Ένα χωριό, ένας Άγγελος και ένα παιδί που σωπαίνει.
Πώς ξεκινάει ένα βιβλίο; Κάθε φορά είναι διαφορετικά. Με Το παιδί και ο Άγγελος, η αρχή δεν ήταν μια ιστορία που είχα στο μυαλό μου, αλλά κάτι πιο αόριστο, πιο άναρχο: μια αίσθηση. Μια εικόνα που δεν μπορούσα να αποδιώξω.
Ένα χωριό, αποκομμένο. Σπίτια με βαριές πόρτες, άνθρωποι που ξέρουν πολλά, αλλά λένε λίγα. Ένα παιδί που δεν μιλάει. Και ένας ξένος που φτάνει χωρίς να ζητήσει τίποτα. Αυτές οι εικόνες ήταν εκεί πολύ πριν αρχίσω να γράφω. Δεν ήξερα γιατί. Μόνο ότι έπρεπε να τις ακολουθήσω.
Πολλές φορές, όταν γράφω, νιώθω ότι δεν δημιουργώ από το μηδέν. Περισσότερο μοιάζει σαν να σκάβω, να προσπαθώ να φτάσω σε κάτι που ήδη υπάρχει, αλλά είναι θαμμένο. Έτσι έγινε κι εδώ. Έσκαβα και έβρισκα ερωτήματα:
Τι σημαίνει να ανήκεις κάπου και να ξεριζώνεσαι ψυχικά;
Ποιος είναι ο ξένος και γιατί τον φοβόμαστε;
Τι γίνεται όταν κάποιος προσφέρει χωρίς να ζητά τίποτα πίσω;
Τι συμβαίνει με το δίδυμο Καλό / Κακό;
Αυτά τα ερωτήματα ήταν δικά μου, υπήρχαν πριν από το βιβλίο. Σκέψεις που με απασχολούσαν από πάντα, αλλά που έγιναν πιο έντονες τα τελευταία χρόνια, ίσως επειδή κι εγώ έχω βρεθεί στη θέση του ξένου. Να παρατηρώ και να παρατηρούμαι. Να βλέπω βλέμματα γεμάτα ερωτήσεις, να νιώθω σιωπές που βαραίνουν περισσότερο από τα λόγια.
Έτσι γεννήθηκε ο Άγγελος.
Δεν ήθελα να είναι ένας απλός ήρωας. Ήθελα να είναι κάποιος που κινείται στο όριο. Που κουβαλάει μέσα του δύο φωνές: τη μία που τον ωθεί προς το φως και την άλλη που τον κρατά στη σκιά. Γιατί αυτό δεν κάνουμε όλοι μας; Δεν έχουμε όλοι μέσα μας μια φωνή που θέλει να δώσει και μια άλλη που αμφιβάλλει;
Και το παιδί;
Η εικόνα του παιδιού χωρίς φωνή με ακολουθούσε καιρό. Σαν μια σκιά στη σκέψη μου, σαν κάτι που ζητούσε να ειπωθεί. Δεν ήξερα αν ήταν ένα πραγματικό παιδί που κάποτε είχα συναντήσει ή αν ήταν κάτι άλλο, πιο συμβολικό. Ήξερα μόνο ότι αυτό το παιδί δεν μπορούσε να μιλήσει όχι επειδή δεν ήθελε, αλλά επειδή ο κόσμος γύρω του δεν ήταν έτοιμος να ακούσει.
Αυτό το βιβλίο, λοιπόν, δεν γεννήθηκε από μια ιστορία. Γεννήθηκε από ανησυχίες, από σιωπές, από βαθύτατα ερωτήματα που ακόμη δεν ξέρω αν έχουν απαντήσεις.
Το παιδί και ο Άγγελος είναι ακριβώς αυτό: ένα βιβλίο σαν τον απόηχο ενός βηματισμού που ακούς τη νύχτα, χωρίς να ξέρεις αν ανήκει σε κάποιον άλλο ή αν είναι η αντήχηση των δικών σου βημάτων στον χρόνο. Δεν είναι απλώς μια ιστορία —είναι ένα κάλεσμα να σταθείς για λίγο ακίνητος και να αφουγκραστείς. Να κοιτάξεις γύρω σου, όχι για να βρεις προφανείς απαντήσεις, αλλά για να νιώσεις ότι βρίσκεσαι σε ένα μονοπάτι που πάντα υπήρχε, ακόμα κι αν δεν το είχες περπατήσει ποτέ. Και όταν γυρίσεις την τελευταία σελίδα, δεν φεύγεις· απλώς συνεχίζεις, αυτή τη φορά με μεγαλύτερη επίγνωση του χώρου που σε περιβάλλει.
Αλέξης Σταμάτης
Πώς ξεκινάει ένα βιβλίο; Κάθε φορά είναι διαφορετικά. Με Το παιδί και ο Άγγελος, η αρχή δεν ήταν μια ιστορία που είχα στο μυαλό μου, αλλά κάτι πιο αόριστο, πιο άναρχο: μια αίσθηση. Μια εικόνα που δεν μπορούσα να αποδιώξω.
