Αναχωρήσεις (ebook/ePub)

Το Αναχωρήσεις αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ύστερης γραφής του Barnes. Η γλώσσα του είναι λιτή, καθαρή, ακριβής. Δεν υπάρχει τίποτα περιττό. Κάθε φράση μοιάζει να έχει υποστεί μια διαδικασία αφαίρεσης, μέχρι να απομείνει το ουσιώδες.
literature.gr

Ο Τζούλιαν Μπαρνς γράφει πολλές φορές ότι αυτό είναι το τελευταίο του βιβλίο και οι «Αναχωρήσεις» εκδόθηκαν με αφορμή τα φετινά ογδοηκοστά του γενέθλια. Επιστρέφει σε όλα αυτά που τον απασχολούσαν πάντοτε -τα μονοπάτια της μνήμης, της ιστορίας και των προσωπικών σχέσεων- με τον γνώριμο φλεγματικό του εαυτό και τις αξιοθαύμαστες γνώσεις του για να παραδώσει έναν συγκινητικό γλυκόπικρο αποχαιρετισμό στους αναγνώστες του στις δύο τελευταίες σελίδες. Ένα αντίο και ένα μεγάλο ευχαριστώ.
athina984.gr

Στην ταινία «Rushmore» που (πρωτο)ήρθαμε σε επαφή με τον καδραρισμένο, μελαγχολικό κόσμο του Γουές Άντερσον, υπάρχει η περιβόητη σκηνή της πισίνας με το καλύτερο ερμηνευτικό δίλεπτο στην καριέρα του Μπιλ Μάρεϊ. Από τη σανίδα της πισίνας κοιτά τους καλεσμένους στις ροτόντες και βουτά σαν βράχος στο νερό. Δεν γνωρίζω γιατί αυτή η εικόνα έρχεται στον νου συνδυαστικά με το τελευταίο βιβλίο του Μπαρνς. Όταν λέμε τελευταίο κυριολεκτούμε χωρίς επιμνημόσυνη διάθεση. Ο σπουδαίος συγγραφέας ανακοίνωσε πως δεν θα σταματήσει το γράψιμο αλλά από μυθιστορία μας …τελείωσε. Γιοκ, πάπαλα, φινίτο. Η δήλωση και η στάση του είναι γενναία και αποφασιστική χωρίς υφαντά ματαιότητας και θλίψης στον λόγο του. Η εισαγωγή του βιβλίου είναι ένας σουρεάλ και απόλυτα φλεγματικός πίνακας της ανθρώπινης μνήμης. Στο κυρίως μέρος ο Στίβεν και η Τζιν ερωτεύονται όταν είναι νέοι και ξαναβρίσκονται όταν είναι γέροι. Πόσες ευκαιρίες τους δίνει το ζάρι του πεπρωμένου; Επίσης ένα γέρικο Τζακ Ράσελ, ονόματι Τζίμι, αγνοεί την ίδια του τη θνητότητα και μπορεί να αναρωτιέται αν είναι σκύλος. Στο τέλος ο συγγραφέας επιχειρεί το απόλυτο «drop the mic» πριν αποχαιρετήσει παλιές γραφομηχανές, γάμους, σκέψεις και αποφθέγματα, παλιόφιλους και σπαράγματα. Η βουτιά του στην πισίνα σκορπά ανθόνερο και τσάι πάνω μας, ενώ ο ίδιος αναλογίζεται κάτω από την επιφάνεια. Μέχρι να ανέβει για να ανασάνει!   

Στο νέο του βιβλίο ο κορυφαίος Julian Barnes συνθέτει ένα έργο μυθοπλασίας που, αν και φανταστικό, πάλλεται από μια βαθιά μα και αδιαμφισβήτητη αλήθεια. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ιστορία του Στίβεν και της Τζιν, δύο ανθρώπων που ερωτεύονται στα νιάτα τους για να ξαναβρεθούν, δεκαετίες μετά, στο κατώφλι των γηρατειών. Δίπλα τους, ένας γέρικος Τζακ Ράσελ ονόματι Τζίμι, που αγνοεί τη θνητότητά του, προσθέτει μια νότα συγκινητικής αθωότητας.

