Κόκκινο στην Πράσινη Γραμμή (Pocket)

[…] Πάνε πολλά χρόνια να διαβάσω ένα τόσο συγκλονιστικό σύγχρονο μυθιστόρημα, που σαφώς ξεχωρίζει από τη μάζα της εύπεπτης μυθοπλασίας που παράγεται στις μέρες μας. […] Ο Βασίλης Γκουρογιάννης κατόρθωσε να δώσει ένα μυθιστόρημα που συγκινεί και συγκλονίζει, που ερεθίζει και προβληματίζει. 

Το μυθιστόρημα δεν παύει να είναι αξιοσύστατο για το θάρρος τού ότι αίρει την τροχοπέδη της σιωπής φέρνοντάς μας ενώπιον δύσκολων ζητημάτων. […]αποκαλύπτει δύο καίρια σημεία: πρώτον την ασυναίσθητη ελλαδική αναστολή στην εμβίωση του κυπριακού δράματος και δεύτερον τις βαθύτερες αλλαγές που έχουν σημειωθεί απέναντι στις κοινωνικές μας προτεραιότητες και τις εθνικές μας αξίες. 

…ο Βασίλης Γκουρογιάννης αποτολμά και πάλι, με ιδιαίτερη επιτυχία, να συγγράψει ένα μυθιστόρημα για πρόσφατα γεγονότα, που άπτεται του ιστορικού μυθιστορήματος. Το σημαντικό επίτευγμα του συγγραφέα είναι η διαπεραστική ματιά και η μετουσίωση σε μυθοπλαστικό έργο μιας κριτικής αποτίμησης πτυχών του συλλογικού ελληνικού άλγους. 

Ο Βασίλης Γκουρογιάννης, έπειτα από μια σειρά βιβλίων που τα χαρακτήριζε μια όχι κραυγάζουσα αιρετική διάθεση, αποφασίζει και βάζει το δάχτυλο επί των τύπων των ήλων στην πληγή του κυπριακού δράματος – και μάλιστα από μια πλευρά που κανείς μέχρι σήμερα δεν τολμούσε να αγγίξει: Την ιστορία των βετεράνων Ελλήνων στρατιωτών που πολέμησαν στην Κύπρο, κατά τη διάρκεια των δύο επάλληλων τουρκικών εισβολών. Φέρνει στο φως το δικό μας, ελληνικό, καλά κρυμμένο «Βιετνάμ», μαζί με όλα τα συλλογικά τραύματα ή μυθεύματα που το συνοδεύουν. Χωρίς να θέλει να υποκαταστήσει τους ιστορικούς –βαθύτερο θέμα του, άλλωστε, είναι ο παραλογισμός του πολέμου, η παραδοξότητα της ανθρώπινης κατάστασης, η ευθραυστότητα της μνήμης και της ταυτότητας–, καταφέρνει και συνθέτει ένα από τα πιο πειστικά και ολοκληρωμένα μυθιστορήματα των τελευταίων χρόνων. Μην το προσπεράσετε.

 

Ο Γκουρογιάννης κατόρθωσε να υλοποιήσει στο ακέραιο την έμπνευση και τη θεματική που επέλεξε. Τιθάσευσε το αφηγηματικό του υλικό, προφανώς προϊόν έρευνας και μελέτης, και το μετασχημάτισε σε μυθοπλαστική πλοκή και ανέλιξη. Η αφήγηση εκφέρεται σε τρίτο πρόσωπο, αλλά εμπεριέχει και ενσωματώνει αρμονικά τις πρωτοπρόσωπες εξιστορήσεις των βετεράνων. Παρόλο δε που υπάρχει πληθώρα ηρώων και προσώπων, όλοι οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται και αποδίδονται εξαιρετικά πειστικά και διατηρούν την ιδιαιτερότητα και την ατομικότητά τους. Ξεχωρίζει βέβαια ο χαρακτήρας του προέδρου, ο οποίος εκτός όλων των άλλων αφηγηματικών χαρισμάτων που του προσέδωσε ο συγγραφέας είναι και υπόδειγμα ψυχαναλυτικής προσέγγισης. Η εκφραστική δύναμη, η γλωσσική ευχέρεια και η στιβαρή αφήγηση στηρίζουν απόλυτα το όλο εγχείρημα. Το τελικό αποτέλεσμα είναι βέβαια ένα από τα πιο άρτια και τα πιο ενδιαφέροντα πολλαπλώς μυθιστορήματα των τελευταίων χρόνων.

