1941: Όταν ο πόλεμος εξαπλώθηκε στον κόσμο

Το «1941 – Όταν ο πόλεμος εξαπλώθηκε στον κόσμο» του Γιόακιμ Κέπνερ δεν είναι ακόμα ένα βιβλίο για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι ένα διαφορετικό βιβλίο, ένα γοητευτικό αφήγημα που αξίζει πολλά, ακόμα και για αναγνώστες με εξειδικευμένες γνώσεις.

Ο Γιόακιµ Κέπνερ (Joachim Käppner) γεννήθηκε το 1961 στη Βόννη. Είναι δηµοσιογράφος της Süddeutsche Zeitung και διδάκτορας Σύγχρονης Ιστορίας, µε σπουδές στις Πολιτικές Επιστήµες. Το 2011 βραβεύτηκε µε το German Economists’ Book Prize για τη βιογραφία του Berthold Beitz, ενώ το 1999 τιµήθηκε µε το βραβείο δηµοσιογραφικής έρευνας Theodor Wolff για τη µελέτη του Bis die Freiheit aufersteht.

Ο συγγραφέας ξεδιπλώνει μια άλλη οπτική, ίσως αυτή που βλέπει να διπλανά της κύριας ιστορίας και μέσα απ’ αυτήν την οπτική, μας καλεί να δούμε κατάματα την τραγικότητα του ανθρώπου.

Ο Γιόακιμ Κέπνερ ξεδιπλώνει το χρονικό της πραγματικής αφετηρίας του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Μέσα από αρχειακές πηγές και προσωπικές μαρτυρίες από τις εμπλεκόμενες χώρες –ανάμεσά τους και αυτή της Άλκης Ζέη για την Ελλάδα– αναλύει τις σημαντικές και αμετάκλητες αποφάσεις και επιλογές του 1941, µιας χρονιάς που υπήρξε σημείο καμπής για τη μοίρα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ο Κέπνερ μιλά για τον πόλεμο ως μέσο της πολιτικής και για την πολιτική στο πλαίσιο ενός πολέμου κατά τον οποίο δεν υπήρξαν η παραμικρή διάθεση για συμφιλίωση και ο παραμικρός συμβιβασμός. Ασχολείται µε τους πολιτικούς που τον αποφάσισαν και τον διεύθυναν· µε τους στρατιώτες που τον διεξήγαγαν· µε τους ανθρώπους τους οποίους διέλυσε σαν φλεγόμενος οδοστρωτήρας· ασχολείται µε την κτηνωδία και την απόγνωση, µε το θάρρος και την αντίσταση.

Ασχολείται επίσης µε την καθυστερημένη συνειδητοποίηση του ελεύθερου κόσμου, ενός κόσμου βασισμένου σε ηθικά θεμέλια, τον οποίο σήμερα εν πολλοίς θεωρούμε δεδομένο. Όμως δεν είναι δεδομένος. Είναι ένα ιστορικό ανεπανάληπτο επίτευγμα, και το 1941 σηματοδοτεί το έτος κατά το οποίο, ο κόσμος ξαναβρήκε τη φωνή του, την αξιοπρέπειά του και τη δύναμη του, μέσα από την ολική καταστροφή.

Ο Κέπνερ καταφέρνει να φτάσει στην καρδιά των γεγονότων, και μάλιστα με πολύ λιγότερες σελίδες απ’ όσες χρειάστηκαν άλλοι συγγραφείς.

Το 1941 ο πόλεμος, από πόλεμος της Κεντρικής Ευρώπης, έγινε Ευρωπαϊκός, με τους ελεύθερους ευρωπαίους να βρίσκονται ανάμεσα σε δυο «ισμούς», τον ναζισμό του Χίτλερ και τον κόκκινο φασισμό του Στάλιν. Έληξε τρία χρόνια μετά ως παγκόσμιος. Στη διάρκειά του ο άνθρωπος ξεπέρασε τα όρια της αγριότητας και η έννοια «άνθρωπος» ακόμα ψάχνει να βρει τα όριά της. Ο Κέπνερ έρχεται να σταθεί απέναντι σ’ αυτά τα γεγονότα με ιδιαίτερη ψυχραιμία.