Ο Barnes διερευνά με τη γνώριμη οξυδέρκειά του τον τρόπο που το σώμα μάς προδίδει μέσω της ηλικίας ή της ασθένειας, και πώς οι εμπειρίες μας μετατρέπονται σταδιακά σε ανέκδοτα και, τελικά, σε αβέβαιες αναμνήσεις. Θέτει το καίριο ερώτημα: Έχει σημασία αν όσα θυμόμαστε συνέβησαν πραγματικά, ή αρκεί που ήταν αρκετά σημαντικά ώστε να μείνουν χαραγμένα μέσα μας;

Οι Αναχωρήσεις ξεκινούν εκεί που οι περισσότερες ιστορίες τελειώνουν: στο φινάλε της ζωής. Ωστόσο, το βιβλίο παραμένει ένα παιχνιδιάρικο αλλά και βαθύ στοχαστικό έργο για τα μόνα πράγματα που έχουν αξία: την αναζήτηση της ευτυχίας και τη δύσκολη στιγμή του αποχαιρετισμού. Ένα σπάνιο πορτρέτο της μνήμης και του έρωτα από έναν συγγραφέα που ξέρει να φωτίζει κάθε τέλος με μοναδική αξιοπρέπεια.

Οι Αναχωρήσεις φέρουν τη σφραγίδα του τελευταίου  βιβλίου, που σηματοδοτεί την αποχώρηση του Μπαρνς από την ενεργό συγγραφική δραστηριότητα. Αγγίζει όλες τις πτυχές της ζωής όχι μόνο του συγγραφέα, αλλά του σύγχρονου ανθρώπου εν γένει. Ο έρωτας, η τέχνη, η λογοτεχνία, η μνήμη, η αρρώστια, η μοναξιά, η σωματική φθορά, είναι τα θέματα που θίγονται στις σελίδες του βιβλίου. Ο αφοσιωμένος αναγνώστης ίσως μελαγχολήσει. Από την άλλη, αυτό το υβριδικό έργο συμπυκνώνει με εξαιρετική μαεστρία και χωρίς καθόλου διδακτισμό τη σοφία, την ενσυναίσθηση και την ευφυΐα του Μπαρνς και αποτελεί τον καλύτερο επίλογο μιας σπουδαίας λογοτεχνικής πορείας.
diastixo.gr

Τι να πρωτογράψει κανείς για το μυθιστόρημα «Αναχωρήσεις» του Βρετανού συγγραφέα Julian Barnes. Αρκεί η δήλωσή του ότι θα είναι το τελευταίο του, για να σε βυθίσει σε μελαγχολία.

Ο Βρετανός συγγραφέας του «Ο παπαγάλος του Φλωμπέρ» (1984) και του βραβευμένου με Booker «Ένα κάποιο τέλος» (2011), που έκλεισε μόλις τα 80, βλέπει το μέλλον αβέβαιο να ξετυλίγεται μπροστά του, καθώς πάσχει από μια σπάνια μορφή καρκίνου του αίματος, θεραπεύσιμη μεν, εξαντλητική δε και πρωτίστως ανίατη.

Δεν μεμψιμοιρεί όμως. Στο «Αναχωρήσεις» γράφει για την ασθένειά του, για το παρελθόν, για τα βιβλία του, για τη μνήμη και την απώλειά της, για την «ακούσια αυτοβιογραφική ανάμνηση» (Involuntary Autiobiographical Memory)· μιλά για, και με, τους συγγραφείς που τον καθόρισαν, παραθέτει περιστατικά από την προσωπική του ζωή και φυσικά προετοιμάζεται για το αναπόφευκτο ταξίδι στο επέκεινα. Στο επίκεντρο βάζει την ιστορία του Στίβεν και της Τζιν, δυο φίλων που σύστησε στα χρόνια του στην Οξφόρδη και τους οποίους ξαναβρίσκει 40 χρόνια μετά, για να μιλήσει για τον έρωτα, τη φθορά, την αγάπη, για την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου είδους εν τέλει.

Το βιβλίο είναι και δεν είναι μυθιστόρημα. Υπάρχει μια ασάφεια σχετικά με τον αν οι χαρακτήρες της Τζιν και του Στίβεν είναι αληθινοί ή λειτουργούν απλώς ως όχημα για να πει ο συγγραφέας όσα θέλει, υπάρχει όμως και ισχυρή δόση αυτοβιογραφίας, όσο κι αν ο ίδιος συχνά πυκνά προσπαθεί να το διαψεύσει (μέχρι και να γκουγκλάρουμε μας προ(σ)καλεί). Είναι γεμάτο λογοτεχνικές αναφορές -κυριαρχεί η Μαντλέν από το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Προυστ- όμως δεν κουράζει, ούτε απαιτείται γνώση του έργου όλων των συγγραφέων που περνούν από τις σελίδες του για να μπορέσει ο αναγνώστης να το κατανοήσει.