 

Με το Κόκκινο στην Πράσινη Γραμμή ο Γκουρογιάννης μάς έδωσε ένα από τα σημαντικότερα ελληνικά μυθιστορήματα αυτής της δεκαετίας. 

Όλα δείχνουν πως το Κυπριακό έπεσε σε καλά μυθιστορηματικά χέρια. Αν και παρακάμπτονται θεματικά οι Εγγυήτριες Δυνάμεις και ο διεθνής παράγοντας, το πρόβλημα της Κύπρου προβάλλει σε όλες του τις διαστάσεις. Επιπροσθέτως, παρόλο που δεν υπάρχουν κύπριοι ήρωες, δίνεται μια εναργής εικόνα της σημερινής Πράσινης Γραμμής και της Λευκωσίας. Αλλά και γενικότερα, πέραν του Κυπριακού, έχουμε ένα μυθιστόρημα για τον πόλεμο και τα μεθεόρτιά του, υποστηριζόμενο από μια γλώσσα που διατηρεί τις ποιητικές καταβολές της. 

[…] Η βασική πλοκή, παρ’ ότι ευρηματική, είναι μινιμαλιστική και το βάρος, στο αρκετά ογκώδες αυτό μυθιστόρημα πέφτει στην ανάδειξη του ψυχολογικού κόσμου των πρωταγωνιστών και στην περιγραφή των τραυματικών αναμνήσεων. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για βιβλίο-σταθμό για την ελληνική πεζογραφία, που δείχνει επιτέλους ξανά ικανή να σκαλίσει χαίνουσες πληγές, να τις χειριστεί με μυθιστορηματική επιδεξιότητα και να μην αρκεστεί σε επιχειρήματα-ναρκωτικά για να απαλύνει τον πόνο.

Ο Βασίλης Γκουρογιάννης παρουσιάζει ανάγλυφα την ιστορία αυτών των δύο κρίσιμων μηνών γύρω από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο με μάχες αλλά και εγκλήματα πολέμου. Κυκλώνει από παντού το θέμα του, την ιστορία των φαντάρων που στιγματίστηκαν διπλά, από το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και από την ήττα. Την αμοιβαία καχυποψία Ελλαδιτών και Ελληνοκυπρίων. Γραφή με πάθος, απολαυστικό χιούμορ, ανατροπές, κωμικοτραγικά επεισόδια – ο συγγραφέας διακρίνεται για το ταλέντο του σε αυτά τα πεδία. Πολυπρισματική αφήγηση που δίνει τον λόγο τόσο στο βίωμα όσο και στον «αντικειμενικό» ιστορικό. Η πλοκή ακολουθεί την πορεία των μελών του συλλόγου βετεράνων Ελλαδιτών πολεμιστών στην Κύπρο –πηγαίνουν και στα Κατεχόμενα όπου συναντούν Τούρκους βετεράνους του ίδιου πολέμου- και ιδιαίτερα του προέδρου, για τον οποίο υπάρχει καχυποψία ως προς το αν πολέμησε ή όχι. Μια ανατροπή στο τέλος, που προετοιμάστηκε περίτεχνα, ρίχνει φως και στο μυστήριο αυτό.

 

[…] ο Βασίλης Γκουρογιάννης αφιερώνει σΆ αυτούς τους άγνωστους, συκοφαντημένους και βασανισμένους Έλληνες, που πολέμησαν εναντίον των Τούρκων εισβολέων το 1974, ένα από τα συναρπαστικότερα και πιο και πιο σημαντικά βιβλία των τελευταίων χρόνων. 

www.tanea.gr 

Η μυθιστορηματική εκμετάλλευση του Ά74 στην Κύπρο χρειαζόταν μεγάλη τόλμη. Μια καυτή πατάτα στα χέρια του συγγραφέα, όμως ο Γκουρογιάννης κατάφερε να μην τον τσουρουφλίσει. Μας έδωσε ένα από τα σημαντικότερα ελληνικά μυθιστορήματα της τελευταίας δεκαετίας. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα για την περιπέτεια του ανθρώπου, για κάθε πόλεμο και για κάθε Κύπρο. 

