Το αντιπολεμικό αριστούργημα της Αγγελικής Δαρλάση γίνεται graphic novel

Με αφορμή τη συμπλήρωση 10 χρόνων από την πρώτη του έκδοση, το αγαπημένο μυθιστόρημα της Αγγελικής Δαρλάση Όταν έφυγαν τ’ αγάλματα κυκλοφορεί ως graphic novel, με τις υπέροχες εικόνες της ταλαντούχας δημιουργού κόμικ Δήμητρας Νικολαΐδη, σε διασκευή της ίδιας της συγγραφέα. Από το θεατρικό σανίδι και τις σχολικές αίθουσες μέχρι τα καρέ του graphic novel, η αντιπολεμική αυτή ιστορία συνεχίζει να εμπνέει μικρούς και μεγάλους, φωτίζοντας ένα λιγότερο γνωστό κεφάλαιο της νεότερης ελληνικής ιστορίας – ένα συμβάν που μπορεί να μοιάζει με παραμύθι, αλλά είναι πραγματικό και συνέβη χάρη στην ευρηματικότητα και τη σιωπηλή συλλογική αντίσταση απλών ανθρώπων.

Την Κυριακή 27 Απριλίου 1941, όταν οι Γερμανοί στρατιώτες του Χίτλερ ανέβαιναν τα σκαλιά του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα, επρόκειτο οι ίδιοι να μείνουν αγάλματα μπροστά σε αυτό που θα αντίκριζαν: στις αίθουσες του μουσείου δεν υπήρχε ούτε ίχνος από τα χιλιάδες πολύτιμα αρχαιολογικά ευρήματα που φιλοξενούνταν εκεί επί δεκαετίες. Βρήκαν μόνο λίγους αρχαιολόγους και φύλακες να τους κοιτούν με την ίδια απορία. Όταν, εξοργισμένοι, ζήτησαν εξηγήσεις, η απάντηση που έλαβαν ήταν ψύχραιμη και αφοπλιστική: «Τα αρχαία είναι εκεί όπου όλοι γνωρίζουν – κάτω από τη γη». Και πράγματι εκεί είχαν επιστρέψει.

Γιατί όμως, μέσα στη δίνη ενός πολέμου, όπου ο θάνατος παραμονεύει σε κάθε γωνιά και όλα μοιάζουν να συνθλίβονται από την ισχύ των κατακτητών, να γίνεται προτεραιότητα η διάσωση ενός άψυχου μαρμάρινου εκθέματος; Η απάντηση έρχεται μέσα από την αφήγηση της συγγραφέα: Γιατί πρόκειται για την ίδια τη διαφύλαξη της ζωής. Γιατί η ταυτότητα, οι συναισθηματικοί δεσμοί με τον τόπο και την Ιστορία, η δυνατότητα να βλέπουμε τον εαυτό μας, τις επιθυμίες και τα όνειρά μας να διαθλώνται μέσα από την ύλη του παρελθόντος είναι ζωτικής σημασίας για τον άνθρωπο.

Η ιστορία παρακολουθεί την Αγγελίνα, ένα κορίτσι που έχει ουσιαστικά μεγαλώσει μέσα στο μουσείο. Έχει ακούσει τα αγάλματα να τραγουδούν, ενώ θαυμάζει την ομορφιά τους και χάρη σε αυτά βρίσκει παρηγοριά. Άλλωστε, το γεγονός ότι έχει ένα ολόκληρο κι ένα μισό, «καταραμένο» όπως λέει η ίδια, χέρι την κάνει να τους μοιάζει ακόμα περισσότερο. Με εξαίρεση τον Τίκο, τον μοναδικό φίλο από σάρκα και οστά που έχει, τα αγάλματα είναι οι καλύτεροί της φίλοι. Ποιες σκέψεις λοιπόν γεννιούνται στο παιδικό της μυαλό όταν μαθαίνει ότι έχει ξεσπάσει πόλεμος;