Η πρόζα του Barnes είναι σε μεγάλο βαθμό γυμνή· ο συγγραφέας αποφεύγει τη συναισθηματική φόρτιση, ακόμα κι όταν μιλάει με λεπτομέρεια για την ασθένειά του και τις συνεχείς εξετάσεις και θεραπείες στις οποίες υπόκειται· είναι πραγματιστής, δεν ωραιοποιεί, αντιθέτως χρησιμοποιεί το χιούμορ (κάποιες φορές είναι ξεκαρδιστικός) και τον αυτοσαρκασμό, όχι ως μέσον επιβίωσης όμως.

«Η αναχώρηση συνήθως οδηγεί στην άφιξη» γράφει σε ένα σημείο. Και λίγο παρακάτω: «Η Αναχώρηση που δεν θα ακολουθηθεί από Άφιξη μπορεί να έρθει ξαφνικά, χωρίς να σου δοθεί χρόνος για σκέψη». Σημασία στη λεπτομέρεια: οι δυο ίδιες λέξεις γράφονται εδώ με κεφαλαίο γράμμα σε αντίθεση με την προηγούμενη φράση όπου αντιμετωπίζονται, ίσως, όπως η ένδειξη αναχωρήσεις/αφίξεις στις αίθουσες αναμονής. Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι ένα ακόμα εύστοχο «παιχνίδι» εμπεριέχει και ο τίτλος του βιβλίου στα αγγλικά: «Departure(s)», με το τελικό σίγμα σε παρένθεση, καθώς όλες οι αναχωρήσεις οδηγούν σε μία, στη δική του. Τέλος, να μην ξεχάσω, ότι είναι σαν να αφηγείται/υπαγορεύει σε κάποιον/αν άλλο/η το βιβλίο, μια και κάθε τόσο απευθύνεται σε ένα άτομο που κάθεται απέναντί του ή που σκοπεύει να συναντήσει άμα τη Αναχωρήσει του.

Εκείνο που κάνει το βιβλίο άξιο ανάγνωσης είναι η παντελής έλλειψη δέους μπροστά στο Τέλος, έλλειψη θυμού για την εμφάνιση των επάλληλων γεροντικών ασθενειών, έλλειψη φόβου με την απώλεια του νεανικού σφρίγους στο μυαλό και το σώμα των άλλων και για του εαυτού και την οριστική παύση κάθε συγγραφικής απόπειρας. 
bookpress.gr

Συνέντευξη

Ο Μπαρνς δεν κοιτάζει το τέλος με τη φοβισμένη ματιά εκείνου που απειλείται, αλλά με την περιέργεια ενός ανθρώπου που εξακολουθεί να αναζητά νόημα ακόμη και στην τελευταία πράξη της ζωής του. Με την ψυχραιμία εκείνου που γνωρίζει ότι η τελευταία σελίδα κάποτε θα φτάσει, αλλά επιμένει να επιστρέφει στις προηγούμενες, να τις ξαναδιαβάζει, να αναζητά εκεί μικρές αποδείξεις ότι υπήρξε.
fractalart.gr

Χωρίς καμία διάθεση αυτοβιογραφικής προβολής ή ναρκισσιστικής αυτοαναφορικότητας και αποφεύγοντας τη λυρική εξομολόγηση του πάσχοντος από μια σπάνια –αλλά ιάσιμη– μορφή λευχαιμίας, ο Μπαρνς επιστρατεύει πηγαίο χιούμορ ακόμα και όταν περιγράφει τις πιο άσχημες φάσεις της υγείας του. Στις εξαίσια απέριττες, οδυνηρά τρυφερές «Αναχωρήσεις», που είναι ουσιαστικά το τελευταίο βιβλίο του, όπως ομολογεί προς το τέλος, πρωταγωνιστής δεν είναι, ως αυτοβιογραφούμενος, ο ίδιος, αλλά όλα τα όντα που αγάπησε και που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο ίχνος στην ευαίσθητη μνήμη του.
lifo.gr