Ένα χωριό, αποκομμένο. Σπίτια με βαριές πόρτες, άνθρωποι που ξέρουν πολλά, αλλά λένε λίγα. Ένα παιδί που δεν μιλάει. Και ένας ξένος που φτάνει χωρίς να ζητήσει τίποτα. Αυτές οι εικόνες ήταν εκεί πολύ πριν αρχίσω να γράφω. Δεν ήξερα γιατί. Μόνο ότι έπρεπε να τις ακολουθήσω.
Πολλές φορές, όταν γράφω, νιώθω ότι δεν δημιουργώ από το μηδέν. Περισσότερο μοιάζει σαν να σκάβω, να προσπαθώ να φτάσω σε κάτι που ήδη υπάρχει, αλλά είναι θαμμένο. Έτσι έγινε κι εδώ. Έσκαβα και έβρισκα ερωτήματα:
Τι σημαίνει να ανήκεις κάπου και να ξεριζώνεσαι ψυχικά;
Ποιος είναι ο ξένος και γιατί τον φοβόμαστε;
Τι γίνεται όταν κάποιος προσφέρει χωρίς να ζητά τίποτα πίσω;
Τι συμβαίνει με το δίδυμο Καλό / Κακό;
Αυτά τα ερωτήματα ήταν δικά μου, υπήρχαν πριν από το βιβλίο. Σκέψεις που με απασχολούσαν από πάντα, αλλά που έγιναν πιο έντονες τα τελευταία χρόνια, ίσως επειδή κι εγώ έχω βρεθεί στη θέση του ξένου. Να παρατηρώ και να παρατηρούμαι. Να βλέπω βλέμματα γεμάτα ερωτήσεις, να νιώθω σιωπές που βαραίνουν περισσότερο από τα λόγια.
Έτσι γεννήθηκε ο Άγγελος.
Δεν ήθελα να είναι ένας απλός ήρωας. Ήθελα να είναι κάποιος που κινείται στο όριο. Που κουβαλάει μέσα του δύο φωνές: τη μία που τον ωθεί προς το φως και την άλλη που τον κρατά στη σκιά. Γιατί αυτό δεν κάνουμε όλοι μας; Δεν έχουμε όλοι μέσα μας μια φωνή που θέλει να δώσει και μια άλλη που αμφιβάλλει;
Και το παιδί;
Η εικόνα του παιδιού χωρίς φωνή με ακολουθούσε καιρό. Σαν μια σκιά στη σκέψη μου, σαν κάτι που ζητούσε να ειπωθεί. Δεν ήξερα αν ήταν ένα πραγματικό παιδί που κάποτε είχα συναντήσει ή αν ήταν κάτι άλλο, πιο συμβολικό. Ήξερα μόνο ότι αυτό το παιδί δεν μπορούσε να μιλήσει όχι επειδή δεν ήθελε, αλλά επειδή ο κόσμος γύρω του δεν ήταν έτοιμος να ακούσει.
Αυτό το βιβλίο, λοιπόν, δεν γεννήθηκε από μια ιστορία. Γεννήθηκε από ανησυχίες, από σιωπές, από βαθύτατα ερωτήματα που ακόμη δεν ξέρω αν έχουν απαντήσεις.
Το παιδί και ο Άγγελος είναι ακριβώς αυτό: ένα βιβλίο σαν τον απόηχο ενός βηματισμού που ακούς τη νύχτα, χωρίς να ξέρεις αν ανήκει σε κάποιον άλλο ή αν είναι η αντήχηση των δικών σου βημάτων στον χρόνο. Δεν είναι απλώς μια ιστορία —είναι ένα κάλεσμα να σταθείς για λίγο ακίνητος και να αφουγκραστείς. Να κοιτάξεις γύρω σου, όχι για να βρεις προφανείς απαντήσεις, αλλά για να νιώσεις ότι βρίσκεσαι σε ένα μονοπάτι που πάντα υπήρχε, ακόμα κι αν δεν το είχες περπατήσει ποτέ. Και όταν γυρίσεις την τελευταία σελίδα, δεν φεύγεις· απλώς συνεχίζεις, αυτή τη φορά με μεγαλύτερη επίγνωση του χώρου που σε περιβάλλει.
Αλέξης Σταμάτης
Αλέξης Σταμάτης
Ο Αλέξης Σταμάτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και έκανε μεταπτυχιακά Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο. Έγραψε συνολικά τριάντα έξι βιβλία. Μεταξύ των έργων του χαρακτηριστικά είναι τα μυθιστορήματά του Μπαρ Φλωμπέρ, Βίλα Κομπρέ και το αυτοβιογραφικό του βιβλίο Υπήρξα τόσοι άλλοι. Τον Μάρτιο του 2025 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά του Το παιδί και ο Άγγελος. Έργα του έχουν μεταφραστεί σε εννέα γλώσσες. Θεατρικά του έργα έχουν ανέβει σε πολλά θέατρα της Αθήνας, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Θεάτρου και του Θεάτρου Τέχνης. Ήταν τακτικός αρθρογράφος στο Βήμα από το 2017.
Πέθανε σε ηλικία 66 ετών, στις 21 Ιουλίου 2026.
