«Ελευθερία: Αναμνήσεις 1954-2021» της Angela Merkel
Η Angela Merkel είναι η πρώτη γυναίκα καγκελάριος της Γερμανίας, με τη δεύτερη μακροβιότερη θητεία στην ιστορία της χώρας, η οποία ψηφίστηκε από το περιοδικό Forbes ως η πιο ισχυρή στον κόσμο. Είχε την ευθύνη της διακυβέρνησης της Γερμανίας επί δεκαέξι χρόνια, οδήγησε τη χώρα εν μέσω πολλαπλών κρίσεων και έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε κομβικά σημεία της παγκόσμιας πολιτικής, στη μεγαλύτερη κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την ίδρυσή της, ακόμα και κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας.
Και τώρα διηγείται τα γεγονότα όπως τα έζησε. Μέσα από τα πολιτικά της απομνημονεύματα, με τίτλο Ελευθερία: Αναμνήσεις 1954-2021 (μετάφραση: Έμη Βαϊκούση), που συνέγραψε με την επί σειρά ετών πολιτική της σύμβουλο Beate Baumann, η πρώην καγκελάριος προσφέρει μια μοναδική ματιά στα ανώτερα κλιμάκια και τα άδυτα της εξουσίας. Με ύφος πιο προσωπικό από ποτέ, η Angela Merkel μοιράζεται μαζί μας όσα ειπώθηκαν στις συναντήσεις της με τις ισχυρότερες προσωπικότητες του πλανήτη κατά τη λήψη αποφάσεων που σφράγισαν την εποχή μας.Πώς διαμόρφωσε η έννοια της ελευθερίας τη θητεία της Angela Merkel και πώς η ίδια τοποθετείται μετά την αποχώρησή της από την πολιτική σκηνή; Τι έχει να πει για τα λάθη του παρελθόντος;Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να αποκαλύψει τον άνθρωπο πίσω από την πολιτική, έναν από τους πολλούς «παίκτες» στην παγκόσμια σκηνή, όπου οι φυσικοί νόμοι της Ιστορίας καθορίζουν και τη δική τους πορεία.«Την πολιτική την κάνουν άνθρωποι» γράφει η πρώην καγκελάριος στον πρόλογό της. «Άνθρωποι με συγκεκριμένο υπόβαθρο ο καθένας, άνθρωποι με εμπειρίες, ματαιοδοξία, δυνατά σημεία και αδυναμίες, επιθυμίες, όνειρα, πεποιθήσεις, αξίες, συμφέροντα».
Παιδί πάστορα, γεννημένη στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ), η Angela Merkel πέρασε τα πρώτα 35 χρόνια της ζωής της σε συνθήκες δικτατορίας. Είδε ένα κράτος να καταστρέφεται, ενώ τα γεγονότα του δραματικού έτους 1989, με την πτώση του Τείχους, σφράγισαν το ξεκίνημα του πολιτικού της βίου. Πλέον μετρά άλλα 35 χρόνια στην επανενωμένη Γερμανία. Η «ελευθερία» λοιπόν για εκείνη φαντάζει σαν μια διττή, γλυκόπικρη έννοια.
«Τριάντα πέντε χρόνια επί δύο. Μοιάζει σαν να είναι δύο ζωές, στην πραγματικότητα όμως είναι μία· το δεύτερο μέρος δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς το πρώτο» αναφέρει στο βιβλίο της.
Η ελευθερία είναι ευθύνη. Η ελευθερία θέλει θυσίες. Από την εκλογή της το 2005 έως την αποχώρησή της από την ενεργό πολιτική το 2021, η Angela Merkel αντιμετώπισε πλήθος διλημμάτων σε μια εποχή που ανέτρεψε κάθε αίσθηση σταθερότητας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα κεφάλαια για την οικονομική ανάπτυξη της πρώην ΛΔΓ, την ειρήνη και την αυτοδιάθεση στην Ουκρανία, την ενεργειακή κρίση και τον ρόλο της Ρωσίας. Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, ξεχωρίζουν το κεφάλαιο για την κρίση της ευρωζώνης, το προσφυγικό ζήτημα –για το οποίο η Merkel τιμήθηκε με το Βραβείο Προσφύγων Νάνσεν της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ το 2022– καθώς και οι καταγραφές της για την ελληνική κρίση.