Το φετινό μυθιστόρημα [του Βασίλη Γκουρογιάννη] Κόκκινο στην Πράσινη Γραμμή έδειξε ότι έχει όλα τα φόντα να γίνει το βιβλίο της γενιάς της μεταπολίτευσης. Μια λογοτεχνία ώριμη, σίγουρη ακόμη και στις καλοζυγισμένες αισθητικές ακροβασίες της που τολμάει να βάλει το δάχτυλο εκεί που πονάει. 

Ο Γκουρογιάννης φαίνεται να πιστεύει ότι ούτε η ελληνική κοινωνία είναι ακόμα ώριμη να κοιτάξει κατάματα το ζήτημα της Κύπρου και του πολέμου της. Ξύνει όμως την πληγή και θέτει το πρόβλημα. Διαπραγματεύεται μια δύσκολη και ευαίσθητη θεματική. Επιλέγει και επιτυγχάνει την αφηγηματική σύζευξη μιας ατομικής υπαρξιακής περιπέτειας με την πιο συλλογική πολεμική εμπλοκή. […] Αυτόν τον πόλεμο και τις ιδιαιτερότητές του, όπως την προδοτική αιτία του, την ανοργανωσιά του, τους αυτοσχεδιασμούς του, την ηγετική ανεπάρκεια, τις αυτοθυσίες του, αλλά και τα κλασικά του χαρακτηριστικά, όπως τη βία, τη φρίκη, τον θάνατο, την καταπάτηση των ανθρωπιστικών ιδεωδών, φέρνει στην επιφάνεια η αφήγηση. Εκθέτει βέβαια και τα αποτελέσματά του: τον ακρωτηριασμό της Κύπρου, αλλά και τον σωματικό και ψυχικό ακρωτηριασμό των ανθρώπων. Ταυτόχρονα βέβαια αναδεικνύει και τη φρίκη κάθε πολέμου και το μυθιστόρημα εντάσσεται έτσι στη μεγάλη αντιπολεμική λογοτεχνική παράδοση, συνεισφέροντας τη δική του οπτική. […]
Ο Γκουρογιάννης κατόρθωσε να υλοποιήσει στο ακέραιο την έμπνευση και τη θεματική που επέλεξε. Τιθάσευσε το αφηγηματικό του υλικό, προφανώς προϊόν έρευνας και μελέτης, και το μετασχημάτισε σε μυθοπλαστική πλοκή και ανέλιξη. Η αφήγηση εκφέρεται σε τρίτο πρόσωπο, αλλά εμπεριέχει και ενσωματώνει αρμονικά τις πρωτοπρόσωπες εξιστορήσεις των βετεράνων. Παρόλο δε που υπάρχει πληθώρα ηρώων και προσώπων, όλοι οι χαρακτήρες σκιαγραφούνται και αποδίδονται εξαιρετικά πειστικά και διατηρούν την ιδιαιτερότητα και την ατομικότητά τους. Ξεχωρίζει βέβαια ο χαρακτήρας του προέδρου, ο οποίος εκτός όλων των άλλων αφηγηματικών χαρισμάτων που του προσέδωσε ο συγγραφέας είναι και υπόδειγμα ψυχαναλυτικής προσέγγισης. Η εκφραστική δύναμη, η γλωσσική ευχέρεια και η στιβαρή αφήγηση στηρίζουν απόλυτα το όλο εγχείρημα. Το τελικό αποτέλεσμα είναι βέβαια ένα από τα πιο άρτια και τα πιο ενδιαφέροντα πολλαπλώς μυθιστορήματα των τελευταίων χρόνων.

 

Μιλώντας […] για βιβλία που πραγματικά αξίζουν τον κόπο βιάζομαι να ξεχωρίσω το καινούργιο μυθιστόρημα του Βασίλη Γκουρογιάννη […]. Είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον βιβλίο της περιόδου και αυτό διότι ο συγγραφέας του δεν χαζολογάει στις γνωστές πεζογραφικές γραφικότητες αλλά βάζει το πόδι του κατευθείαν στα απάτητα. Οι στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ, Ελλαδίτες ήρωες, νεκροί του πολέμου της Κύπρου και του μαύρου 1974, επιστρέφουν στη σημερινή Λευκωσία και πιάνουν το βιβλίο της ιστορίας από την άγραφη μεριά του. Εναντίον τίνος στΆ αλήθεια πολέμησαν; Εναντίον των Τούρκων ή εναντίον του Μακαρίου; Τολμηρό, μαζί και καίριο. 

