Μπορούν οι εχθροί να γίνουν φίλοι;

Ο καθηγητής Yuval Noah Harari (Γιουβάλ Νώε Χαράρι) είναι ιστορικός, φιλόσοφος και συγγραφέας των μπεστ σέλερ Sapiens: Μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου, Homo Deus: Μια σύντομη ιστορία του μέλλοντος, 21 μαθήματα για τον 21ο αιώνα, Sapiens: Μια εικονογραφημένη ιστορία και Nexus, Μια σύντομη ιστορία των δικτύων πληροφοριών από την Εποχή του Λίθου μέχρι την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. . Τα βιβλία του έχουν πουλήσει πάνω από 45 εκατομμύρια αντίτυπα σε 65 γλώσσες και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους δημόσιους διανοούμενους της εποχής μας.
Γεννήθηκε στο Ισραήλ το 1976, πήρε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης το 2002 και σήμερα είναι καθηγητής στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Το 2019, μετά τη διεθνή επιτυχία των βιβλίων του, ίδρυσε μαζί με τον σύζυγό του και αρχικό του ατζέντη Itzik Yahav τη Sapienship. Η Sapienship είναι μια εταιρεία κοινωνικού αντικτύπου με προγράμματα στα πεδία της ψυχαγωγίας και της εκπαίδευσης, με κύριο στόχο να στρέφει τον δημόσιο διάλογο στα πιο σημαντικά παγκόσμια προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος σήμερα.
Το 2018 και το 2020 παρουσίασε δύο βασικές ομιλίες για το μέλλον της ανθρωπότητας, στο Νταβός, στη σκηνή της κεντρικής αίθουσας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Συνομιλεί συχνά με ηγέτες για ζητήματα παγκόσμιου ενδιαφέροντος κι έχει κάνει δημόσιες συζητήσεις μαζί τους. Το 2019 πήρε μέρος σε μια βιντεοσκοπημένη συνομιλία για την τεχνολογία και το μέλλον της κοινωνίας με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Facebook Mark Zuckerberg και το 2018 παρουσίασε την πρώτη ομιλία TED στην ιστορία που δόθηκε από ψηφιακό άβαταρ. Η εκπομπή 60 Minutes του CBS έκανε μια παρουσίαση του Harari το 2021.
Ο Harari ειδικεύτηκε αρχικά στην παγκόσμια ιστορία, τη μεσαιωνική ιστορία και την πολεμική ιστορία. Οι έρευνές του σήμερα εστιάζουν σε μακροϊστορικά ερωτήματα όπως: Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην ιστορία και τη βιολογία; Ποια είναι η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στον Xόμο Σάπιενς και τα άλλα ζώα; Υπάρχει δικαιοσύνη στην ιστορία; Έχει η ιστορία κάποια κατεύθυνση; Έγιναν οι άνθρωποι πιο ευτυχισμένοι μέσα στην πορεία της ιστορίας; Ποια είναι τα ηθικά ζητήματα που θέτουν η επιστήμη και η τεχνολογία στον 21ο αιώνα;
Το Sapiens: Μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου, που κυκλοφόρησε το 2014, σημείωσε διεθνή επιτυχία, πουλώντας πάνω από 21 εκατομμύρια αντίτυπα. Είναι στα 10 μεγαλύτερα μπεστ σέλερ New York Times και έχει μείνει στη λίστα των μπεστ σέλερ της εφημερίδας για περισσότερο από το μισό διάστημα της κυκλοφορίας του στις ΗΠΑ, μια περίοδο πάνω από έξι χρόνια. Το βιβλίο έμεινε στις θέσεις 1­3 της λίστας μπεστ σέλερ των Sunday Times για 96 εβδομάδες. Ο Guardian έχει υποστηρίξει ότι το Sapiens έφερε επανάσταση στη μη λογοτεχνική αγορά του βιβλίου και εκλαΐκευσε τα «εγκεφαλικά βιβλία». Το 2024, το Sapiens συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των New York Times «Οι αναγνώστες επιλέγουν τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα» και κατέλαβε τη 10η θέση στη λίστα των Sunday Times με τα «100 βιβλία με τις καλύτερες πωλήσεις των τελευταίων 50 ετών», όπου το Homo Deus εμφανίστηκε στη θέση 44.
Το 2016 εκδόθηκε το Homo Deus: Μια σύντομη ιστορία του μέλλοντος, ένα ευρύτατα αναγνωρισμένο βιβλίο που εξετάζει τα μεγάλα μελλοντικά εγχειρήματα της ανθρωπότητας για τον 21ο αιώνα. Το Homo Deusπροειδοποιεί για τις απειλές που προκύπτουν από νέες και άνευ προηγουμένου τεχνολογικές δυνάμεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επιτρέψουν σε ορισμένους χόμο σάπιενς να αναβαθμίσουν τεχνητά το σώμα και το μυαλό τους, ενώ άλλα μέλη της κοινωνίας θα μείνουν πολύ πίσω.
