Πόσα γνωρίζετε για τον Eduardo Galeano;
Ο Eduardo Galeano υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής· τα χαρακτηριστικά έργα του φώτισαν την ιστορία και την πολιτική ολόκληρης της ηπείρου. Γεννημένος στην παραμελημένη Ουρουγουάη, αποτέλεσε σημαντική προσωπικότητα της δεκαετίας του 1960, που αντλούσε έμπνευση από την Κουβανική Επανάσταση και έφερε τη λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία στο παγκόσμιο προσκήνιο.
Αν και ο Galeano έγραψε μυθιστορήματα, ήταν κατά βάση ριζοσπάστης δημοσιογράφος, ποιητής και καλλιτέχνης, καθώς και εξαιρετικός αρχισυντάκτης. Έγινε γνωστός για τη συμβολή του σε μια μορφή πολιτικού δοκιμίου βασισμένου στις εγκυκλοπαιδικές του γνώσεις για το παρελθόν της Λατινικής Αμερικής, ενώ το έργο του συχνά συγκρίνεται με τα εξίσου καινοτόμα κείμενα των Ryszard Kapuściński και Sven Lindqvist.
Ένα από τα πρώτα του βιβλία, με τίτλο Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής (1971), ήρθε και πάλι στο προσκήνιο το 2009, όταν ο τότε πρόεδρος της Βενεζουέλας Hugo Chávez το πρόσφερε στον πρόεδρο των ΗΠΑ Barack Obama κατά τη διάρκεια συνδιάσκεψης στο Τρινιντάντ. Ο Obama το διάβασε – κάτι όχι ιδιαίτερα περίεργο, καθώς η αγγλική έκδοση, που είχε τον υπότιτλο Five centuries of the pillage of a continent (Πέντε αιώνες λεηλασίας μιας ηπείρου), κυκλοφορούσε ήδη σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ από το 1973.
Ο Galeano γεννήθηκε στο Μοντεβιδέο σε μια μεσοαστική καθολική οικογένεια. Ο πατέρας του, Eduardo Hughes, ιταλικής και ουαλικής καταγωγής, ήταν δημόσιος υπάλληλος. Από τη μητέρα του, Licia Galeano, πήρε το συγγραφικό του ψευδώνυμο.
Η πορεία του στον Τύπο ξεκίνησε σε ηλικία μόλις 14 ετών, σχεδιάζοντας γελοιογραφίες στην εβδομαδιαία εφημερίδα El Sol. Κάποιες φορές εικονογραφούσε και τις στήλες του Raúl Sendic, ενός συνδικαλιστή που αργότερα έγινε ένας εκ των ιδρυτών της αντάρτικης οργάνωσης Τουπαμάρος. Ο Galeano υπέγραφε τις γελοιογραφίες του ως «Gius», μια ισπανική εκδοχή του ονόματος του πατέρα του. Στη συνέχεια ανέλαβε αρχισυντάκτης στην εβδομαδιαία επιθεώρηση Marcha, την οποία διηύθυνε ο Carlos Quijano. Παρασυρμένος από τον ενθουσιασμό που επικρατούσε για την Κουβανική Επανάσταση, μετακινήθηκε για ένα διάστημα στη θέση του διευθυντή της αριστερής εφημερίδας Época.
Ταξίδεψε στην Κίνα και έγραψε ένα βιβλίο με τις εμπειρίες του, ενώ επισκέφτηκε και τη Γουατεμάλα. Στο βιβλίο του Guatemala: País Ocupado (1967) κατέγραψε τη δράση των ανταρτών.
Η πιο καθοριστική, ίσως, στιγμή της δημοσιογραφικής του πορείας ήρθε το 1973, όταν, εξόριστος πλέον στο Μπουένος Άιρες, ανέλαβε τη διεύθυνση του εβδομαδιαίου περιοδικού Crisis. Γεννημένο σε μια περίοδο έντονης πολιτικής έξαρσης, με την Αριστερά και τη Δεξιά σε διαρκή σύγκρουση μέσα σε ένα κλίμα που οδηγούσε ολοένα και πιο κοντά στην καταστροφή, το Crisis αποτύπωσε τα πολιτικά δράματα της εποχής. Οι σελίδες του φιλοξένησαν μερικούς από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής, αντανακλώντας με οξύτητα και ευαισθησία το πνεύμα των καιρών.
