, σχεδόν μυθική αίσθηση, προϊόν τόσο της φύσης του μοναχικού αυτού επαγγέλματος όσο και της πλούσιας λαϊκής παράδοσης σχετικά με τους φάρους, μιας παράδοσης βαθιά ριζωμένης μέσα μας, που μας καλεί σε ταξίδια πέρα από φουρτουνιασμένα νερά, με την υπόσχεση ενός φάρου ελπίδας.
Οι φαροφύλακες ονομάζονταν Τζέιμς Ντάκατ, Τόμας Μάρσαλ και Ντόναλντ ΜακΆρθουρ. Ο Ντάκατ και ο ΜακΆρθουρ είχαν γυναίκες και παιδιά. Από σεβασμό στους άντρες εκείνους και τις οικογένειές τους, δεν επιθυμούσα να θολώσω τα νερά ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία. Προτίμησα να φανταστώ τη δύσκολη κατάσταση στην οποία ζούσαν, πώς ήταν να υπηρετείς αποκλεισμένος επί εβδομάδες τη φορά, παρά να επιχειρήσω να μιλήσω για ανθρώπους που δεν είχα γνωρίσει ποτέ, και για εκείνους για τους οποίους η αβεβαιότητα και η οδύνη εξακολουθούν, είμαι σίγουρη, να είναι απολύτως πραγματικές.
Αποφάσισα να μεταφέρω το περιστατικό από μια βραχονησίδα (ή ένα νησί) σε έναν θαλάσσιο φαρόπυργο, έναν φάρο από κείνους που θαρρείς ορθώνονται μέσα από τον ωκεανό, διότι αν δεν είναι αυτό κατάλληλο σκηνικό για ένα μυστήριο κλειδωμένου δωματίου, τότε δεν ξέρω ποιο είναι. Τοποθέτησα τη δράση πιο νότια, στην Κορνουάλη, τόπο λειτουργίας των πιο μεγαλόπρεπων θαλάσσιων σταθμών —Λόνγκσιπς, Γουλφ Ροκ και Μπίσοπ Ροκ— και στη δεκαετία του 1970, μια δεκαετία συναρπαστική για την υπηρεσία φάρων, αφενός επειδή ανήγγειλε την έλευση της αυτοματοποίησης κι αφετέρου επειδή επρόκειτο για μια περίοδο αυξημένης κοινωνικής κινητικότητας, κάτι που σήμαινε ότι το επάγγελμα των φαροφυλάκων προσέλκυε ανθρώπους από ένα ευρύτερο φάσμα χαρακτήρων και υποβάθρων.
![]() |
|
Από αριστερά προς τα δεξιά: Τόμας Μάρσαλ, Ντόναλντ ΜακΆρθουρ και Τζέιμς Ντάκατ |
Οι χαρακτήρες ήταν αυτό που με γοήτευσε. Όσο περισσότερο μελετούσα την πραγματική ιστορία τόσο πιο λαμπρά ακτινοβολούσε το πιο συναρπαστικό της στοιχείο: η ψυχολογική κατάσταση των εμπλεκόμενων ανθρώπων. Τι απαιτούνταν από έναν άντρα για να δουλεύει σε έναν φάρο, παγιδευμένος καταμεσής της θάλασσας δίχως ψυχή γύρω του σε ακτίνα μιλίων πέρα από τους άλλους δύο μαζί με τους οποίους υπηρετούσε; Πώς επιδρούσαν οι παρατεταμένες αυτές απουσίες στους γάμους τους;
Για μια γυναίκα, το να είναι σύζυγος φαροφύλακα τη δεκαετία του 1970 μπορούσε να είναι είτε καταπιεστικό είτε απελευθερωτικό, ανάλογα με τον τρόπο που το αντιμετώπιζε. Κάποιες μαράζωναν μακριά από τους συζύγους τους και μισούσαν τη θάλασσα που τους τους έπαιρνε: η ζωή τους έμπαινε σε παύση μέχρι να επιστρέψει πάλι εκείνος. Άλλες δέχονταν αβίαστα την ευκαιρία να ζήσουν μια διαφορετική ζωή, να πάρουν στα χέρια τους το τιμόνι του σπιτιού τους σε μια εποχή που το προνόμιο αυτό το κατείχαν κατά κύριο λόγο οι άντρες. Η Έλεν από τους Φαροφύλακες παραδέχεται ότι δεν τη δυσαρεστεί να ζει μόνη: «Έχεις τα πράγματα όπως τα θέλεις για οχτώ βδομάδες κι ύστερα έρχεται ένας άντρας και ξάφνου εκείνος είναι ο αφέντης του σπιτιού κι εσύ πρέπει να γίνεις το δεύτερο βιολί. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση. Δεν είναι ένας συμβατικός γάμος. Ο δικός μας σίγουρα δεν ήταν».
