ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣ
Στη νέα σειρά των εκδόσεων Μεταίχμιο Ιστορίες Νεοελληνικής Μυθολογίας για παιδιά από 4 ετών κυκλοφορούν ήδη Οι Μοίρες και Το Πετροκάραβο, πρόσφατα εκδόθηκαν Η Ελιά και Η Γοργόνα ενώ την άνοιξη του 2018 πρόκειται να κυκλοφορήσει το βιβλίο Ο λυράρης και οι νεράιδες.
Η Αγγελική Δαρλάση εμπνέεται από τους θρύλους, τα ήθη και τα έθιμα της ελληνικής παράδοσης και γράφει με τον δικό της τρόπο ιστορίες με νεράιδες και ξωτικά, δράκους και φίδια, γοργόνες, νάνους και μάγισσες, πόρτες που κρύβουν θησαυρούς, τέρατα και γενναίους ήρωες. Τα κείμενά της, γραμμένα σε παραδοσιακό δεκαπεντασύλλαβο που είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τις προφορικές παραδόσεις, πλαισιώνουν οι εικόνες της Θέντας Μιμηλάκη, της Σάντρας Ελευθερίου, της Αιμιλίας Κονταίου και της Ίριδας Σαμαρτζή.
Η συγκεκριμένη σειρά με θρύλους και ιστορίες από τη νεοελληνική παράδοση μας καλεί να θυμηθούμε και να γοητευτούμε ξανά από τα λόγια αλλοτινών καιρών, λόγια που παρηγορούσαν, συντρόφευαν, λόγια που προσπαθούσαν να εξηγήσουν όσα φόβιζαν ή μάγευαν κάποτε τους ανθρώπους. Ιστορίες βασισμένες στις παραδόσεις μας, που περνούσαν προφορικά από γενιά σε γενιά, για να τις διαβάζουμε μαζί με τα παιδιά σήμερα που δεν αφηγούμαστε όπως άλλοτε. Η συγγραφέας άντλησε το υλικό ως επί το πλείστον από τα βιβλία με το λαογραφικό υλικό του Νικολάου Πολίτη, αλλά και από ιστορίες που θυμάται «να λένε οι μεγάλοι».
Τα βιβλία της σειράς απευθύνονται σε παιδιά που φοιτούν στο νηπιαγωγείο και στις πρώτες τάξεις του δημοτικού και μπορούν να αξιοποιηθούν στην τάξη στο πλαίσιο της Φιλαναγνωσίας. Η ανάγνωση αυτών των κειμένων, παράλληλα με την ανάπτυξη της φαντασίας και την καλλιέργεια της γραπτής έκφρασης (διδασκαλία της Γλώσσας), μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για συζήτηση γύρω από τις διαχρονικές αξίες που αυτά καλλιεργούν και να φέρουν τα παιδιά σε επαφή με τον κόσμο της παράδοσης και των προφορικών αφηγήσεων. Τα βιβλία της σειράς μπορούν ακόμη να χρησιμοποιηθούν για δραματοποίηση στην τάξη, ενώ η εικονογράφηση των βιβλίων μπορεί να δώσει την αφορμή για συζήτηση ή δραστηριότητες.
***
Για να σας διευκολύνουμε στην αξιοποίηση των βιβλίων της σειράς κατά τη διδασκαλία σας, ζητήσαμε από τη συγγραφέα να μας εξηγήσει πώς προέκυψε η ιδέα για τη σειρά. Διαβάστε την απάντησή της ΕΔΩ.
Πατήστε ΕΔΩ για να διαβάσετε περισσότερα για την Αγγελική Δαρλάση και τα βιβλία της.
***
Τέλος, μη χάσετε την παράσταση «Παραμυθένια λόγια στο μαντίλι» της Ιφιγένειας Κακριδώνη και της Μαρίας Τερζάκη με αφορμή τα βιβλία της σειράς. Πρόκειται για μια παράσταση με ζωντανή μουσική, παραδοσιακά τραγούδια και παιχνίδια που μας θυμίζει τις ιστορίες που έλεγαν οι παππούδες μας από στόμα σε στόμα, λόγια αλλοτινών εποχών που, όπως παλιά έτσι και τώρα, παρηγορούν, συντροφεύουν και εξηγούν ό,τι μας φοβίζει. Πληροφορίες για την παράσταση θα βρείτε ΕΔΩ.
***
Εάν σας ενδιαφέρει να αξιοποιήσετε τα βιβλία της σειράς στην τάξη σας και να προγραμματίσετε παράλληλα μια συνάντηση με τη συγγραφέα, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την κα Δάφνη Βρέλλη (τηλ. 211 3003500, εσωτ. 268, e-mail: [email protected]).