Μετά τον θάνατο του προέδρου Juan Perón το 1974 και το πραξικόπημα του στρατηγού Jorge Rafaél Videla το 1976 στην Αργεντινή, το στρατιωτικό καθεστώς έκλεισε το Crisis και ο Galeano βρέθηκε ξανά στην εξορία. Εγκαταστάθηκε στην Ισπανία, όπου έγραψε το αυτοβιογραφικό βιβλίο του με τίτλο Μέρες και νύχτες αγάπης και πολέμου (1978). Πρόκειται για μια συγκλονιστική αφήγηση, γνώριμη σε όσους έζησαν τις στρατιωτικές δικτατορίες που κατέλαβαν την εξουσία στην Αργεντινή, τη Χιλή, τη Βολιβία, τη Βραζιλία και την Ουρουγουάη.
Όταν ο Galeano επέστρεψε στην Ουρουγουάη το 1985, μετά την πτώση της δικτατορίας, αποφάσισε μαζί με φίλους να επανεκδώσει τη Marcha. Επειδή όμως ο παλιός εκδότης της, ο Quijano, είχε πεθάνει εξόριστος στο Μεξικό, πήραν την απόφαση να της δώσουν μια νέα ονομασία: Brecha.
Ο Galeano είχε ήδη διαμορφώσει μια ισχυρή συγγραφική φωνή και σύντομα αφοσιώθηκε στη συγγραφή μιας σειράς βιβλίων που εξέλιξαν τη φόρμα που είχε αποδειχθεί τόσο επιτυχημένη με τις Ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής, συνδυάζοντας σύγχρονες παρατηρήσεις με ιστορικά στιγμιότυπα. «Είμαι ένας συγγραφέας εμμονικός με τη μνήμη» είχε πει κάποτε «με τη μνήμη του παρελθόντος της Αμερικής πάνω απ’ όλα, και κυρίως της Λατινικής Αμερικής, μιας οικείας γης, καταδικασμένης στη λήθη».
Αυτό το πρώτο νέο ξεκίνημα, με τίτλο Μνήμη της φωτιάς, είναι μια τριλογία στην οποία ο Galeano αφηγείται την ιστορία της Αμερικής χρόνο με τον χρόνο, μέσα από συναρπαστικά ιστορικά στιγμιότυπα. Ο πρώτος τόμος, που εκδόθηκε στη Μαδρίτη το 1982 με τίτλο Η αρχή, όταν ο Galeano βρισκόταν ακόμη στην Ισπανία, καλύπτει την προκολομβιανή εποχή και την ιστορία έως το 1700. Ο δεύτερος τόμος, Τα πρόσωπα και οι μάσκες (1984), διατρέχει τον 18ο και τον 19ο αιώνα, ενώ ο τρίτος, Ο αιώνας του ανέμου (1986), φτάνει μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Πρόκειται για το κορυφαίο του συγγραφικό επίτευγμα. Ανάμεσα στα τελευταία και πιο αναγνωρισμένα έργα του συγκαταλέγεται και Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως (1999), μια εξαιρετική καταγραφή για το ποδόσφαιρο στη Λατινική Αμερική.
Ο Galeano υπήρξε μια χαρισματική φυσιογνωμία, δημοφιλής τόσο σε πολιτικές συγκεντρώσεις όσο και στον έντυπο λόγο, με έναν ακάματο (αν και συχνά μελαγχολικό) ενθουσιασμό για τον σοσιαλισμό και την εθνική απελευθέρωση. Ως δημοσιογράφος, πήρε συνεντεύξεις από τις περισσότερες εμβληματικές προσωπικότητες της ηπείρου, μεταξύ των οποίων ο Fidel Castro, ο Juan Perón (κατά την εξορία του στην Ισπανία), ο Chávez και ο Salvador Allende, με τον οποίο υπήρξε στενός φίλος.
Το άρθρο του Richard Gott δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα The Guardian στις 15 Απριλίου 2015.