Προκειμένου να αφηγηθώ την ιστορία με κάποιον βαθμό αυθεντικότητας —και επιθυμούσα βαθιά να παρουσιάσω μια όσο το δυνατόν πιο «πραγματική» όψη της ζωής των φαροφυλάκων, αντί για την εξιδανικευμένη ιδέα που κυριαρχεί στη λαϊκή κουλτούρα— έπρεπε να βρω έναν τρόπο να εισχωρήσω στη διαβόητα κλειστή αυτή κοινότητα. Στο πέρασμα αρκετών χρόνων, διάβασα όσο περισσότερα απομνημονεύματα και ημερολόγια φαροφυλάκων μπορούσα, σημειώνοντας τα κοινά στοιχεία (η ίδια η καθημερινή δουλειά ήταν εκπληκτικά ομοιόμορφη σχεδόν σε όλους τους σταθμούς) και τις διαφορές — και πιο σημαντική από αυτές ήταν η διάθεση: οι άντρες εκείνοι ή λάτρευαν τη ζωή του φαροφύλακα ή την απεχθάνονταν, και συχνά δεν υπήρχαν διαβαθμίσεις ανάμεσα στα δύο.
Το Lighthouse του Tony Parker, ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο το οποίο θα πρότεινα ανεπιφύλακτα στους πάντες, όχι μόνο σε όσους ενδιαφέρονται για τους φάρους, αλλά για την ανθρώπινη φύση εν γένει, με ενέπνευσε βαθιά. Με έπεισε ότι ο κατάλληλος τρόπος να ξεδιπλωθεί αυτή η ιστορία μυστηρίου ήταν η πρωτοπρόσωπη αφήγηση από εναλλασσόμενες οπτικές γωνίες. Έτσι, οι ήρωές μου έγιναν κι εκείνοι σαν τους ίδιους τους φαρόπυργους, αποκομμένοι ο ένας από τον άλλο λόγω αμοιβαίων παρανοήσεων, κι όμως γεμάτοι λαχτάρα γι’ αυτή την αναλαμπή ελπίδας και συμφιλίωσης.
![]() |
Το διάστημα που έγραφα, ταξίδεψα στο Ντέβον για να μείνω σε πρώην κατοικίες φαροφυλάκων. Έτσι, είδα εκ των έσω πώς ήταν η ζωή για τις οικογένειες που έμεναν πίσω στη στεριά και ζούσαν σε ειδικά κατασκευασμένες κοινότητες, κάτι που, ανάλογα με τις εκάστοτε προσωπικές προτιμήσεις, σήμαινε ή ισόβια ασφάλεια ή ισόβια δεσμά. Δεν έχω αισθανθεί ποτέ άλλοτε τόσο απομονωμένη από τον κόσμο όσο κατά τη διάρκεια της διαμονής μου εκεί. Η κατοικία στην οποία έμενα ήταν στην άκρη ενός στενού, ελικοειδούς μονοπατιού, μίλια ολόκληρα από το πιο κοντινό χωριό και τόσο δίπλα στη θάλασσα όσο ήταν δυνατό. Το μόνο που έβλεπα ήταν η πλατιά θάλασσα, απέραντη και αδιάφορη, θαρρείς τυλιγμένη σε πορτοκαλιές φλόγες το ξημέρωμα, και μουντά ροδαλή την ώρα που βασίλευε ο ήλιος, κι όπως ήμουν ξαπλωμένη στο κρεβάτι ακούγοντας τον αφρό της να σκάει στα βράχια, η δέσμη του φάρου σάρωνε τα σεντόνια μου και έφεγγε στις άκρες των ονείρων μου. Πολλές φορές επέστρεψα νοερά σ’ εκείνο το μέρος. Μου έδωσε μια γεύση της απόλυτης μοναξιάς και σιωπής που βίωναν πολλές γυναίκες ως κομμάτι του να ανήκουν στην Υπηρεσία· των ανθρωπομορφικών χαρακτηριστικών που αποκτά η θάλασσα όταν είναι το μόνο πράγμα που αντικρίζεις κάθε μέρα. Θεωρούμε τους άντρες που φυλούσαν τους φάρους ως εκείνους που βίωναν τη μοναξιά, μα όπως τόσο συχνά συμβαίνει στην ιστορία, η εμπειρία των γυναικών, εξίσου μοναχική και πολύτιμη, χάνεται κάτω απ’ τα κύματα. |