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ
Τα βιβλία της σειράς συνοδεύονται από QR code στο οπισθόφυλλο. Σκανάρετε τον κωδικό με το tablet ή το smartphone σας, για να ακούσετε τη συγγραφέα να αφηγείται τις ιστορίες.
Οι Μοίρες
Οι Μοίρες είναι τρεις. Ζουν σε μια μεγάλη σπηλιά στην άκρη του κόσμου, τόσο μεγάλη και φανταχτερή που είναι σαν παλάτι. Οι Μοίρες μοιάζουν σε όλα με γυναίκες, μόνο που είναι αθάνατες. Συχνά αφήνουν το σπίτι τους και βγαίνουν στον κόσμο να μοιράνουν τα παιδιά. Και ντύνονται με τα καλά τους όταν πάνε. Οι μανάδες των παιδιών τις περιμένουν. Έχουν συγυρίσει το σπίτι, έχουν αφήσει τρία ποτηράκια με νερό, τρία πιατάκια με φαΐ, τρία με γλυκό, για να τις καλοπιάσουν. Οι Μοίρες κρατάνε αδράχτι, ρόκα και ψαλίδι… Κι ένα βιβλίο που γράφουν τη μοίρα του κάθε παιδιού.
Εκείνη η θαυμαστή σπηλιά παλάτι κρύβει μέσα,
ένα παλάτι αρχοντικό, το πιο όμορφο του κόσμου.
Σ’ αυτό το μέρος κατοικούν τρεις άξιες κυράδες,
γυναίκες που είν’ αθάνατες κι όλοι τις λένε… Μοίρες.
Για τις Μοίρες, για τη μορφή και τις συνήθειές τους, αλλά ακόμα και για το όνομά τους, μπορεί ν’ ακούσει κανείς πολλές και διαφορετικές ιστορίες παντού στην Ελλάδα. Σε κάποιες αφηγήσεις τις φαντάζονταν γριές και ξεδοντιάρες και σε άλλες νέες και σκληρόκαρδες. Στη Γορτυνία τις έλεγαν Τύχες και στον Τύρναβο Καλότυχες.
Η ιστορία του συγκεκριμένου βιβλίου βασίστηκε στην παραλλαγή από το νησί της Αίγινας, όπως διασώζεται στο βιβλίο Παραδόσεις του Ν. Πολίτη.
Το Πετροκάραβο
Μια νεράιδα θέλησε να παραβγεί με το καράβι της το ίδιο το φεγγάρι. Εκείνο πάλευε τρία μερόνυχτα να τη νικήσει και τελικά τα κατάφερε. Το φεγγάρι κέρδισε τη δυνατή νεράιδα. Εκείνη όμως θύμωσε και μέσα στον θυμό της είπε λόγια βαριά. Και το φεγγάρι την πέτρωσε μαζί με το καράβι της. Έτσι πετρωμένο στέκεται ακόμα και σήμερα. Κι αν πας κοντά και πλησιάσεις, μπορεί να ακούσεις το κλάμα της νεράιδας.
Δεν ήταν πάντοτε νησί, δεν ήταν πάντα πέτρα.
Στα χρόνια τα πολύ παλιά, καράβι ήταν, μπρατσέρα,
και κάποιοι λένε μάλιστα, του κόσμου η πιο μεγάλη.
Καράβια… πετρωμένα υπάρχουν πολλά στις θάλασσές μας, από την Κέρκυρα και το «Μαρμαρωμένο καράβι» έως τη Σάμο και την «Καραβόπετρα». Πολλές και οι αφηγήσεις που εξηγούν το πώς πέτρωσαν.
Η ιστορία του συγκεκριμένου βιβλίου βασίστηκε στην παραλλαγή για το «Πετροκάραβο» από το νησί του Πόρου, όπως διασώζεται στο βιβλίο Παραδόσεις του Ν. Πολίτη.
Η Γοργόνα
Η Γοργόνα, από τη μέση και πάνω, ήταν γυναίκα με μακριά μαύρα μαλλιά και σμαραγδένια μάτια και, από τη μέση και κάτω, ψάρι με λέπια και ουρά. Ήταν αδελφή του Μέγα Αλέξανδρου, φόβος και τρόμος των ναυτικών. Έχοντας έγνοια για την τύχη του αδελφού της, ρωτούσε τους περαστικούς αν ζει ο αδελφός της. Όσοι απαντούσαν πως πέθανε πνίγονταν στη θάλασσα, όσοι έλεγαν πως ζούσε κέρδιζαν τη ζωή τους. Μα, ήταν αλήθεια! Ζούσε μέσα από την υστεροφημία του.
Μα κάτ’ από τη μέση της γεμάτη ήταν λέπια
κι αντί για πόδια είχε ουρά, μεγάλη και ψαρίσια.