Πηγή: Eduardo Galeano obituary | Fiction | The Guardian
Μετάφραση: Ειρήνη Μανιατοπούλου
Ο Eduardo Galeano υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής· τα χαρακτηριστικά έργα του φώτισαν την ιστορία και την πολιτική ολόκληρης της ηπείρου. Γεννημένος στην παραμελημένη Ουρουγουάη, αποτέλεσε σημαντική προσωπικότητα της δεκαετίας του 1960, που αντλούσε έμπνευση από την Κουβανική Επανάσταση και έφερε τη λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία στο παγκόσμιο προσκήνιο.
Αν και ο Galeano έγραψε μυθιστορήματα, ήταν κατά βάση ριζοσπάστης δημοσιογράφος, ποιητής και καλλιτέχνης, καθώς και εξαιρετικός αρχισυντάκτης. Έγινε γνωστός για τη συμβολή του σε μια μορφή πολιτικού δοκιμίου βασισμένου στις εγκυκλοπαιδικές του γνώσεις για το παρελθόν της Λατινικής Αμερικής, ενώ το έργο του συχνά συγκρίνεται με τα εξίσου καινοτόμα κείμενα των Ryszard Kapuściński και Sven Lindqvist.
Ένα από τα πρώτα του βιβλία, με τίτλο Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής (1971), ήρθε και πάλι στο προσκήνιο το 2009, όταν ο τότε πρόεδρος της Βενεζουέλας Hugo Chávez το πρόσφερε στον πρόεδρο των ΗΠΑ Barack Obama κατά τη διάρκεια συνδιάσκεψης στο Τρινιντάντ. Ο Obama το διάβασε – κάτι όχι ιδιαίτερα περίεργο, καθώς η αγγλική έκδοση, που είχε τον υπότιτλο Five centuries of the pillage of a continent (Πέντε αιώνες λεηλασίας μιας ηπείρου), κυκλοφορούσε ήδη σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ από το 1973.
Ο Galeano γεννήθηκε στο Μοντεβιδέο σε μια μεσοαστική καθολική οικογένεια. Ο πατέρας του, Eduardo Hughes, ιταλικής και ουαλικής καταγωγής, ήταν δημόσιος υπάλληλος. Από τη μητέρα του, Licia Galeano, πήρε το συγγραφικό του ψευδώνυμο.
Η πορεία του στον Τύπο ξεκίνησε σε ηλικία μόλις 14 ετών, σχεδιάζοντας γελοιογραφίες στην εβδομαδιαία εφημερίδα El Sol. Κάποιες φορές εικονογραφούσε και τις στήλες του Raúl Sendic, ενός συνδικαλιστή που αργότερα έγινε ένας εκ των ιδρυτών της αντάρτικης οργάνωσης Τουπαμάρος. Ο Galeano υπέγραφε τις γελοιογραφίες του ως «Gius», μια ισπανική εκδοχή του ονόματος του πατέρα του. Στη συνέχεια ανέλαβε αρχισυντάκτης στην εβδομαδιαία επιθεώρηση Marcha, την οποία διηύθυνε ο Carlos Quijano. Παρασυρμένος από τον ενθουσιασμό που επικρατούσε για την Κουβανική Επανάσταση, μετακινήθηκε για ένα διάστημα στη θέση του διευθυντή της αριστερής εφημερίδας Época.
Ταξίδεψε στην Κίνα και έγραψε ένα βιβλίο με τις εμπειρίες του, ενώ επισκέφτηκε και τη Γουατεμάλα. Στο βιβλίο του Guatemala: País Ocupado (1967) κατέγραψε τη δράση των ανταρτών.
Η πιο καθοριστική, ίσως, στιγμή της δημοσιογραφικής του πορείας ήρθε το 1973, όταν, εξόριστος πλέον στο Μπουένος Άιρες, ανέλαβε τη διεύθυνση του εβδομαδιαίου περιοδικού Crisis. Γεννημένο σε μια περίοδο έντονης πολιτικής έξαρσης, με την Αριστερά και τη Δεξιά σε διαρκή σύγκρουση μέσα σε ένα κλίμα που οδηγούσε ολοένα και πιο κοντά στην καταστροφή, το Crisis αποτύπωσε τα πολιτικά δράματα της εποχής. Οι σελίδες του φιλοξένησαν μερικούς από τους σημαντικότερους συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής, αντανακλώντας με οξύτητα και ευαισθησία το πνεύμα των καιρών.