|
Ηλιοβασίλεμα από τις πρώην κατοικίες φαροφυλάκων στο Ντέβον | |
![]() |
|
Η θέα από τις πρώην κατοικίες φαροφυλάκων στο Ντέβον |
Ένα μυστήριο είναι μυστήριο μονάχα όσο παραμένει άλυτο. Τα μέρη του πιθανόν να κρύβουν ένα σωρό συναρπαστικές λεπτομέρειες, ωστόσο, στην υποψία και μόνο μιας απάντησης, χάνει τη δύναμή του. Η πρόκληση που αντιμετώπισα με τους Φαροφύλακες ήταν να βαδίσω στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να δεσμευτώ σ’ αυτό που πιστεύω ότι συνέβη στους φύλακες, και στο να αφήσω αρκετές οδούς ανοιχτές, ώστε να μπορούν οι αναγνώστες να αποφασίσουν μόνοι τους για την έκβαση των γεγονότων. Ενώ οι Φαροφύλακες είναι από πολλές απόψεις μια ιστορία για την αντοχή του ανθρώπινου πνεύματος, είναι επίσης μια ιστορία που μιλάει για την ανάγκη μας να βρίσκουμε λύσεις, να φτάνουμε στην αλήθεια, και τελικά να ρίχνουμε φως στα σκοτεινά μέρη.
Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο blog του Pan MacMillan.
Μετάφραση: Ιωάννα Ηλιάδη
Η εξαφάνιση στις Νήσους Φλάναν
Η δύναμη ενός ανεξιχνίαστου μυστηρίου και η εκπληκτική αληθινή ιστορία πίσω από τους Φαροφύλακες
Το 1900, τρεις φαροφύλακες εξαφανίστηκαν από το Έιλαν Μορ, ένα μικρό νησί στις Εξωτερικές Εβρίδες, και έκτοτε ποτέ κανείς δεν έμαθε τίποτα γι’ αυτούς. Η μυστηριώδης υπόθεση κέντρισε από την πρώτη στιγμή το ενδιαφέρον της συγγραφέα Emma Stonex που συνέχισε να διαβάζει σχετικά με την εξαφάνιση και εμπνεύστηκε από αυτήν για τη συγγραφή του ντεμπούτου της, του μυθιστορήματος Οι φαροφύλακες (μτφρ. στα ελληνικά: Ιωάννα Ηλιάδη), στο οποίο αναπλάθει με τη φαντασία της τα γεγονότα, αυτή τη φορά με σκηνικό την Κορνουάλη της δεκαετίας του 1970. Μας μιλάει για την εξαφάνιση των τριών αντρών από τις Νήσους Φλάναν και για την έρευνά της για τον τόσο ελάχιστα οικείο κόσμο των φαροφυλάκων.
![]() |
Οι άνθρωποι έλκονται από τα μυστήρια. Κάτι μέσα μας τείνει προς το άγνωστο, εν μέρει με φόβο, εν μέρει με σαγήνη, ωστόσο πάντοτε με την απεγνωσμένη επιθυμία της ανακάλυψης. Από τις απαρχές της ιστορίας, οι άνθρωποι επιζητούσαν να ακούν τις ιστορίες των άλλων —αυτό μας κάνει κοινωνικά όντα, η επιθυμία μας να καταλάβουμε τι συμβαίνει στους συνανθρώπους μας και γιατί. Στην περίπτωση των τριών φαροφυλάκων που υπηρετούσαν στο Έιλαν Μορ, ένα απομακρυσμένο νησάκι των Εξωτερικών Εβρίδων, και οι οποίοι εξαφανίστηκαν από το πόστο τους τον Δεκέμβριο του 1900 δίχως ν’ αφήσουν ίχνος, τέτοιες απαντήσεις δεν ήρθαν ποτέ στο φως. Εκατόν είκοσι χρόνια αργότερα, η τύχη τους παραμένει ένα αίνιγμα. Πνίγηκαν, άραγε, στην αγριεμένη θάλασσα; Κυριεύτηκαν από δυνάμεις γήινες ή άλλου είδους; Τι επίδραση είχε η ακραία απομόνωση στην πνευματική τους κατάσταση; |
