«Τα κορίτσια του Λα Μπαλέν» της Julia Malye
Το 1720 γυναίκες έγκλειστες σε διάφορες πτέρυγες του νοσηλευτικού και σωφρονιστικού ιδρύματος Σαλπετριέρ στη Γαλλία, όλες σε αναπαραγωγική ηλικία, ζητούνται για «εθελοντική» συμμετοχή στην αποστολή που κατευθύνεται προς μια νέα ζωή, σε έναν νέο κόσμο –στη Λουιζιάνα, πέρα από τον Ατλαντικό, στο κομμάτι που τότε ανήκε στη Γαλλία–, προκειμένου να παντρευτούν άντρες που εγκαθίστανται στο τμήμα αυτό της Αμερικής, στη νέα γαλλική αποικία. Ανάμεσα στα κορίτσια που έχουν επιλεγεί είναι μια ορφανή δωδεκάχρονη με κοφτερή γλώσσα, μια άφραγκη νεαρή αριστοκράτισσα που την απέρριψε η οικογένειά της και μια γυναίκα που καταδικάστηκε για διενέργεια παράνομων εκτρώσεων. Όπως και οι υπόλοιπες γυναίκες στο πλοίο Λα Μπαλέν, η Σαρλότ, η Πετρονίλ και η Ζενεβιέβ δεν έχουν ιδέα τι τις περιμένει στην άλλη άκρη του ωκεανού, ούτε έχουν λόγο για το μέλλον τους. Οι άθλιες συνθήκες στις οποίες διαβιώνουν τις κάνουν να δεθούν μεταξύ τους με δεσμά ακλόνητης φιλίας.
Στο βιβλίο παρακολουθούμε την πορεία αυτών των γυναικών από το γαλλικό ίδρυμα στη νέα τους ζωή. Από το Νέο Μπιλόξι στο Νάτσεζ και στη Νέα Ορλεάνη, από τον κακοποιητικό σύζυγο στη χηρεία, από τη γυναικεία υποτέλεια στη διεκδίκηση μιας ελεύθερης ζωής, από τη συνύπαρξη με τους αυτόχθονες Ινδιάνους στην άγρια πολεμική επίθεση των Νάτσεζ κατά των Γάλλων, στους αδίστακτους κυβερνήτες και τους τυφώνες, η ιστορία κάθε γυναίκας είναι μια ιστορία επιβίωσης: τα κορίτσια αυτά, μέρος ενός συνόλου που στην ιστορία καταγράφεται ως Pelican girls –από το όνομα του καραβιού Pelican που μετέφερε στην Αμερική την πρώτη αποστολή τους–, καταφέρνουν –τι θρίαμβος!– να ξεφύγουν από την κοινή γυναικεία μοίρα που όριζαν οι επιταγές της εποχής και να γράψουν τις δικές τους σελίδες ιστορίας, να ζήσουν εντέλει τη ζωή που οι ίδιες ονειρεύτηκαν.
Το υποδειγματικό αυτό ιστορικό μυθιστόρημα, μέσα από ενδελεχή έρευνα, φέρνει στο προσκήνιο ένα θέμα που για χρόνια είχε μείνει στα αζήτητα της Ιστορίας, αποτελώντας παράλληλα την τοιχογραφία μιας ολόκληρης εποχής, κοινωνίας, γυναικείας παρέας και φιλίας. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στο παρελθόν, το οποίο απογειώνουν η φροντίδα στην ιστορική έρευνα και η εύστοχα λιτή γραφή της Malye. Η συγγραφέας αποδεικνύεται οξυδερκής και ταλαντούχα στη χρήση των εκφραστικών μέσων της, ενώ ξέρει να επιλέγει τις πιο ενδεικτικές στιγμές των ηρωίδων της και κάνει την προσεκτική αυτή επιλογή της να κυλάει σαν να πρόκειται για αφηγηματική φλυαρία. Και όμως, στο πυκνό αυτό κείμενο δεν υπάρχει ούτε μία πρόταση που να μην εξυπηρετεί –διακριτικά και αθέατα– κάποιον σκοπό: να ενημερώσει, να συγκινήσει, να εκπλήξει, να ταρακουνήσει με την αλήθεια της, να περιγράψει το ιστορικό και το γεωγραφικό πλαίσιο, δίνοντας την εντύπωση στον αναγνώστη πως είναι και αυτός παρών κάπου στο καράβι, κάπου στη Γαλλική Λουιζιάνα, μέλος και αυτός της βασανισμένης παρέας. Η μόλις τριαντάχρονη Malye αφήνει τον ρεαλισμό των καταστάσεων να προβληματίσει τον αναγνώστη, ενώ η ίδια παρατηρεί τη δράση με μια έξοχα αποστασιοποιημένη, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις, γλώσσα, την οποία καταφέρνει να εναρμονίσει απόλυτα με τον καθωσπρεπισμό της εποχής, με τους ανθρώπους και το κοινωνικό πλαίσιο που περιγράφει.
Ένα πολυδιάστατο έργο μυθοπλασίας και ερευνητικό επίτευγμα συνάμα, φέρνει στο φως μια άγνωστη πτυχή της δυτικής ιστορίας.