Το πρωτότυπο έργο, που κυκλοφόρησε το 2015, αγαπήθηκε αμέσως από τους μικρούς –και όχι μόνο– βιβλιόφιλους και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για δεκάδες θεατρικές και εικαστικές διασκευές σε σχολεία με αφορμή τον εορτασμό της επετείου του «ΟΧΙ». Δέκα χρόνια αργότερα, η διασκευή του σε graphic novel ζωντανεύει ξανά την Ιστορία, προσφέροντας στους αναγνώστες ένα αριστοτεχνικό έργο, με εύγλωττες μεταφορές και μια παιχνιδιάρικη, παιδική ματιά.
Η χρωματική παλέτα αποτυπώνει μοναδικά τις συναισθηματικές αποχρώσεις της ιστορίας, κινούμενη ανάμεσα στην παιδική φαντασία και την κοινωνική αβεβαιότητα του πολέμου που την επισκιάζει.

Η συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση μιλάει για το εκδοτικό αυτό εγχείρημα:
Το πρωτότυπο μυθιστόρημα βασίζεται στην εσωτερικότητα της Αγγελίνας και ο περιγραφικός λόγος είναι πλούσιος. Στο κόμικ η αφηγηματική πρόκληση ήταν να μετατρέψουμε αυτή την εσωτερική συναισθηματική δράση σε οπτική δράση, κάτι που φυσικά απαιτούσε ταυτόχρονα και δραστική συμπύκνωση διαλόγων, περικοπές, αλλά και τυχόν αλλαγές προκειμένου να εξυπηρετηθεί η νέα τέχνη. Δέκα χρόνια, λοιπόν, μετά την πρώτη έκδοση, αφέθηκα να παρασυρθώ ξανά από την ιστορία του Τίκο και της Αγγελίνας, φανταζόμενη την ιστορία τους κάπως αλλιώς. Διατηρήσαμε τον ιστορικό πυρήνα και το αντιπολεμικό μήνυμα, εξωτερικεύοντας την αγωνία για τη σωτηρία των αρχαιοτήτων. Η συνεργασία με τη Δήμητρα Νικολαΐδη έδωσε στο έργο μια νέα, απτή διάσταση, φέρνοντας τη φρεσκάδα και το βλέμμα της γενιάς της. Δέκα χρόνια μετά, η αγωνία παραμένει η ίδια: αν θα αγαπηθεί η ιστορία έτσι όπως την ξαναδημιουργήσαμε. Εμείς, πάντως, την αγαπήσαμε πολύ.

Η δημιουργός κόμικ Δήμητρα Νικολαΐδη αναφέρεται στη συνεργασία της με τη συγγραφέα και στη δημιουργική διαδικασία:Η Αγγελική μού έδωσε τεράστια ελευθερία στην απόδοση του σεναρίου. Είδαμε μαζί τα μολύβια, κάναμε κάποιες αλλαγές σε ορισμένα σημεία του κόμικ για την καλύτερη ροή της αφήγησης, και μου παρέδωσε τη σκυτάλη. Αποκεί και πέρα, ύστερα από πολλή, πολλή μουσική και πολλές, πολλές ταινίες να συνοδεύουν τη δημιουργική διαδικασία, έχουμε στα χέρια μας αυτό το βιβλίο, που ελπίζω να κινήσει και πάλι την περιέργεια των παιδιών για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον μυστικό της σύγχρονης ιστορίας μας, μέσα από μια πολύ τρυφερή και ιδιαίτερη αφήγηση.

ΤΟ GRAPHIC NOVEL

Όταν έφυγαν τ' αγάλματα (Graphic Novel)
Το αντιπολεμικό μυθιστόρημα της Αγγελικής Δαρλάση, διασκευασμένο ως graphic novel από την ίδια, με την εξαιρετική εικονογράφηση της δημιουργού κόμικ Δήμητρας Νικολαΐδη. Μια αληθινή ιστορία αντίστασης ζωντανεύει μέσα από εικόνες.