|
Η Emma Stonex επισκέπτεται τον φάρο |
Διάβασα πρώτη φορά για το περιστατικό της πραγματικής εξαφάνισης πριν από οκτώ χρόνια, στο περιοδικό Fortean Times. Ένα πλοίο που ερχόταν από Αμερική παρατήρησε, περνώντας στ’ ανοιχτά του νησιού, ότι το φανάρι του φάρου δεν ήταν αναμμένο. Σύντομα οι άντρες του πληρώματος ανεφοδιασμού έδεσαν στο νησί, ωστόσο κανείς δεν ήταν εκεί να τους χαιρετήσει. Οι πύλες και οι πόρτες ήταν κλειστές, και τα κρεβάτια άστρωτα (ένα ανησυχητικό σημάδι για όποιον συνδέεται με την Υπηρεσία: οι φαροφύλακες είναι ιδιαίτερα σχολαστικοί σε θέματα οικιακής τάξης). Η προβλήτα αποβίβασης είχε υποστεί ζημιές από μια καταιγίδα, και το ημερολόγιο καιρού του αρχιφαροφύλακα περιέγραφε δυσμενείς καιρικές συνθήκες για ένα διάστημα κατά το οποίο τα μετεωρολογικά αρχεία δεν ανέφεραν τίποτα παρόμοιο.
![]() |
|
Ο φάρος της νήσου Φλάναν |
Ευθύς εξαρχής, μαγεύτηκα — όχι μόνο από τον πυρήνα του μυστηρίου, το φαινομενικά αδύνατο γεγονός της ανεξήγητης εξαφάνισης τριών ανθρώπων, αλλά και από τις άφθονες παράξενες λεπτομέρειες που το συνόδευαν. Τα ρολόγια στον φάρο ήταν σταματημένα. Οι ερευνητές ανακάλυψαν μία μοναδική νιτσεράδα, κάτι που δημιούργησε την υπόνοια ότι ένας από τους τρεις φύλακες είχε χωριστεί από τους συναδέλφους του. Το περίφημο, ανατριχιαστικό ποίημα του Γουίλφριντ Γκίμπσον «Νήσος Φλάναν» γέννησε την ιδέα ενός τραπεζιού που στρώθηκε για ένα γεύμα το οποίο δεν έφαγε κανείς. Επισκέπτες του νησιού κάνουν λόγο για τρία μαυροπούλια που διαγράφουν κύκλους γύρω από την κορυφή του πύργου και για παράξενα φώτα που εμφανίζονται τις νύχτες στον ουρανό.
Γύρω από το περιστατικό πλανιόταν μια έντονα απόκοσμη, σχεδόν μυθική αίσθηση, προϊόν τόσο της φύσης του μοναχικού αυτού επαγγέλματος όσο και της πλούσιας λαϊκής παράδοσης σχετικά με τους φάρους, μιας παράδοσης βαθιά ριζωμένης μέσα μας, που μας καλεί σε ταξίδια πέρα από φουρτουνιασμένα νερά, με την υπόσχεση ενός φάρου ελπίδας.
Οι φαροφύλακες ονομάζονταν Τζέιμς Ντάκατ, Τόμας Μάρσαλ και Ντόναλντ ΜακΆρθουρ. Ο Ντάκατ και ο ΜακΆρθουρ είχαν γυναίκες και παιδιά. Από σεβασμό στους άντρες εκείνους και τις οικογένειές τους, δεν επιθυμούσα να θολώσω τα νερά ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία. Προτίμησα να φανταστώ τη δύσκολη κατάσταση στην οποία ζούσαν, πώς ήταν να υπηρετείς αποκλεισμένος επί εβδομάδες τη φορά, παρά να επιχειρήσω να μιλήσω για ανθρώπους που δεν είχα γνωρίσει ποτέ, και για εκείνους για τους οποίους η αβεβαιότητα και η οδύνη εξακολουθούν, είμαι σίγουρη, να είναι απολύτως πραγματικές.