Μαρία Μαντή
Το 1720 γυναίκες έγκλειστες σε διάφορες πτέρυγες του νοσηλευτικού και σωφρονιστικού ιδρύματος Σαλπετριέρ στη Γαλλία, όλες σε αναπαραγωγική ηλικία, ζητούνται για «εθελοντική» συμμετοχή στην αποστολή που κατευθύνεται προς μια νέα ζωή, σε έναν νέο κόσμο –στη Λουιζιάνα, πέρα από τον Ατλαντικό, στο κομμάτι που τότε ανήκε στη Γαλλία–, προκειμένου να παντρευτούν άντρες που εγκαθίστανται στο τμήμα αυτό της Αμερικής, στη νέα γαλλική αποικία. Ανάμεσα στα κορίτσια που έχουν επιλεγεί είναι μια ορφανή δωδεκάχρονη με κοφτερή γλώσσα, μια άφραγκη νεαρή αριστοκράτισσα που την απέρριψε η οικογένειά της και μια γυναίκα που καταδικάστηκε για διενέργεια παράνομων εκτρώσεων. Όπως και οι υπόλοιπες γυναίκες στο πλοίο Λα Μπαλέν, η Σαρλότ, η Πετρονίλ και η Ζενεβιέβ δεν έχουν ιδέα τι τις περιμένει στην άλλη άκρη του ωκεανού, ούτε έχουν λόγο για το μέλλον τους. Οι άθλιες συνθήκες στις οποίες διαβιώνουν τις κάνουν να δεθούν μεταξύ τους με δεσμά ακλόνητης φιλίας.
Στο βιβλίο παρακολουθούμε την πορεία αυτών των γυναικών από το γαλλικό ίδρυμα στη νέα τους ζωή. Από το Νέο Μπιλόξι στο Νάτσεζ και στη Νέα Ορλεάνη, από τον κακοποιητικό σύζυγο στη χηρεία, από τη γυναικεία υποτέλεια στη διεκδίκηση μιας ελεύθερης ζωής, από τη συνύπαρξη με τους αυτόχθονες Ινδιάνους στην άγρια πολεμική επίθεση των Νάτσεζ κατά των Γάλλων, στους αδίστακτους κυβερνήτες και τους τυφώνες, η ιστορία κάθε γυναίκας είναι μια ιστορία επιβίωσης: τα κορίτσια αυτά, μέρος ενός συνόλου που στην ιστορία καταγράφεται ως Pelican girls –από το όνομα του καραβιού Pelican που μετέφερε στην Αμερική την πρώτη αποστολή τους–, καταφέρνουν –τι θρίαμβος!– να ξεφύγουν από την κοινή γυναικεία μοίρα που όριζαν οι επιταγές της εποχής και να γράψουν τις δικές τους σελίδες ιστορίας, να ζήσουν εντέλει τη ζωή που οι ίδιες ονειρεύτηκαν.
Το υποδειγματικό αυτό ιστορικό μυθιστόρημα, μέσα από ενδελεχή έρευνα, φέρνει στο προσκήνιο ένα θέμα που για χρόνια είχε μείνει στα αζήτητα της Ιστορίας, αποτελώντας παράλληλα την τοιχογραφία μιας ολόκληρης εποχής, κοινωνίας, γυναικείας παρέας και φιλίας. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στο παρελθόν, το οποίο απογειώνουν η φροντίδα στην ιστορική έρευνα και η εύστοχα λιτή γραφή της Malye. Η συγγραφέας αποδεικνύεται οξυδερκής και ταλαντούχα στη χρήση των εκφραστικών μέσων της, ενώ ξέρει να επιλέγει τις πιο ενδεικτικές στιγμές των ηρωίδων της και κάνει την προσεκτική αυτή επιλογή της να κυλάει σαν να πρόκειται για αφηγηματική φλυαρία. Και όμως, στο πυκνό αυτό κείμενο δεν υπάρχει ούτε μία πρόταση που να μην εξυπηρετεί –διακριτικά και αθέατα– κάποιον σκοπό: να ενημερώσει, να συγκινήσει, να εκπλήξει, να ταρακουνήσει με την αλήθεια της, να περιγράψει το ιστορικό και το γεωγραφικό πλαίσιο, δίνοντας την εντύπωση στον αναγνώστη πως είναι και αυτός παρών κάπου στο καράβι, κάπου στη Γαλλική Λουιζιάνα, μέλος και αυτός της βασανισμένης παρέας. Η μόλις τριαντάχρονη Malye αφήνει τον ρεαλισμό των καταστάσεων να προβληματίσει τον αναγνώστη, ενώ η ίδια παρατηρεί τη δράση με μια έξοχα αποστασιοποιημένη, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις, γλώσσα, την οποία καταφέρνει να εναρμονίσει απόλυτα με τον καθωσπρεπισμό της εποχής, με τους ανθρώπους και το κοινωνικό πλαίσιο που περιγράφει.
Ένα πολυδιάστατο έργο μυθοπλασίας και ερευνητικό επίτευγμα συνάμα, φέρνει στο φως μια άγνωστη πτυχή της δυτικής ιστορίας.
Μαρία Μαντή
