«Μου αρέσει οι ήρωές μου να περιβάλλονται από υπαρκτά πρόσωπα»
Με αφορμή την υποψηφιότητα για το Βραβείο Booker 2022 του βιβλίου του Μελέτη περίπτωσης ο συγγραφέας Graeme Macrae Burnet παραχωρεί μια συνέντευξη για τον επίσημο ιστότοπο του Βραβείου Booker, όπου μας περιγράφει πώς μπλέκει τους χαρακτήρες του με υπαρκτά πρόσωπα και μας αποκαλύπτει την αντιπάθειά του για την κατηγοριοποίηση των λογοτεχνικών ειδών.
Πώς αισθάνεστε που το βιβλίο σας βρέθηκε στη μακρά λίστα για το βραβείο Booker 2022; Τι θα σήμαινε για εσάς μια νίκη, ειδικά αφού είχατε ήδη συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα το 2016;
Είναι καταπληκτικό το γεγονός ότι ένα βιβλίο μου ξεχώρισε ανάμεσα σε τόσα άλλα που υποβλήθηκαν στην κριτική επιτροπή. Είναι συγκινητικό αν αναλογιστεί κανείς το πάθος και την προσοχή που έχει δώσει κάθε συγγραφέας στο έργο του. Δεν μπορώ να προσποιηθώ ότι δεν θα ήθελα να μπω στη βραχεία λίστα, αλλά ειλικρινά δεν μου έχει περάσει από το μυαλό το ενδεχόμενο να κερδίσω.
Οι κριτικοί δυσκολεύονται να κατατάξουν τα βιβλία σας –μεταξύ αυτών και τη Μελέτη περίπτωσης– σε κάποια κατηγορία: θρίλερ, λογοτεχνικό παζλ ή ψυχολογικό δράμα... Πώς θα περιγράφατε τη Μελέτη περίπτωσηςσε κάποιον που δεν έχει ιδέα για το βιβλίο;
Μου αρέσει που τα βιβλία μου δεν εντάσσονται σε μόνο μία κατηγορία. Το Ματωμένο του έργο έχει χαρακτηριστεί ως αστυνομικό μυθιστόρημα, ιστορικό μυθιστόρημα, γοτθικό μυθιστόρημα, μυθιστόρημα φαντασίας, ακόμα και ως truecrime (!). Για μένα είναι απλώς ένα μυθιστόρημα. Όπως και με τη Μελέτη περίπτωσης, δεν σκεφτόμουν καθόλου το είδος όταν έγραφα. Αυτό που κυρίως θέλω είναι οι αναγνώστες να αποκτήσουν μια σύνδεση με τους χαρακτήρες. Δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι μπορείς να έχεις είτε συναισθηματική είτε πνευματική σύνδεση – θέλω και τις δύο!
Το πιο πρόσφατο βιβλίο σας που προτάθηκε για το Booker διαβάστηκε, κατά κάποιον τρόπο, σαν ιστορικό truecrime. Η Μελέτη περίπτωσης ακροβατεί σε αυτό το είδος, ενώ στις σελίδες της συναντάμε και αρκετές αληθινές προσωπικότητες ως δευτερεύοντες χαρακτήρες (Ρόναλντ Ντέιβιντ Λενγκ, Τζόαν Μπέικγουελ, Ντερκ Μπόγκαρντ), αφήνοντας τους αναγνώστες να αμφισβητούν τι είναι «αληθινό». Σας γοητεύει ως συγγραφέα αυτό το μεταίχμιο μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας;
Μου αρέσει να τοποθετώ τους ήρωές μου σε πραγματικά μέρη και να περιβάλλονται από υπαρκτά πρόσωπα (όπως αυτά που αναφέρατε). Νομίζω ότι αυτό ενισχύει την αίσθηση αυθεντικότητας που όλοι αναζητούμε ως αναγνώστες. Μάλιστα, ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων μού έχει ήδη πει ότι αναζήτησε στο διαδίκτυο τον Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ καθώς διάβαζε το βιβλίο. Το λατρεύω αυτό.