To βιβλίο αυτό δεν αποτελεί απλώς μια «τελευταία ιστορία» αλλά μια φιλοσοφική και λογοτεχνική τοποθέτηση για την ίδια τη φύση της αφήγησης, της μνήμης και της ταυτότητας.
fractalart.gr

Ένα έξοχο μείγμα δοκιμίου, εξομολόγησης και χρονικού.
fractalart.g

Ο συγγραφέας ιχνογραφεί τη ζωή και σκαρώνει μια μεγάλη, ατέλειωτη ιστορία για να μη χαθεί καθώς περιδιαβαίνει το παρόν και το παρελθόν, με όχημά του τον στοχασμό.
literature.gr

Το τέλος του βιβλίου είναι και ο αποχαιρετισμός του συγγραφέα προς τον πιστό του αναγνώστη. Είναι τρυφερό, είναι συγκινητικό, είναι πολύ πολύ ανθρώπινο.
exostis.gr

Η ευφυής πρόζα του Barnes παραμένει εντυπωσιακή. Και παρά τη διαρκή υπενθύμιση του θανάτου και την αναπόφευκτη μελαγχολία του τέλους, είναι σημαντικό να ειπωθεί ότι ο αναγνώστης δεν βαραίνει καθόλου συναισθηματικά καθώς η αφήγηση παραμένει ζωηρή και με διαρκείς εναλλαγές, με τον συγγραφέα να επιτυγχάνει την κατάλληλη αποστασιοποίηση από το υλικό του έτσι ώστε να μη διολισθαίνει ούτε στιγμή στον μελοδραματισμό.
epohi.gr

Ο Τζούλιαν Μπαρνκς υπήρξε για μένα, και για πλείστους άλλους, πηγή απόλαυσης και έμπνευσης. Χαίρομαι πάντα όταν πιάνω (και συχνότατα ξαναπιάνω) στα χέρια μου ένα βιβλίο του, λόγω του χιούμορ, της αυθόρμητης ευρυμάθειας, της κριτικής λεπτότητας, της πλατιάς ματιάς του στην ιστορία, του πραγματισμού και της αίσθησης προορισμού που αποπνέει το έργο του.
frear.gr

Η ειρωνεία του παραμένει αιχμηρή, η μνήμη του επιλεκτική και η εμμονή του με το τέλος πιο παρούσα από ποτέ. Ο Μπαρνς, με την τυπική του βρετανική ψυχραιμία, συνεχίζει να γράφει για να γεμίσει το κενό, γνωρίζοντας καλά πως το μόνο αληθινό τέλος είναι η σιωπή.
efsyn.gr

Τι είναι το κείμενο αυτό του Μπαρνς; Δεν είναι ακριβώς μυθιστόρημα. Δεν είναι ούτε δοκίμιο. Είναι μήπως αυτοβιογραφία; Ούτε καν. Ο ίδιος ο Μπαρνς άλλωστε είπε ότι αν και είναι ένα πολύ προσωπικό βιβλίο, δεν είναι το πιο αυτοβιογραφικό του. Είναι, λοιπόν, ένα αμάλγαμα όλων των παραπάνω· είναι επίσης υπαρξιακό, φιλοσοφικό και συναισθηματικό, αλλά και ειλικρινές και πρακτικό. Το ύφος του παραμένει αναλλοίωτο και αυθεντικό καθ’ όλη τη διάρκεια, σε σημείο που ακόμα και αν δεν έχει τύχει να διαβάσεις κάποιο άλλο του έργο, θα έχεις, έχοντας διαβάσει αυτό, μια ξεκάθαρη και πλήρη εικόνα της γραφής του και της συγγραφικής προσωπικότητάς του.
athensvoice.gr

Όλες οι σκέψεις του συγγραφέα για τη ζωή και τον θάνατο, τη μνήμη, τη φθορά του χρόνου, την ασθένεια, τις σχέσεις, την απώλεια, την ίδια την ύπαρξη ενώνονται και πλέκουν τον αφηγηματικό ιστό ενός ιδιαίτερου μυθιστορήματος που συνδυάζει τη μυθοπλασία με μια φιλοσοφική και εξομολογητική διάθεση.
stigmalogou.gr