Αφού καταδύθηκε βαθιά στο παρελθόν και στο μέλλον, το 2018 κυκλοφόρησε το 21 μαθήματα για τον 21ο αιώνα. Στο βιβλίο αυτό στέκεται για να αφουγκραστεί τον σφυγμό του σημερινού παγκόσμιου κλίματος, εστιάζοντας στα μεγαλύτερα ερωτήματα του παρόντος: Τι συμβαίνει πραγματικά αυτή τη στιγμή; Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις και επιλογές του σήμερα; Τι πρέπει να προσέξουμε;
Το 2020 ο Harari (ως δημιουργός και συν­συγγραφέας) ένωσε τις δυνάμεις του με τους γνωστούς καλλιτέχνες κόμικς David Vandermeulen (ως συν­συγγραφέα) και Daniel Casanave (ως σχεδιαστή). Οι τρεις τους δημιούργησαν το Sapiens: Μια εικονογραφημένη ιστορία, μια ριζική διασκευή του αρχικού Sapiens σε μια σειρά graphic novel που ξεχειλίζουν από εξυπνάδα, χιούμορ και χρώμα. Τα εικονογραφημένα αυτά βιβλία παρουσιάζουν τον Yuval Noah Harari σε ρόλο οδηγού, που ξεναγεί τον αναγνώστη στην ιστορία του ανθρώπινου είδους, μαζί με μια πλειάδα φανταστικών χαρακτήρων, ταξιδεύοντας μέσα στον χρόνο και τον χώρο, με πολλές αναφορές στην ποπ κουλτούρα. Η σειρά θα ολοκληρωθεί σε τέσσερις τόμους, από τους οποίους οι τρεις κυκλοφορούν ήδη.
Το φθινόπωρο του 2024, ο Yuval Noah Harari επέστρεψε με ένα σημαντικό μη μυθοπλαστικό βιβλίο που εξερευνά το ταξίδι της ανθρωπότητας στην Εποχή της Πληροφορίας ­ Nexus, Μια σύντομη ιστορία των δικτύων πληροφοριών από την Εποχή του Λίθου μέχρι την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ως βασικό υπόβαθρο για την κατανόηση των απειλών και των υποσχέσεων της τρέχουσας επανάστασης της τεχνητής νοημοσύνης, το Nexus χαρτογραφεί τη μακροπρόθεσμη ιστορία των δικτύων πληροφοριών, μεταφέροντάς μας από τη Λίθινη Εποχή ως την αγιοποίηση της Βίβλου, τα πρώτα σύγχρονα κυνήγια μαγισσών, τον σταλινισμό, τον ναζισμό και την αναζωπύρωση του λαϊκισμού σήμερα. Αυτό το βιβλίο αναλύει τη σύνθετη σχέση μεταξύ της πληροφορίας και της αλήθειας, της γραφειοκρατίας και της μυθολογίας, της σοφίας και της εξουσίας – και εξετάζει τις επείγουσες επιλογές που αντιμετωπίζουμε τώρα, καθώς η μη ανθρώπινη νοημοσύνη απειλεί την ίδια μας την ύπαρξη. Το Nexus έγινε άμεσα μπεστ σέλερ και μέσα σε μια εβδομάδα από την κυκλοφορία του έφτασε στη 2η θέση στις λίστες των New York Times, The Times και Audible. Ήταν το ηχητικό βιβλίο με τις μεγαλύτερες πωλήσεις των New York Times για τον μήνα Σεπτέμβριο του 2024 και το πρότειναν, μεταξύ άλλων, οι Mustafa Suleyman, Stephen Fry και Kristalina Georgieva.
Τα βιβλία του έχουν τιμηθεί με πολλά βραβεία. Το 2021 του απονεμήθηκε το τιμητικό βραβείο του US Association of Foreign Press. Το 2020 έγινε επίτιμος διδάκτορας του VUB (του Ελεύθερου Πανεπιστημίου Βρυξελλών) και έλαβε το βραβείο CITIC για τον συγγραφέα της χρονιάς στην Κίνα, για το Sapiens: Μια εικονογραφημένη ιστορία. Το 2019, το 21 μαθήματα τιμήθηκε ως «Σοφότερο βιβλίο της χρονιάς» από το Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας και το Sapiens κέρδισε το βραβείο «Ακαδημαϊκό βιβλίο της χρονιάς» στα Εμπορικά Βραβεία Ακαδημαϊκού Βιβλίου στη Βρετανία. Το 2017 το Homo Deus πήρε το βραβείο γερμανικού οικονομικού βιβλίου Handelsblatt ως «το πιο βαθυστόχαστο και επιδραστικό οικονομικό βιβλίο της χρονιάς» και το 2015 το Sapiens κέρδισε το βραβείο Γουεντζίν στην Κίνα.
Δίνει διαλέξεις σε όλο τον κόσμο σχετικά με τα ζητήματα που διερευνά στα βιβλία του και προσφέρει τις γνώσεις και τον χρόνο του σε διάφορα ακροατήρια, σε εθελοντική βάση. Γράφει άρθρα που δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά όπως The Guardian, The Financial Times, The New York Times, TIME και The Economist και το 2020 έγραψε και έδωσε πολλές συνεντεύξεις για την παγκόσμια κρίση του COVID­19 –συζητώντας για τις συνέπειες της πανδημίας σε σημαντικά ειδησεογραφικά κανάλια, όπως το CNN και το BBC– και το 2022 σχολίασε δημόσια την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, με το άρθρο του για αυτό το θέμα να γίνεται το πιο διαβασμένο άρθρο γνώμης του “The Guardian Opinion” όλων των εποχών. Το 2023­24, ο Harari σχολίασε εκτενώς και τον πόλεμο στη Γάζα.