Το μυθιστόρημά σας επικεντρώνεται στον Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ, έναν συναρπαστικό, εν μέρει απωθητικό αλλά βαθιά χαρισματικό χαρακτήρα, που εμφανίζεται πλήρως διαμορφωμένος και φαίνεται τόσο αληθινός όσο και τα υπαρκτά πρόσωπα στο βιβλίο. Πώς τον δημιουργήσατε; Βασίζεται σε κάποιον συγκεκριμένα;
Σίγουρα διασκέδασα περισσότερο σκιαγραφώντας τον Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ από οποιονδήποτε άλλον έχω δημιουργήσει στο παρελθόν. Είναι ένας βαθιά δυσάρεστος, προκλητικός χαρακτήρας, αλλά ανακάλυψα πως εκείνο που έπρεπε να αντιμετωπίσω ως μυθιστοριογράφος ήταν να προσπαθήσω να κάνω τους αναγνώστες (και τον εαυτό μου) να νοιαστούν γι’ αυτόν. Ο χαρακτήρας αυτός είναι σαφώς δημιούργημα της φαντασίας, αλλά οι ιδέες που εκφράζει για την ψυχιατρική είναι αναμφισβήτητα εμπνευσμένες από τα γραπτά του Ρόναλντ Ντέιβιντ Λενγκ.
Η Μελέτη περίπτωσης διερευνά ζητήματα ταυτότητας, την έννοια του εαυτού, καθώς και την αίσθηση ότι κανείς δεν είναι πραγματικά αυτό που φαίνεται στον κοινωνικό περίγυρο. Τι σας έκανε να θέλετε να εξετάσετε αυτές τις ιδέες;
Νομίζω ότι αυτό συνέβη επειδή έτσι βιώνω κι εγώ την ύπαρξή μου στον κόσμο. Ως έναν βαθμό, οι περισσότεροι άνθρωποι υιοθετούν διαφορετικές προσωπικότητες σε διαφορετικές καταστάσεις. Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό αυτές οι διαφορετικές προσωπικότητες μπορούν να θεωρηθούν «πραγματικές». Επίσης είναι και η πάλη μεταξύ δύο προσωπικοτήτων που αναπαράγεται από την ανώνυμη αφηγήτρια της Μελέτης περίπτωσης και το alter ego της, τη Ρεβέκκα Σμάιθ.
Μιλήστε μας για την έρευνα που κάνατε για το βιβλίο. Είναι σαφής η επιρροή της ψυχοθεραπείας στη γραφή σας, αλλά η Μελέτη περίπτωσης αποδίδει και μια ζωντανή εικόνα του Λονδίνου της δεκαετίας του ’60 και της κουλτούρας εκείνης της εποχής. Ποια βιβλία και ποιους συγγραφείς διαβάζατε για να ζωντανέψετε αυτούς τους κόσμους;
Λατρεύω την έρευνα, και επίσης υπάρχει πλούσιο υλικό για τα λεγόμενα «Swinging 60s». Όμως τα 60s για τη μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων δεν ήταν και τόσο «ζωηρά». Οι περισσότεροι ζούσαν ακόμη στη μεταπολεμική Βρετανία της λιτότητας, με καφετιά έπιπλα και οπισθοδρομικές κοινωνικές αντιλήψεις. Έτσι, ενώ βυθίστηκα στη μυθοπλασία και τα απομνημονεύματα της δεκαετίας του ’60, η πιο σημαντική έρευνα που έκανα ήταν η συστηματική ανάγνωση γυναικείων περιοδικών της εποχής, όπου βρήκα ένα εντελώς διαφορετικό σύνολο αντιλήψεων από εκείνες που φανταζόμαστε συνήθως για τη συγκεκριμένη περίοδο.