Φτάνοντας στο τέλος της αφηγηματικής διαδρομής, ο Μπαρνς έχει την απαραίτητη σκευή να μην υποκύψει σε κάτι το προθετικά φαντασμαγορικό, μέσα στα χρόνια, άλλωστε, έχει εμπλουτίσει τη φωνή του, το φίλτρο και την οπτική του γωνία αποτύπωσης του κόσμου και του εαυτού, μια λογοτεχνία ήπιου τόνου, χωρίς αχρείαστες εξάρσεις, μια χαμηλόφωνη πρόζα με λεκτική ακρίβεια και ψυχικό βάθος. Οι "Αναχωρήσεις" δεν θα μπορούσαν να διαφέρουν από τον κανόνα γραφής του.
efsyn.gr

Το τελευταίο βιβλίο του διάσημου Βρετανού συγγραφέα Τζούλιαν Μπαρνς είναι μια θαυμάσια σπουδή πάνω στην ανθρώπινη κατάσταση, στη μνήμη, στην αγάπη, στον θάνατο. Μια μυθοπλασία για το κοινό μας πεπρωμένο.
April_19_TO-VIMA_Barnes.pdf

April_10_TA-NEA_Barnes.pdf

Ο δημοφιλής Τζούλιαν Μπαρνς, ο οποίος με πρωτοτυπία, χιούμορ και το χαρακτηριστικό του αφηγηματικό στυλ, πρωτοστάτησε στα σύγχρονα βρετανικά γράμματα από το 1980, αποχωρεί με ένα τρυφερό βιβλίο που έχει ως κεντρικό πρωταγωνιστή τον ίδιο, ένα φιλικό του ζευγάρι που γνώριζε από τα φοιτητικά του χρόνια, αλλά και ένα ιδιόρρυθμο Τζακ Ράσελ που γερνά με το δικό του στυλ. Στο υβριδικό βιβλίο «Αναχωρήσεις» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Μεταίχμιο), κάτι ανάμεσα σε νουβέλα και memoir, εξομολόγηση και μυθοπλαστικό δοκίμιο περί μνήμης και γήρατος, ο Μπαρνς γράφει τον επίλογο της συγγραφικής του πορείας, παραδίδοντας το τελευταίο του έργο, στο οποίο αποκαλύπτει ότι πάσχει από μια ανίατη ασθένεια: έναν καρκίνο του αίματος που αντιμετωπίζεται με συχνές νοσηλείες και ένα χάπι που θα παίρνει εφ’ όρου ζωής.

Η χαμηλότονη αυτή τελευταία αφήγηση του Μπαρνς δεν έχει εύκολη συγκίνηση, ούτε επικές στιγμές — είναι φλεγματική, βρετανική, φίνα. Με τη σιγουριά, την ηρεμία και το ψυχρό αίμα ενός ευφυούς ανθρώπου που έχει αποφασίσει να μην αφήσει το γήρας να του χαλάσει το στυλ, ο συγγραφέας σπουδαίων βιβλίων όπως «Η Ιστορία του κόσμου σε 10 ½ κεφάλαια» και ο «Παπαγάλος του Φλωμπέρ», κάνει μια έξυπνη αναδρομή στη ζωή τη δική του, χρησιμοποιώντας όμως το αφηγηματικό σχήμα ενός φιλικού του ζευγαριού. Έχοντας ως άξονά του τη μνήμη αλλά και το το αλλόκοτο αυτό στοιχείο της ζωής που μας κάνει να δημιουργούμε σχέσεις, δεσμούς, φιλίες με άλλα έμβια όντα, που αλλάζουν καθώς αλλάζουμε και εμείς οι ίδιοι μέσα στο πέρασμα του χρόνου, ο Μπαρνς μιλά για τον έρωτα, το γάμο, τη φιλία, τη μοναχικότητα, τη μοναξιά, τη ρευστότητα της ζωής, το γήρας, την ασθένεια και το θάνατο.

Αυτό που κάνει τον Μπαρνς ξεχωριστό δεν είναι μόνο η τεχνική του ή η ευφυΐα με την οποία παίζει με τη μορφή του μυθιστορήματος. Είναι κυρίως η ικανότητά του να παίρνει ερωτήματα που μοιάζουν τεράστια και να τα φέρνει στην καθημερινή ζωή. Πόσο καλά γνωρίζουμε τους άλλους, πόσο καλά γνωρίζουμε τον εαυτό μας και τι απομένει τελικά από μια ζωή όταν αρχίζουμε να την κοιτάζουμε προς τα πίσω;
ethnos.gr