Μισή ήτανε άνθρωπος, μισή ήτανε ψάρι·
πλάσμα τρανό και μαγικό που το έλεγαν Γοργόνα.
Για τη Γοργόνα υπάρχουν εκτενείς αναφορές στο βιβλίο Παραδόσεις του Ν. Πολίτη. Πολλοί θρύλοι ανά την Ελλάδα παρουσιάζουν τις Γοργόνες να ζουν στη Μαύρη Θάλασσα και να κατεβαίνουν στο Αιγαίο διά μέσου του Εύξεινου Πόντου τα μεσάνυχτα του Σαββάτου.
Η Ελιά
Η Ελιά είναι το δέντρο με τους περισσότερους συμβολισμούς στην ελληνική ιστορία. Το φθινόπωρο οι χωρικοί μαζεύουν τις ελιές τους και τηρούν ένα έθιμο και μια πρακτική για να εξασφαλίζουν κάθε χρόνο καλή σοδειά και την εύνοια της Ελιάς. Κάποτε όμως ένας άπληστος χωρικός παραβίασε τους κανόνες και η Ελιά θύμωσε και δεν ξαναέδωσε καρπούς. Κάθε Ελιά έχει την ιστορία της και οι διαβάτες μπορούν να καθίσουν από κάτω να την ακούσουν.
Τότε η ελιά καμάρωνε, φούντωνε και χαιρόταν,
γλυκό και πιότερο καρπό ήθελε να καρπίζει,
να φάνε, να ευχαριστηθούν πολλοί απ’ τις ελιές της·
χαρά που τη μοιράζεσαι χαρά είναι πιο μεγάλη.
Οι παραδόσεις, οι δοξασίες και τα έθιμα που σχετίζονται με την Ελιά είναι διαδεδομένα σε όλα τα μέρη της Ελλάδας. Γνωστή είναι και η ιστορία της προφορικής μας παράδοσης που καταγράφεται στο βιβλίο του Κ. Ρωμαίου Κοντά στις Ρίζες - Έρευνα στον ψυχικό κόσμο του ελληνικού λαού και στην οποία στηρίχθηκε η συγγραφέας για να γράψει το βιβλίο.
Στη νέα σειρά των εκδόσεων Μεταίχμιο Ιστορίες Νεοελληνικής Μυθολογίας για παιδιά από 4 ετών κυκλοφορούν ήδη Οι Μοίρες και Το Πετροκάραβο, πρόσφατα εκδόθηκαν Η Ελιά και Η Γοργόνα ενώ την άνοιξη του 2018 πρόκειται να κυκλοφορήσει το βιβλίο Ο λυράρης και οι νεράιδες.
Η Αγγελική Δαρλάση εμπνέεται από τους θρύλους, τα ήθη και τα έθιμα της ελληνικής παράδοσης και γράφει με τον δικό της τρόπο ιστορίες με νεράιδες και ξωτικά, δράκους και φίδια, γοργόνες, νάνους και μάγισσες, πόρτες που κρύβουν θησαυρούς, τέρατα και γενναίους ήρωες. Τα κείμενά της, γραμμένα σε παραδοσιακό δεκαπεντασύλλαβο που είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τις προφορικές παραδόσεις, πλαισιώνουν οι εικόνες της Θέντας Μιμηλάκη, της Σάντρας Ελευθερίου, της Αιμιλίας Κονταίου και της Ίριδας Σαμαρτζή.
Η συγκεκριμένη σειρά με θρύλους και ιστορίες από τη νεοελληνική παράδοση μας καλεί να θυμηθούμε και να γοητευτούμε ξανά από τα λόγια αλλοτινών καιρών, λόγια που παρηγορούσαν, συντρόφευαν, λόγια που προσπαθούσαν να εξηγήσουν όσα φόβιζαν ή μάγευαν κάποτε τους ανθρώπους. Ιστορίες βασισμένες στις παραδόσεις μας, που περνούσαν προφορικά από γενιά σε γενιά, για να τις διαβάζουμε μαζί με τα παιδιά σήμερα που δεν αφηγούμαστε όπως άλλοτε. Η συγγραφέας άντλησε το υλικό ως επί το πλείστον από τα βιβλία με το λαογραφικό υλικό του Νικολάου Πολίτη, αλλά και από ιστορίες που θυμάται «να λένε οι μεγάλοι».