Πού γράφετε; Πώς είναι ο χώρος στον οποίο εργάζεστε;
Γράφω στη θαυμάσια Βιβλιοθήκη Mitchell, στη Γλασκόβη. Είναι ουσιαστικά ένας τεράστιος χώρος με γραφεία όπου μπορούν οι συγγραφείς να δουλεύουν δωρεάν. Μου αρέσει η αίσθηση του να πηγαίνω στη δουλειά και να διαχωρίζω τον χώρο του σπιτιού από τον χώρο εργασίας. Δυσκολεύτηκα με αυτό κατά τη διάρκεια της καραντίνας.
Είστε ένας από τους πολλούς συγγραφείς που τα έργα τους, παρότι εκδίδονται από μικρούς ανεξάρτητους εκδοτικούς οίκους, έχουν βρεθεί στη μακρά λίστα για το βραβείο Booker. Τι σημαίνει αυτό για εσάς και πώς σας επηρεάζει ως συγγραφέα;
Ανεξάρτητα από το αν ο εκδότης είναι μικρός ή μεγάλος, νομίζω ότι έχει να κάνει με τις ανθρώπινες σχέσεις. Η Sara Hunt, η εκδότρια του Saraband, με έχει στηρίξει από τα πρώτα βήματα της καριέρας μου. Δεν ξέρω αν θα συνέχιζα να γράφω χωρίς αυτή. Νιώθω απόλυτη ελευθερία να γράφω ό,τι θέλω, όποτε θέλω, ανεξάρτητα από την εμπορική απήχηση που μπορεί να έχει. Ως συγγραφέας, νομίζω ότι είναι ανεκτίμητη αυτού του είδους η υποστήριξη.
Ποιο θα είναι το επόμενο βιβλίο σας και τι σχέση θα έχει με τη Μελέτη περίπτωσης;
Δουλεύω, με κάποιες παύσεις, το τελικό μέρος της τριλογίας μου που διαδραματίζεται στη Γαλλία, μιας κατά κάποιον τρόπο «ντετεκτιβικής νουβέλας». Υπάρχει όμως κι ένα μεγάλο έργο που σιγοβράζει στο πίσω μέρος του μυαλού μου, το οποίο μπορεί να κατατροπώσει την ιδέα αυτή.
Τι διαβάζετε αυτή την περίοδο;
Αυτή την περίοδο διαβάζω το ζεστό και πολύ αστείο βιβλίο του AdamFarrer για την παιδική του ηλικία στην ακτή του Γιορκσάιρ, το ColdFish Soup, και, με λίγο πιο αργό ρυθμό, το μνημειώδες Putin’sPeople της Catherine Belton.
Από όσα βιβλία έχουν κερδίσει το Booker ή έχουν βρεθεί στη βραχεία λίστα έχετε αγαπήσει κάποιο; Και αν ναι, για ποιο λόγο;
Πιθανώς δεν αποτελεί έκπληξη ότι ως φοιτητής στη Γλασκόβη τη δεκαετία του 1980 καταβρόχθισα τα βιβλία του James Kelman. Είναι ένας Σκοτσέζος συγγραφέας, βαθιά ριζωμένος όμως στην ευρωπαϊκή παράδοση. Υπάρχουν και πολλά άλλα – το Hotel du Lac της AnitaBrookner, ο Λευκός τίγρης του Aravind Adiga και πιο πρόσφατα ο Γαλατάς της Anna Burns.
Ποιο βιβλίο θα θέλατε να είχατε γράψει;
Κανείς δεν μπορεί να γράψει το βιβλίο κάποιου άλλου. Αλλά αν πρέπει να δώσω μια απάντηση, θα πω το Έγκλημα και Τιμωρία.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στον επίσημο ιστότοπο του Βραβείου Booker στις 2 Οκτωβρίου 2022.