Συγκεκριμένα, η Merkel διατηρεί ιδιαίτερα θετική στάση απέναντι στον πρώην πρωθυπουργό και πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, ανακαλώντας στη μνήμη της την πρώτη του επίσημη επίσκεψη ως πρωθυπουργού στην ομοσπονδιακή καγκελαρία. Θυμάται χαρακτηριστικά τον Τσίπρα να σταματάει για να χαιρετήσει προσωπικά τους διαδηλωτές του κόμματος Die Linke, την ώρα που τα συνθήματά τους για διεθνή αλληλεγγύη αντηχούσαν στον δρόμο μπροστά από την καγκελαρία.
Ανακαλεί, επίσης, τα γεγονότα της Παρασκευής 4 Σεπτεμβρίου 2015: τις συνοριακές οχυρώσεις στα ελληνοτουρκικά και βουλγαροτουρκικά σύνορα, που μετέφεραν τις προσφυγικές διαδρομές από τη στεριά στη θάλασσα, και τις εικόνες των προσφύγων που συνωστίζονταν στα ουγγρικά τρένα ή είχαν αποκλειστεί στους σιδηροδρομικούς σταθμούς της Βουδαπέστης.
«Κάποια πράγματα μου θύμισαν τις εικόνες των προσφύγων της Πράγας το 1989» αναφέρει η Angela Merkel, μιλώντας τόσο ως άνθρωπος όσο και ως πολιτικός για τα διλήμματα που της προκάλεσαν αυτές οι εικόνες, τις ταχείες αποφάσεις που έπρεπε να λάβει και τις αντιπαραθέσεις που χρειάστηκε να αντιμετωπίσει προκειμένου να εξασφαλίσει την είσοδο των προσφύγων στη Γερμανία. Μάλιστα, επισημαίνει χαρακτηριστικά: «Όπου μπορούσα, διακήρυσσα την ελευθερία της γνώμης και το κράτος δικαίου και προσπάθησα να βοηθήσω τους διωκόμενους και τους φυλακισμένους. Αυτό απαιτούσε να σταθμίζω διαρκώς τις αξίες μου έναντι των συμφερόντων μου. Αυτή είναι η ρεαλπολιτίκ στην πράξη. Βρόμικη δουλειά δεν είναι, κατά την κρίση μου· είναι έκφραση της σοφίας της ζωής. Η επίτευξη αποτελεσμάτων απαιτούσε συμβιβασμό, “συμφωνία μέσω αμοιβαίων παραχωρήσεων”, όπως την περιγράφει το λεξικό Duden».
Η Angela Merkel είναι η πρώτη γυναίκα καγκελάριος της Γερμανίας, με τη δεύτερη μακροβιότερη θητεία στην ιστορία της χώρας, η οποία ψηφίστηκε από το περιοδικό Forbes ως η πιο ισχυρή στον κόσμο. Είχε την ευθύνη της διακυβέρνησης της Γερμανίας επί δεκαέξι χρόνια, οδήγησε τη χώρα εν μέσω πολλαπλών κρίσεων και έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε κομβικά σημεία της παγκόσμιας πολιτικής, στη μεγαλύτερη κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την ίδρυσή της, ακόμα και κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας.
Και τώρα διηγείται τα γεγονότα όπως τα έζησε. Μέσα από τα πολιτικά της απομνημονεύματα, με τίτλο Ελευθερία: Αναμνήσεις 1954-2021 (μετάφραση: Έμη Βαϊκούση), που συνέγραψε με την επί σειρά ετών πολιτική της σύμβουλο Beate Baumann, η πρώην καγκελάριος προσφέρει μια μοναδική ματιά στα ανώτερα κλιμάκια και τα άδυτα της εξουσίας. Με ύφος πιο προσωπικό από ποτέ, η Angela Merkel μοιράζεται μαζί μας όσα ειπώθηκαν στις συναντήσεις της με τις ισχυρότερες προσωπικότητες του πλανήτη κατά τη λήψη αποφάσεων που σφράγισαν την εποχή μας.Πώς διαμόρφωσε η έννοια της ελευθερίας τη θητεία της Angela Merkel και πώς η ίδια τοποθετείται μετά την αποχώρησή της από την πολιτική σκηνή; Τι έχει να πει για τα λάθη του παρελθόντος;Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να αποκαλύψει τον άνθρωπο πίσω από την πολιτική, έναν από τους πολλούς «παίκτες» στην παγκόσμια σκηνή, όπου οι φυσικοί νόμοι της Ιστορίας καθορίζουν και τη δική τους πορεία.«Την πολιτική την κάνουν άνθρωποι» γράφει η πρώην καγκελάριος στον πρόλογό της. «Άνθρωποι με συγκεκριμένο υπόβαθρο ο καθένας, άνθρωποι με εμπειρίες, ματαιοδοξία, δυνατά σημεία και αδυναμίες, επιθυμίες, όνειρα, πεποιθήσεις, αξίες, συμφέροντα».