Αποφάσισα να μεταφέρω το περιστατικό από μια βραχονησίδα (ή ένα νησί) σε έναν θαλάσσιο φαρόπυργο, έναν φάρο από κείνους που θαρρείς ορθώνονται μέσα από τον ωκεανό, διότι αν δεν είναι αυτό κατάλληλο σκηνικό για ένα μυστήριο κλειδωμένου δωματίου, τότε δεν ξέρω ποιο είναι. Τοποθέτησα τη δράση πιο νότια, στην Κορνουάλη, τόπο λειτουργίας των πιο μεγαλόπρεπων θαλάσσιων σταθμών —Λόνγκσιπς, Γουλφ Ροκ και Μπίσοπ Ροκ— και στη δεκαετία του 1970, μια δεκαετία συναρπαστική για την υπηρεσία φάρων, αφενός επειδή ανήγγειλε την έλευση της αυτοματοποίησης κι αφετέρου επειδή επρόκειτο για μια περίοδο αυξημένης κοινωνικής κινητικότητας, κάτι που σήμαινε ότι το επάγγελμα των φαροφυλάκων προσέλκυε ανθρώπους από ένα ευρύτερο φάσμα χαρακτήρων και υποβάθρων.
![]() |
|
Από αριστερά προς τα δεξιά: Τόμας Μάρσαλ, Ντόναλντ ΜακΆρθουρ και Τζέιμς Ντάκατ |
Οι χαρακτήρες ήταν αυτό που με γοήτευσε. Όσο περισσότερο μελετούσα την πραγματική ιστορία τόσο πιο λαμπρά ακτινοβολούσε το πιο συναρπαστικό της στοιχείο: η ψυχολογική κατάσταση των εμπλεκόμενων ανθρώπων. Τι απαιτούνταν από έναν άντρα για να δουλεύει σε έναν φάρο, παγιδευμένος καταμεσής της θάλασσας δίχως ψυχή γύρω του σε ακτίνα μιλίων πέρα από τους άλλους δύο μαζί με τους οποίους υπηρετούσε; Πώς επιδρούσαν οι παρατεταμένες αυτές απουσίες στους γάμους τους;
Για μια γυναίκα, το να είναι σύζυγος φαροφύλακα τη δεκαετία του 1970 μπορούσε να είναι είτε καταπιεστικό είτε απελευθερωτικό, ανάλογα με τον τρόπο που το αντιμετώπιζε. Κάποιες μαράζωναν μακριά από τους συζύγους τους και μισούσαν τη θάλασσα που τους τους έπαιρνε: η ζωή τους έμπαινε σε παύση μέχρι να επιστρέψει πάλι εκείνος. Άλλες δέχονταν αβίαστα την ευκαιρία να ζήσουν μια διαφορετική ζωή, να πάρουν στα χέρια τους το τιμόνι του σπιτιού τους σε μια εποχή που το προνόμιο αυτό το κατείχαν κατά κύριο λόγο οι άντρες. Η Έλεν από τους Φαροφύλακες παραδέχεται ότι δεν τη δυσαρεστεί να ζει μόνη: «Έχεις τα πράγματα όπως τα θέλεις για οχτώ βδομάδες κι ύστερα έρχεται ένας άντρας και ξάφνου εκείνος είναι ο αφέντης του σπιτιού κι εσύ πρέπει να γίνεις το δεύτερο βιολί. Κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση. Δεν είναι ένας συμβατικός γάμος. Ο δικός μας σίγουρα δεν ήταν».
Προκειμένου να αφηγηθώ την ιστορία με κάποιον βαθμό αυθεντικότητας —και επιθυμούσα βαθιά να παρουσιάσω μια όσο το δυνατόν πιο «πραγματική» όψη της ζωής των φαροφυλάκων, αντί για την εξιδανικευμένη ιδέα που κυριαρχεί στη λαϊκή κουλτούρα— έπρεπε να βρω έναν τρόπο να εισχωρήσω στη διαβόητα κλειστή αυτή κοινότητα. Στο πέρασμα αρκετών χρόνων, διάβασα όσο περισσότερα απομνημονεύματα και ημερολόγια φαροφυλάκων μπορούσα, σημειώνοντας τα κοινά στοιχεία (η ίδια η καθημερινή δουλειά ήταν εκπληκτικά ομοιόμορφη σχεδόν σε όλους τους σταθμούς) και τις διαφορές — και πιο σημαντική από αυτές ήταν η διάθεση: οι άντρες εκείνοι ή λάτρευαν τη ζωή του φαροφύλακα ή την απεχθάνονταν, και συχνά δεν υπήρχαν διαβαθμίσεις ανάμεσα στα δύο.