Μετάφραση: Ειρήνη Μανιατοπούλου
Με αφορμή την υποψηφιότητα για το Βραβείο Booker 2022 του βιβλίου του Μελέτη περίπτωσης ο συγγραφέας Graeme Macrae Burnet παραχωρεί μια συνέντευξη για τον επίσημο ιστότοπο του Βραβείου Booker, όπου μας περιγράφει πώς μπλέκει τους χαρακτήρες του με υπαρκτά πρόσωπα και μας αποκαλύπτει την αντιπάθειά του για την κατηγοριοποίηση των λογοτεχνικών ειδών.
Πώς αισθάνεστε που το βιβλίο σας βρέθηκε στη μακρά λίστα για το βραβείο Booker 2022; Τι θα σήμαινε για εσάς μια νίκη, ειδικά αφού είχατε ήδη συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα το 2016;
Είναι καταπληκτικό το γεγονός ότι ένα βιβλίο μου ξεχώρισε ανάμεσα σε τόσα άλλα που υποβλήθηκαν στην κριτική επιτροπή. Είναι συγκινητικό αν αναλογιστεί κανείς το πάθος και την προσοχή που έχει δώσει κάθε συγγραφέας στο έργο του. Δεν μπορώ να προσποιηθώ ότι δεν θα ήθελα να μπω στη βραχεία λίστα, αλλά ειλικρινά δεν μου έχει περάσει από το μυαλό το ενδεχόμενο να κερδίσω.
Οι κριτικοί δυσκολεύονται να κατατάξουν τα βιβλία σας –μεταξύ αυτών και τη Μελέτη περίπτωσης– σε κάποια κατηγορία: θρίλερ, λογοτεχνικό παζλ ή ψυχολογικό δράμα... Πώς θα περιγράφατε τη Μελέτη περίπτωσηςσε κάποιον που δεν έχει ιδέα για το βιβλίο;
Μου αρέσει που τα βιβλία μου δεν εντάσσονται σε μόνο μία κατηγορία. Το Ματωμένο του έργο έχει χαρακτηριστεί ως αστυνομικό μυθιστόρημα, ιστορικό μυθιστόρημα, γοτθικό μυθιστόρημα, μυθιστόρημα φαντασίας, ακόμα και ως truecrime (!). Για μένα είναι απλώς ένα μυθιστόρημα. Όπως και με τη Μελέτη περίπτωσης, δεν σκεφτόμουν καθόλου το είδος όταν έγραφα. Αυτό που κυρίως θέλω είναι οι αναγνώστες να αποκτήσουν μια σύνδεση με τους χαρακτήρες. Δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι μπορείς να έχεις είτε συναισθηματική είτε πνευματική σύνδεση – θέλω και τις δύο!
Το πιο πρόσφατο βιβλίο σας που προτάθηκε για το Booker διαβάστηκε, κατά κάποιον τρόπο, σαν ιστορικό truecrime. Η Μελέτη περίπτωσης ακροβατεί σε αυτό το είδος, ενώ στις σελίδες της συναντάμε και αρκετές αληθινές προσωπικότητες ως δευτερεύοντες χαρακτήρες (Ρόναλντ Ντέιβιντ Λενγκ, Τζόαν Μπέικγουελ, Ντερκ Μπόγκαρντ), αφήνοντας τους αναγνώστες να αμφισβητούν τι είναι «αληθινό». Σας γοητεύει ως συγγραφέα αυτό το μεταίχμιο μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας;
Μου αρέσει να τοποθετώ τους ήρωές μου σε πραγματικά μέρη και να περιβάλλονται από υπαρκτά πρόσωπα (όπως αυτά που αναφέρατε). Νομίζω ότι αυτό ενισχύει την αίσθηση αυθεντικότητας που όλοι αναζητούμε ως αναγνώστες. Μάλιστα, ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων μού έχει ήδη πει ότι αναζήτησε στο διαδίκτυο τον Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ καθώς διάβαζε το βιβλίο. Το λατρεύω αυτό.