A landmark in the Greek literature capable enough of scratching open wounds -through exceptional writing skills- without drugging them in order to ease the pain.

 

- You stay on a specific aspect of the issue with which no one has ever coped up so far...
I write about the open wounds of Greek history. The dead people of Cyprus is one of them, but the Greek uninformed society repels what does not flatter it. It is still a wound which we roughly covered and when you do this you are in danger of suffering from a gangrene.

- The main character of this book is also a lawyer and has a dark past from his military service in Cyprus...
Yes, this contradiction exists: on the one hand we have a concrete and successfull personality [...] but this man hides a dark secret [...]. It is not just a historical or political novel but a text which talks about the existential agony of these people and in a broader sense of the whole country. 

Κλασική αφήγηση από αυτές που πλέον σπανίζουν στην ελληνική πεζογραφία με δυνατές περιγραφές. Η Κύπρος και ο πόλεμος του 1974, ένα θέμα «απωθητικό» για τους περισσότερους Έλληνες, γίνεται γοητευτική μυθοπλασία από τον συγγραφέα. 

Χρειάστηκε να περάσουν τριάντα πέντε ολόκληρα χρόνια για να εμφανιστεί μόλις πρόσφατα το πρώτο σημαντικό μυθιστόρημα για τον άδοξο πόλεμο του ’74, για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. […] πάνε πολλά χρόνια να διαβάσω ένα τόσο συγκλονιστικό σύγχρονο μυθιστόρημα, που σαφώς ξεχωρίζει από τη μάζα της εύπεπτης μυθοπλασίας που παράγεται στις μέρες μας. […]
Ο Βασίλης Γκουρογιάννης τόλμησε να βάλει το χέρι στην κακοφορμισμένη πληγή της Κύπρου, για να δείξει και να δικαιώσει τον παρεξηγημένο αγώνα των 2.000 Ελδυκαρίων στον πόλεμο του 1974. Κατόρθωσε να δώσει ένα μυθιστόρημα που συγκινεί και συγκλονίζει, που ερεθίζει και προβληματίζει. 

[…] ο Γκουρογιάννης δεν παρασύρεται στην ευκολία ενός αντιπολεμικού, αντιεθνικιστικού κηρύγματος. Ούτε στο ακόμα ευκολότερο αναμάσημα σχηματικών καταγγελιών για την «προδοσία της Κύπρου», παρόλο που διαβάζοντας το βιβλίο του καταλαβαίνεις πολύ καλά σε πόσα επίπεδα προδόθηκε τότε η Κύπρος. Ο συγγραφέας αυτός δεν καταδέχεται ποτέ να παραβιάσει ανοιχτές θύρες. Σκάβει βαθιά, για να προσεγγίσει αλήθειες που δεν επιδέχονται βολική σχηματοποίηση και καθησυχαστική (για τη μια ή την άλλη πλευρά) ιδεολογική επεξεργασία. […]
Ο Γκουρογιάννης εδώ αναδεικνύεται, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία του μυθιστοριογράφου, σε έξοχο ανθρωπολόγο του πολέμου. […]
Μεγάλες αλήθειες, δυσοίωνες αλήθειες. Και ωστόσο, όπως συμβαίνει στα σπουδαία λογοτεχνικά έργα, υποβάλλονται με τρόπο που δεν μας απελπίζει και δεν μας καταθλίβει, χάρη στην ιδιότητα της αληθινής τέχνης να αποτελεί η ίδια μια αντιστικτική νότα, αισιόδοξη και παρήγορη, εδώ συγκεκριμένα χάρη στη στιβαρότητα του λόγου του συγγραφέα, τη σαγηνευτική ζωντάνια των περιγραφών του, την ικανότητά του να αποσπά νόημα από τις πιο φευγαλέες λεπτομέρειες, την απίστευτη ευρηματικότητα και ομορφιά των μεταφορών του. Με το Κόκκινο στην Πράσινη Γραμμή ο Γκουρογιάννης μάς έδωσε ένα από τα σημαντικότερα ελληνικά μυθιστορήματα αυτής της δεκαετίας. 

anagnosi.blogspot.gr 

www.andreaskandreou.blogspot.gr 

literature.gr

lifo.gr