Η Ιστορία της παραμάνας της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ φέρνει αμέσως στον νου το μεταγενέστερο Στρίψιμο της βίδας. Από τις πρώτες σελίδες αυτού του σύντομου σκοτεινού παραμυθιού, διακρίνει κανείς τα στοιχεία του γοτθικού τρόμου που ενέπνευσαν τον Χένρι Τζέιμς και καθιέρωσαν αυτόν αντί της πρωτοπόρου Γκάσκελ. Μια ηλικιωμένη παραμάνα αφηγείται σε μικρά παιδιά μια ιστορία από τα νεανικά της χρόνια, που είναι η ιστορία της μητέρας τους, όταν αυτή ήταν νήπιο. Η νέα παραμάνα μένει μόνη με την πεντάχρονη Ρόζαμουντ, όταν αυτή ορφανεύει, και μετακομίζουν οι δυο τους σε ένα απομονωμένο αρχοντικό στη βόρεια Αγγλία, σπίτι μιας ηλικιωμένης συγγενούς. Η καλοπροαίρετη και αφοσιωμένη στο παιδί πρωταγωνίστρια αρχίζει να δυσφορεί, όταν οι ήχοι και τα σκοτεινά δωμάτια της έπαυλης μαρτυρούν ένα στοιχειωμένο σπίτι.
Η Γκάσκελ μεταχειρίζεται τον μεταφυσικό τρόμο ως προκάλυμμα για τις συγκεκαλυμμένες οικογενειακές παθογένειες, μετατρέποντας το σπίτι σε ένα σύνορο, εντός του οποίου εντοπίζεται η εύπορη οικογένεια που αδυνατεί να ευτυχήσει, τρομοκρατημένη απέναντι σε ένα παρελθόν που επιστρέφει απειλητικά και εκτός των υψηλών τειχών του βρίσκονται οι μορφές όσων απέμειναν στο περιθώριο και είναι πλέον επίμονα στοιχειά. Η συγγραφέας που φώτισε στα μυθιστορήματά της ρεαλιστικά τις κακουχίες της βρετανικής εργατικής τάξης την εποχή της εκβιομηχάνισης, στα διηγήματά της γλιστρά στον γοτθικό τρόμο. Πλάθει μια σφιχτοδεμένη και αρχετυπική ιστορία φαντασμάτων σε πένθιμο κλίμα, με μια λεπτή, πρώιμη κριτική στην εξοντωτική δύναμη της πατριαρχίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η ανδρική κριτική της εποχής χαρακτήρισε τη γραφή της ως πολύ «γυναικεία».
Μια ιστορία που προκαλεί αναμφίβολα αγωνία, ανησυχία και σίγουρα γεννά πλείστα ερωτηματικά, στοιχείο φυσικά που σίγουρα ήταν ο στόχος της Γκάσκελ. Η αφήγηση τρομακτική, σε αρκετά σημεία διαπνέεται από μία έντονη ανησυχία της συγγραφέως για τον κόσμο που αλλάζει, για τον ρόλο της επιστήμης στην εξέλιξη του ανθρώπου.
bookfeed.gr
Μικρό σε έκταση, αν κι αξιόλογο δείγμα γοτθικής λογοτεχνίας. Η παραμάνα της ιστορίας αφηγείται μεν μια ιστορία φαντασμάτων, αλλά στο βάθος της κρύβεται ο ντικενσιανός κοινωνικός προβληματισμός. Όλα τα τυπικά επιμέρους στοιχεία βρίσκονται εκεί: ο περιβάλλων χώρος και χρόνος (χειμώνας, χιόνι και αέρας στην αγγλική εξοχή), όπως και η στοιχειωμένη από φασματικές εκδικητικές υπάρξεις έπαυλη, όπου μέρος της παραμένει αποκλεισμένο για αδιευκρίνιστους κι ως εκ τούτου μυστηριώδεις λόγους.
Σε ό,τι αφορά τα πρόσωπα, στην έπαυλη διαμένουν δύο γηραιές κυρίες-μάρτυρες συμβάντων, οι οποίες είναι ταυτόχρονα κλειδοκράτορες θαμμένων μυστικών που κείνται θαμμένα στο υποσυνείδητο. Η εισβολή της παιδικής αθωότητας με τη μορφή του αθώου κοριτσιού θα πυροδοτήσει τη δράση, θα ανακινήσει το τέλμα οπότε θα ξεπηδήσουν οι εν υπνώσει παρουσίες, οι οποίες θα ζητήσουν το μερτικό τους από τους ζωντανούς. Όπως συμβαίνει πάντα στις αφηγήσεις του είδους, η βαρυτική δύναμη του παρελθόντος τραβά τους μετέχοντες επιχειρώντας να τους συνθλίψει, ως ενός είδους αποκατάστασης της δικαιοσύνης – έστω και μεταθανάτιας.
Η Γκάσκελ χειρίζεται άψογα το υλικό της, κλιμακώνοντας τη δράση χωρίς υπερβολές που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τις εσωτερικές ισορροπίες στρέφοντας την προσοχή του αναγνώστη αποκλειστικά και μόνο στην κατάληξη – αντιθέτως, επικεντρώνεται στον εσωτερικό ρυθμό που λειτουργεί συγκολλητικά, δίνοντας έμφαση στο κοινωνικό στοιχείο, κάτι που όπως γνωρίζουμε την απασχολούσε ιδιαίτερα στο έργο της.
Μία ιστορία φαντασμάτων
Δεν πρέπει να αγνοήσουμε ότι ο γοτθικός τρόμος με όλα του τα βασικά χαρακτηριστικά (απομονωμένος τόπος, περίεργοι θόρυβοι και ήχοι, αντίξοες καιρικές συνθήκες, καλά κρυμμένα μυστικά) είναι μόνο το πρώτο επίπεδο της ιστορίας. Πίσω από αυτό κρύβεται ο προβληματισμός της Gaskell για την ανίσχυρη θέση της γυναίκας, την απόλυτη εξουσία του πατέρα, την υποταγή στις επιταγές της κοινωνικής τάξης. Η εξουσία των φαντασμάτων στο αφηγηματικό παρόν ενισχύει την εικόνα της αδικίας και του εγκλήματος που διαπράχθηκε για χάρη του κοινωνικού φαίνεσθαι.
booktimes.gr












![Μνήμη της φωτιάς [τριλογία] (ebook/ePub)](https://api.metaixmio.gr/data/images/Product/17747/1/el/978-618-03-5255-9_M.webp?d=20261110090645)