Το μυθιστόρημά σας επικεντρώνεται στον Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ, έναν συναρπαστικό, εν μέρει απωθητικό αλλά βαθιά χαρισματικό χαρακτήρα, που εμφανίζεται πλήρως διαμορφωμένος και φαίνεται τόσο αληθινός όσο και τα υπαρκτά πρόσωπα στο βιβλίο. Πώς τον δημιουργήσατε; Βασίζεται σε κάποιον συγκεκριμένα;
Σίγουρα διασκέδασα περισσότερο σκιαγραφώντας τον Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ από οποιονδήποτε άλλον έχω δημιουργήσει στο παρελθόν. Είναι ένας βαθιά δυσάρεστος, προκλητικός χαρακτήρας, αλλά ανακάλυψα πως εκείνο που έπρεπε να αντιμετωπίσω ως μυθιστοριογράφος ήταν να προσπαθήσω να κάνω τους αναγνώστες (και τον εαυτό μου) να νοιαστούν γι’ αυτόν. Ο χαρακτήρας αυτός είναι σαφώς δημιούργημα της φαντασίας, αλλά οι ιδέες που εκφράζει για την ψυχιατρική είναι αναμφισβήτητα εμπνευσμένες από τα γραπτά του Ρόναλντ Ντέιβιντ Λενγκ.
Η Μελέτη περίπτωσης διερευνά ζητήματα ταυτότητας, την έννοια του εαυτού, καθώς και την αίσθηση ότι κανείς δεν είναι πραγματικά αυτό που φαίνεται στον κοινωνικό περίγυρο. Τι σας έκανε να θέλετε να εξετάσετε αυτές τις ιδέες;
Νομίζω ότι αυτό συνέβη επειδή έτσι βιώνω κι εγώ την ύπαρξή μου στον κόσμο. Ως έναν βαθμό, οι περισσότεροι άνθρωποι υιοθετούν διαφορετικές προσωπικότητες σε διαφορετικές καταστάσεις. Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό αυτές οι διαφορετικές προσωπικότητες μπορούν να θεωρηθούν «πραγματικές». Επίσης είναι και η πάλη μεταξύ δύο προσωπικοτήτων που αναπαράγεται από την ανώνυμη αφηγήτρια της Μελέτης περίπτωσης και το alter ego της, τη Ρεβέκκα Σμάιθ.
Μιλήστε μας για την έρευνα που κάνατε για το βιβλίο. Είναι σαφής η επιρροή της ψυχοθεραπείας στη γραφή σας, αλλά η Μελέτη περίπτωσης αποδίδει και μια ζωντανή εικόνα του Λονδίνου της δεκαετίας του ’60 και της κουλτούρας εκείνης της εποχής. Ποια βιβλία και ποιους συγγραφείς διαβάζατε για να ζωντανέψετε αυτούς τους κόσμους;
Λατρεύω την έρευνα, και επίσης υπάρχει πλούσιο υλικό για τα λεγόμενα «Swinging 60s». Όμως τα 60s για τη μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων δεν ήταν και τόσο «ζωηρά». Οι περισσότεροι ζούσαν ακόμη στη μεταπολεμική Βρετανία της λιτότητας, με καφετιά έπιπλα και οπισθοδρομικές κοινωνικές αντιλήψεις. Έτσι, ενώ βυθίστηκα στη μυθοπλασία και τα απομνημονεύματα της δεκαετίας του ’60, η πιο σημαντική έρευνα που έκανα ήταν η συστηματική ανάγνωση γυναικείων περιοδικών της εποχής, όπου βρήκα ένα εντελώς διαφορετικό σύνολο αντιλήψεων από εκείνες που φανταζόμαστε συνήθως για τη συγκεκριμένη περίοδο.