Μετά τον θάνατο του προέδρου Juan Perón το 1974 και το πραξικόπημα του στρατηγού Jorge Rafaél Videla το 1976 στην Αργεντινή, το στρατιωτικό καθεστώς έκλεισε το Crisis και ο Galeano βρέθηκε ξανά στην εξορία. Εγκαταστάθηκε στην Ισπανία, όπου έγραψε το αυτοβιογραφικό βιβλίο του με τίτλο Μέρες και νύχτες αγάπης και πολέμου (1978). Πρόκειται για μια συγκλονιστική αφήγηση, γνώριμη σε όσους έζησαν τις στρατιωτικές δικτατορίες που κατέλαβαν την εξουσία στην Αργεντινή, τη Χιλή, τη Βολιβία, τη Βραζιλία και την Ουρουγουάη.
Όταν ο Galeano επέστρεψε στην Ουρουγουάη το 1985, μετά την πτώση της δικτατορίας, αποφάσισε μαζί με φίλους να επανεκδώσει τη Marcha. Επειδή όμως ο παλιός εκδότης της, ο Quijano, είχε πεθάνει εξόριστος στο Μεξικό, πήραν την απόφαση να της δώσουν μια νέα ονομασία: Brecha.
Ο Galeano είχε ήδη διαμορφώσει μια ισχυρή συγγραφική φωνή και σύντομα αφοσιώθηκε στη συγγραφή μιας σειράς βιβλίων που εξέλιξαν τη φόρμα που είχε αποδειχθεί τόσο επιτυχημένη με τις Ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής, συνδυάζοντας σύγχρονες παρατηρήσεις με ιστορικά στιγμιότυπα. «Είμαι ένας συγγραφέας εμμονικός με τη μνήμη» είχε πει κάποτε «με τη μνήμη του παρελθόντος της Αμερικής πάνω απ’ όλα, και κυρίως της Λατινικής Αμερικής, μιας οικείας γης, καταδικασμένης στη λήθη».
Αυτό το πρώτο νέο ξεκίνημα, με τίτλο Μνήμη της φωτιάς, είναι μια τριλογία στην οποία ο Galeano αφηγείται την ιστορία της Αμερικής χρόνο με τον χρόνο, μέσα από συναρπαστικά ιστορικά στιγμιότυπα. Ο πρώτος τόμος, που εκδόθηκε στη Μαδρίτη το 1982 με τίτλο Η αρχή, όταν ο Galeano βρισκόταν ακόμη στην Ισπανία, καλύπτει την προκολομβιανή εποχή και την ιστορία έως το 1700. Ο δεύτερος τόμος, Τα πρόσωπα και οι μάσκες (1984), διατρέχει τον 18ο και τον 19ο αιώνα, ενώ ο τρίτος, Ο αιώνας του ανέμου (1986), φτάνει μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Πρόκειται για το κορυφαίο του συγγραφικό επίτευγμα. Ανάμεσα στα τελευταία και πιο αναγνωρισμένα έργα του συγκαταλέγεται και Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως (1999), μια εξαιρετική καταγραφή για το ποδόσφαιρο στη Λατινική Αμερική.
Ο Galeano υπήρξε μια χαρισματική φυσιογνωμία, δημοφιλής τόσο σε πολιτικές συγκεντρώσεις όσο και στον έντυπο λόγο, με έναν ακάματο (αν και συχνά μελαγχολικό) ενθουσιασμό για τον σοσιαλισμό και την εθνική απελευθέρωση. Ως δημοσιογράφος, πήρε συνεντεύξεις από τις περισσότερες εμβληματικές προσωπικότητες της ηπείρου, μεταξύ των οποίων ο Fidel Castro, ο Juan Perón (κατά την εξορία του στην Ισπανία), ο Chávez και ο Salvador Allende, με τον οποίο υπήρξε στενός φίλος.
Το άρθρο του Richard Gott δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα The Guardian στις 15 Απριλίου 2015.
Πηγή: Eduardo Galeano obituary | Fiction | The Guardian
Μετάφραση: Ειρήνη Μανιατοπούλου