Παιδί πάστορα, γεννημένη στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ), η Angela Merkel πέρασε τα πρώτα 35 χρόνια της ζωής της σε συνθήκες δικτατορίας. Είδε ένα κράτος να καταστρέφεται, ενώ τα γεγονότα του δραματικού έτους 1989, με την πτώση του Τείχους, σφράγισαν το ξεκίνημα του πολιτικού της βίου. Πλέον μετρά άλλα 35 χρόνια στην επανενωμένη Γερμανία. Η «ελευθερία» λοιπόν για εκείνη φαντάζει σαν μια διττή, γλυκόπικρη έννοια.
«Τριάντα πέντε χρόνια επί δύο. Μοιάζει σαν να είναι δύο ζωές, στην πραγματικότητα όμως είναι μία· το δεύτερο μέρος δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς το πρώτο» αναφέρει στο βιβλίο της.
Η ελευθερία είναι ευθύνη. Η ελευθερία θέλει θυσίες. Από την εκλογή της το 2005 έως την αποχώρησή της από την ενεργό πολιτική το 2021, η Angela Merkel αντιμετώπισε πλήθος διλημμάτων σε μια εποχή που ανέτρεψε κάθε αίσθηση σταθερότητας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα κεφάλαια για την οικονομική ανάπτυξη της πρώην ΛΔΓ, την ειρήνη και την αυτοδιάθεση στην Ουκρανία, την ενεργειακή κρίση και τον ρόλο της Ρωσίας. Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, ξεχωρίζουν το κεφάλαιο για την κρίση της ευρωζώνης, το προσφυγικό ζήτημα –για το οποίο η Merkel τιμήθηκε με το Βραβείο Προσφύγων Νάνσεν της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ το 2022– καθώς και οι καταγραφές της για την ελληνική κρίση.
Συγκεκριμένα, η Merkel διατηρεί ιδιαίτερα θετική στάση απέναντι στον πρώην πρωθυπουργό και πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα, ανακαλώντας στη μνήμη της την πρώτη του επίσημη επίσκεψη ως πρωθυπουργού στην ομοσπονδιακή καγκελαρία. Θυμάται χαρακτηριστικά τον Τσίπρα να σταματάει για να χαιρετήσει προσωπικά τους διαδηλωτές του κόμματος Die Linke, την ώρα που τα συνθήματά τους για διεθνή αλληλεγγύη αντηχούσαν στον δρόμο μπροστά από την καγκελαρία.
Ανακαλεί, επίσης, τα γεγονότα της Παρασκευής 4 Σεπτεμβρίου 2015: τις συνοριακές οχυρώσεις στα ελληνοτουρκικά και βουλγαροτουρκικά σύνορα, που μετέφεραν τις προσφυγικές διαδρομές από τη στεριά στη θάλασσα, και τις εικόνες των προσφύγων που συνωστίζονταν στα ουγγρικά τρένα ή είχαν αποκλειστεί στους σιδηροδρομικούς σταθμούς της Βουδαπέστης.
«Κάποια πράγματα μου θύμισαν τις εικόνες των προσφύγων της Πράγας το 1989» αναφέρει η Angela Merkel, μιλώντας τόσο ως άνθρωπος όσο και ως πολιτικός για τα διλήμματα που της προκάλεσαν αυτές οι εικόνες, τις ταχείες αποφάσεις που έπρεπε να λάβει και τις αντιπαραθέσεις που χρειάστηκε να αντιμετωπίσει προκειμένου να εξασφαλίσει την είσοδο των προσφύγων στη Γερμανία. Μάλιστα, επισημαίνει χαρακτηριστικά: «Όπου μπορούσα, διακήρυσσα την ελευθερία της γνώμης και το κράτος δικαίου και προσπάθησα να βοηθήσω τους διωκόμενους και τους φυλακισμένους. Αυτό απαιτούσε να σταθμίζω διαρκώς τις αξίες μου έναντι των συμφερόντων μου. Αυτή είναι η ρεαλπολιτίκ στην πράξη. Βρόμικη δουλειά δεν είναι, κατά την κρίση μου· είναι έκφραση της σοφίας της ζωής. Η επίτευξη αποτελεσμάτων απαιτούσε συμβιβασμό, “συμφωνία μέσω αμοιβαίων παραχωρήσεων”, όπως την περιγράφει το λεξικό Duden».