Πού γράφετε; Πώς είναι ο χώρος στον οποίο εργάζεστε;
Γράφω στη θαυμάσια Βιβλιοθήκη Mitchell, στη Γλασκόβη. Είναι ουσιαστικά ένας τεράστιος χώρος με γραφεία όπου μπορούν οι συγγραφείς να δουλεύουν δωρεάν. Μου αρέσει η αίσθηση του να πηγαίνω στη δουλειά και να διαχωρίζω τον χώρο του σπιτιού από τον χώρο εργασίας. Δυσκολεύτηκα με αυτό κατά τη διάρκεια της καραντίνας.
Είστε ένας από τους πολλούς συγγραφείς που τα έργα τους, παρότι εκδίδονται από μικρούς ανεξάρτητους εκδοτικούς οίκους, έχουν βρεθεί στη μακρά λίστα για το βραβείο Booker. Τι σημαίνει αυτό για εσάς και πώς σας επηρεάζει ως συγγραφέα;
Ανεξάρτητα από το αν ο εκδότης είναι μικρός ή μεγάλος, νομίζω ότι έχει να κάνει με τις ανθρώπινες σχέσεις. Η Sara Hunt, η εκδότρια του Saraband, με έχει στηρίξει από τα πρώτα βήματα της καριέρας μου. Δεν ξέρω αν θα συνέχιζα να γράφω χωρίς αυτή. Νιώθω απόλυτη ελευθερία να γράφω ό,τι θέλω, όποτε θέλω, ανεξάρτητα από την εμπορική απήχηση που μπορεί να έχει. Ως συγγραφέας, νομίζω ότι είναι ανεκτίμητη αυτού του είδους η υποστήριξη.
Ποιο θα είναι το επόμενο βιβλίο σας και τι σχέση θα έχει με τη Μελέτη περίπτωσης;
Δουλεύω, με κάποιες παύσεις, το τελικό μέρος της τριλογίας μου που διαδραματίζεται στη Γαλλία, μιας κατά κάποιον τρόπο «ντετεκτιβικής νουβέλας». Υπάρχει όμως κι ένα μεγάλο έργο που σιγοβράζει στο πίσω μέρος του μυαλού μου, το οποίο μπορεί να κατατροπώσει την ιδέα αυτή.
Τι διαβάζετε αυτή την περίοδο;
Αυτή την περίοδο διαβάζω το ζεστό και πολύ αστείο βιβλίο του AdamFarrer για την παιδική του ηλικία στην ακτή του Γιορκσάιρ, το ColdFish Soup, και, με λίγο πιο αργό ρυθμό, το μνημειώδες Putin’sPeople της Catherine Belton.
Από όσα βιβλία έχουν κερδίσει το Booker ή έχουν βρεθεί στη βραχεία λίστα έχετε αγαπήσει κάποιο; Και αν ναι, για ποιο λόγο;
Πιθανώς δεν αποτελεί έκπληξη ότι ως φοιτητής στη Γλασκόβη τη δεκαετία του 1980 καταβρόχθισα τα βιβλία του James Kelman. Είναι ένας Σκοτσέζος συγγραφέας, βαθιά ριζωμένος όμως στην ευρωπαϊκή παράδοση. Υπάρχουν και πολλά άλλα – το Hotel du Lac της AnitaBrookner, ο Λευκός τίγρης του Aravind Adiga και πιο πρόσφατα ο Γαλατάς της Anna Burns.
Ποιο βιβλίο θα θέλατε να είχατε γράψει;
Κανείς δεν μπορεί να γράψει το βιβλίο κάποιου άλλου. Αλλά αν πρέπει να δώσω μια απάντηση, θα πω το Έγκλημα και Τιμωρία.
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στον επίσημο ιστότοπο του Βραβείου Booker στις 2 Οκτωβρίου 2022.
Μετάφραση: Ειρήνη Μανιατοπούλου