Το Lighthouse του Tony Parker, ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλίο το οποίο θα πρότεινα ανεπιφύλακτα στους πάντες, όχι μόνο σε όσους ενδιαφέρονται για τους φάρους, αλλά για την ανθρώπινη φύση εν γένει, με ενέπνευσε βαθιά. Με έπεισε ότι ο κατάλληλος τρόπος να ξεδιπλωθεί αυτή η ιστορία μυστηρίου ήταν η πρωτοπρόσωπη αφήγηση από εναλλασσόμενες οπτικές γωνίες. Έτσι, οι ήρωές μου έγιναν κι εκείνοι σαν τους ίδιους τους φαρόπυργους, αποκομμένοι ο ένας από τον άλλο λόγω αμοιβαίων παρανοήσεων, κι όμως γεμάτοι λαχτάρα γι’ αυτή την αναλαμπή ελπίδας και συμφιλίωσης.
![]() |
Το διάστημα που έγραφα, ταξίδεψα στο Ντέβον για να μείνω σε πρώην κατοικίες φαροφυλάκων. Έτσι, είδα εκ των έσω πώς ήταν η ζωή για τις οικογένειες που έμεναν πίσω στη στεριά και ζούσαν σε ειδικά κατασκευασμένες κοινότητες, κάτι που, ανάλογα με τις εκάστοτε προσωπικές προτιμήσεις, σήμαινε ή ισόβια ασφάλεια ή ισόβια δεσμά. Δεν έχω αισθανθεί ποτέ άλλοτε τόσο απομονωμένη από τον κόσμο όσο κατά τη διάρκεια της διαμονής μου εκεί. Η κατοικία στην οποία έμενα ήταν στην άκρη ενός στενού, ελικοειδούς μονοπατιού, μίλια ολόκληρα από το πιο κοντινό χωριό και τόσο δίπλα στη θάλασσα όσο ήταν δυνατό. Το μόνο που έβλεπα ήταν η πλατιά θάλασσα, απέραντη και αδιάφορη, θαρρείς τυλιγμένη σε πορτοκαλιές φλόγες το ξημέρωμα, και μουντά ροδαλή την ώρα που βασίλευε ο ήλιος, κι όπως ήμουν ξαπλωμένη στο κρεβάτι ακούγοντας τον αφρό της να σκάει στα βράχια, η δέσμη του φάρου σάρωνε τα σεντόνια μου και έφεγγε στις άκρες των ονείρων μου. Πολλές φορές επέστρεψα νοερά σ’ εκείνο το μέρος. Μου έδωσε μια γεύση της απόλυτης μοναξιάς και σιωπής που βίωναν πολλές γυναίκες ως κομμάτι του να ανήκουν στην Υπηρεσία· των ανθρωπομορφικών χαρακτηριστικών που αποκτά η θάλασσα όταν είναι το μόνο πράγμα που αντικρίζεις κάθε μέρα. Θεωρούμε τους άντρες που φυλούσαν τους φάρους ως εκείνους που βίωναν τη μοναξιά, μα όπως τόσο συχνά συμβαίνει στην ιστορία, η εμπειρία των γυναικών, εξίσου μοναχική και πολύτιμη, χάνεται κάτω απ’ τα κύματα. |
|
Ηλιοβασίλεμα από τις πρώην κατοικίες φαροφυλάκων στο Ντέβον | |
![]() |
|
Η θέα από τις πρώην κατοικίες φαροφυλάκων στο Ντέβον |
Ένα μυστήριο είναι μυστήριο μονάχα όσο παραμένει άλυτο. Τα μέρη του πιθανόν να κρύβουν ένα σωρό συναρπαστικές λεπτομέρειες, ωστόσο, στην υποψία και μόνο μιας απάντησης, χάνει τη δύναμή του. Η πρόκληση που αντιμετώπισα με τους Φαροφύλακες ήταν να βαδίσω στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να δεσμευτώ σ’ αυτό που πιστεύω ότι συνέβη στους φύλακες, και στο να αφήσω αρκετές οδούς ανοιχτές, ώστε να μπορούν οι αναγνώστες να αποφασίσουν μόνοι τους για την έκβαση των γεγονότων. Ενώ οι Φαροφύλακες είναι από πολλές απόψεις μια ιστορία για την αντοχή του ανθρώπινου πνεύματος, είναι επίσης μια ιστορία που μιλάει για την ανάγκη μας να βρίσκουμε λύσεις, να φτάνουμε στην αλήθεια, και τελικά να ρίχνουμε φως στα σκοτεινά μέρη.
Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο blog του Pan MacMillan.
Μετάφραση: Ιωάννα Ηλιάδη













