Ο Δημήτρης Χασάπης, Ομότιμος Καθηγητής Μαθηματικής Εκπαίδευσης στο ΕΚΠΑ, ήδη πολλά χρόνια πριν, είχε αναδείξει την παιδαγωγική και μαθησιακή υπεραξία που προκύπτει από τη σύνδεση της τέχνης με την επιστήμη και ειδικότερα την οργανική σύνδεση των μαθηματικών με την τέχνη. Μάλιστα εισηγήθηκε προοδευτικές τεχνικές σε μια εποχή που ακόμα η STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts & Mathematics) φιλοσοφία ήταν σχεδόν άγνωστη διασυνδετική, εκπαιδευτική μέθοδος στην Ελλάδα. Όταν το 2011 το Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, στο οποίο ήταν καθηγητής, διοργάνωσε το διήμερο διαλόγου με τίτλο «Μαθηματικά και Τέχνες στην Εκπαίδευση», μέσα από τις εισηγήσεις που φιλοξενήθηκαν, φάνηκε ότι ο συνδυασμός τεχνών και θετικών επιστημών μπορεί να φέρει την επανάσταση στη μάθηση.
Ο Χασάπης στο νέο του βιβλίο με τον τίτλο Μαθαίνω μαθηματικά μέσα από την τέχνη αναπτύσσει μια μέθοδο προσέγγισης μαθηματικών εννοιών σε αναφορά με τον τρόπο που τις διαχειρίστηκαν διάσημοι ζωγράφοι στα έργα τους. Η λογική είναι ότι τα δύο πεδία δεν είναι αντιθετικά καθώς έχουν διαμορφώσει διιστορικά αμοιβαίες σχέσεις, θέτοντας διαρκώς νέα πεδία έρευνας. Η ανάλυση, η σύνθεση, η γραφική αναπαράσταση, η αναλογική σκέψη είναι κάποια από τα κοινά χαρακτηριστικά μαθηματικών και τεχνών. Είναι γλώσσες που ενώ φαίνονται ως ξένες, στην ουσία είναι συγγενείς και σε συνεχή επικοινωνία. Το βιβλίο απευθύνεται σε ηλικίες 9-12 ετών, δηλαδή σε παιδιά που χρειάζεται να χτίσουν γερές βάσεις, ώστε να συνεχίσουν την πορεία τους στη γνώση χωρίς αγεφύρωτα κενά και ανακολουθίες. Με αφορμή και παραδείγματα από το έργο έξι σημαντικών ζωγράφων της μοντερνιστικής πρωτοπορίας, ο Χασάπης χωρίζει το υλικό σε έξι ενότητες συν τη σύντομη αναφορά στην αρχιτεκτονική των χρωμάτων, παραθέτοντας εκεί τους βασικούς χρωματολογικούς κανόνες και τις έννοιες της σύνθεσης, της συμπλήρωσης, της αντίθεσης, της αρμονίας, έννοιες κοινές στη θεωρία των χρωμάτων και των μαθηματικών.
Το πρώτο κεφάλαιο συνδυάζει τη μεθοδολογία του Μοντριάν με τη θεωρία για τις κάθετες και παράλληλες γραμμές, που είναι μέρος του βασικού συντακτικού της γεωμετρίας. Προτείνονται ασκήσεις, που μέσα από τη γεωμετρική εικαστικότητα του Μοντριάν, σταδιακά θέτουν τον μαθητή μπροστά σε πιο σύνθετη διαχείριση της αντίστοιχης μαθηματικής θεωρίας. Ακολουθεί ο Μαλέβιτς.
Στο δεύτερο κεφάλαιο ο μαθητής έχει την ευκαιρία να μάθει για τις ιδιότητες των τετράπλευρων γεωμετρικών σχημάτων σε σχέση με το έργο του πρωτοποριακού ζωγράφου, ο οποίος υποστήριζε ότι αυτό που έχει σημασία σε ένα έργο τέχνης δεν είναι το περιεχόμενο αλλά η μορφή του. Η θεωρία των μαθηματικών μαζί με τις ασκήσεις σχεδίασης τετράπλευρων φιλτράρονται από την οπτική του Μαλέβιτς, με στόχο να κατανοήσει στην πράξη ο μαθητής τις μορφές και τις σχέσεις που διέπουν τη γεωμετρία των τετράπλευρων. Για όσους βιαστούν να πουν ότι είναι αχρείαστη μια τέτοια ενασχόληση, μάλλον δεν έχουν εμπειρία από τις σχολικές τάξεις και τη δυσκολία των παιδιών να μάθουν να σχεδιάζουν και κυρίως να κατανοήσουν τη λογική της σχεδίασης γεωμετρικών σχημάτων και της μαθηματικής ερμηνείας των χωρικών σχέσεων.
Το τρίτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στον Έσερ. Ο Έσερ με τα πολύπλοκα σχέδια φανταστικών αρχιτεκτονημάτων έχει ενσωματώσει στο έργο του πολλές μαθηματικές έννοιες. Εδώ ο Χασάπης εστιάζει στην έννοια της συμμετρίας.
Ακολουθεί ο Κλέε, ένας από τους επιδραστικότερους ζωγράφους των αρχών του 20ού αιώνα και του μοντερνισμού. Το ζητούμενο είναι η μάθηση και η εφαρμογή της θεωρίας που αφορά τις σχέσεις ισότητας και ομοιότητας των σχημάτων. Ο μαθητής καλείται να εφαρμόσει τη θεωρία σε μιλιμετρέ χαρτί, στην αρχή μόνο με μολύβι και χάρακες και στη συνέχεια και με χρώμα.
Στο επόμενο κεφάλαιο είναι η σειρά της διασύνδεσης της ζωγραφικής του Βασίλι Καντίνσκι με τη γεωμετρία του κύκλου. Το κεφάλαιο καλύπτει ευρηματικά τη θεωρία. Ακτίνα και διάμετρος, χορδές, τόξα, εφαπτομένες, σχέσεις αναλογίας και παραγωγής με τα άλλα γεωμετρικά σχήματα, παρουσιάζονται σε αντιστοιχία με τις τεχνικές του Καντίνσκι, απλά, κατανοητά, χωρίς αχρείαστες περιπλοκές. Η θεωρία εμπεδώνεται μέσα από την πράξη.
Στο έκτο κεφάλαιο, ο Χασάπης εισάγει τα παιδιά στη γεωμετρία της προοπτικής μέσα από το έργο του Ντε Κίρικο και της «μεταφυσικής» του ζωγραφικής. Οι τρεις διαστάσεις, ο ορίζοντας, το σημείο φυγής, τρόποι απλής αρχιτεκτονικής σχεδίασης, μαζί με υλικό από τα έργα του Ντε Κίρικο θα κάνουν τον μαθητή να σκεφτεί δημιουργικά και να αποκτήσει αυτοπεποίθηση.
Το βιβλίο του Χασάπη είναι ένα σημαντικό βοήθημα για τους δασκάλους της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και για τους γονείς που θέλουν να εμπλακούν ουσιαστικά. Σε κάθε κεφάλαιο, προς ενίσχυση του καλλιτεχνικού σκέλους προτείνονται αντίστοιχοι ιστότοποι. Στο κέντρο της προσπάθειας είναι πάντα ο μαθητής, το παιδί του δημοτικού που μέσα στα έξι χρόνια φοίτησης καλείται να αφομοιώσει τεράστιο όγκο γνώσεων.
Το βιβλίο αυτό δίνει την ευκαιρία να προσεγγιστεί ο κόσμος των μαθηματικών και ειδικά της γεωμετρίας, ως κόσμος θαυμάτων και όχι μαθητικών βασάνων. Το βιβλίο με την επιμελημένη γραφή αποτελεί και εγχειρίδιο ιστορίας της τέχνης. Ιεραρχεί έξυπνα τον εύληπτο (ύστερο) Μοντριάν, τον πολύ δύσκολο στις παιγνιώδεις, οφθαλμικά, επινοήσεις του, Έσερ, με κλασικούς αφηρημένους ζωγράφους όπως οι Καντίνσκι, Κλέε, Μαλέβιτς, αλλά και με τον ευφυή ζωγράφο του ονειρικού τον Ντε Κίρικο. Πρόκειται για τεκμηριωμένο εγχείρημα με τη λεπτοδουλεμένη κίνηση προς τις γεωμετρικές απεικονίσεις, αντικείμενο διακριτό και εξόχως ενδιαφέρον και στις ανώτατες σχολές.
Σχόλια(0)