Τα βιβλία της σειράς απευθύνονται σε παιδιά που φοιτούν στο νηπιαγωγείο και στις πρώτες τάξεις του δημοτικού και μπορούν να αξιοποιηθούν στην τάξη στο πλαίσιο της Φιλαναγνωσίας. Η ανάγνωση αυτών των κειμένων, παράλληλα με την ανάπτυξη της φαντασίας και την καλλιέργεια της γραπτής έκφρασης (διδασκαλία της Γλώσσας), μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για συζήτηση γύρω από τις διαχρονικές αξίες που αυτά καλλιεργούν και να φέρουν τα παιδιά σε επαφή με τον κόσμο της παράδοσης και των προφορικών αφηγήσεων. Τα βιβλία της σειράς μπορούν ακόμη να χρησιμοποιηθούν για δραματοποίηση στην τάξη, ενώ η εικονογράφηση των βιβλίων μπορεί να δώσει την αφορμή για συζήτηση ή δραστηριότητες.
***
Για να σας διευκολύνουμε στην αξιοποίηση των βιβλίων της σειράς κατά τη διδασκαλία σας, ζητήσαμε από τη συγγραφέα να μας εξηγήσει πώς προέκυψε η ιδέα για τη σειρά. Διαβάστε την απάντησή της ΕΔΩ.
Πατήστε ΕΔΩ για να διαβάσετε περισσότερα για την Αγγελική Δαρλάση και τα βιβλία της.
***
Τέλος, μη χάσετε την παράσταση «Παραμυθένια λόγια στο μαντίλι» της Ιφιγένειας Κακριδώνη και της Μαρίας Τερζάκη με αφορμή τα βιβλία της σειράς. Πρόκειται για μια παράσταση με ζωντανή μουσική, παραδοσιακά τραγούδια και παιχνίδια που μας θυμίζει τις ιστορίες που έλεγαν οι παππούδες μας από στόμα σε στόμα, λόγια αλλοτινών εποχών που, όπως παλιά έτσι και τώρα, παρηγορούν, συντροφεύουν και εξηγούν ό,τι μας φοβίζει. Πληροφορίες για την παράσταση θα βρείτε ΕΔΩ.
***
Εάν σας ενδιαφέρει να αξιοποιήσετε τα βιβλία της σειράς στην τάξη σας και να προγραμματίσετε παράλληλα μια συνάντηση με τη συγγραφέα, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την κα Δάφνη Βρέλλη (τηλ. 211 3003500, εσωτ. 268, e-mail: [email protected]).
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ
Τα βιβλία της σειράς συνοδεύονται από QR code στο οπισθόφυλλο. Σκανάρετε τον κωδικό με το tablet ή το smartphone σας, για να ακούσετε τη συγγραφέα να αφηγείται τις ιστορίες.
Οι Μοίρες
Οι Μοίρες είναι τρεις. Ζουν σε μια μεγάλη σπηλιά στην άκρη του κόσμου, τόσο μεγάλη και φανταχτερή που είναι σαν παλάτι. Οι Μοίρες μοιάζουν σε όλα με γυναίκες, μόνο που είναι αθάνατες. Συχνά αφήνουν το σπίτι τους και βγαίνουν στον κόσμο να μοιράνουν τα παιδιά. Και ντύνονται με τα καλά τους όταν πάνε. Οι μανάδες των παιδιών τις περιμένουν. Έχουν συγυρίσει το σπίτι, έχουν αφήσει τρία ποτηράκια με νερό, τρία πιατάκια με φαΐ, τρία με γλυκό, για να τις καλοπιάσουν. Οι Μοίρες κρατάνε αδράχτι, ρόκα και ψαλίδι… Κι ένα βιβλίο που γράφουν τη μοίρα του κάθε παιδιού.
Εκείνη η θαυμαστή σπηλιά παλάτι κρύβει μέσα,
ένα παλάτι αρχοντικό, το πιο όμορφο του κόσμου.
Σ’ αυτό το μέρος κατοικούν τρεις άξιες κυράδες,
γυναίκες που είν’ αθάνατες κι όλοι τις λένε… Μοίρες.
Για τις Μοίρες, για τη μορφή και τις συνήθειές τους, αλλά ακόμα και για το όνομά τους, μπορεί ν’ ακούσει κανείς πολλές και διαφορετικές ιστορίες παντού στην Ελλάδα. Σε κάποιες αφηγήσεις τις φαντάζονταν γριές και ξεδοντιάρες και σε άλλες νέες και σκληρόκαρδες. Στη Γορτυνία τις έλεγαν Τύχες και στον Τύρναβο Καλότυχες.
Η ιστορία του συγκεκριμένου βιβλίου βασίστηκε στην παραλλαγή από το νησί της Αίγινας, όπως διασώζεται στο βιβλίο Παραδόσεις του Ν. Πολίτη.
Το Πετροκάραβο
Μια νεράιδα θέλησε να παραβγεί με το καράβι της το ίδιο το φεγγάρι. Εκείνο πάλευε τρία μερόνυχτα να τη νικήσει και τελικά τα κατάφερε. Το φεγγάρι κέρδισε τη δυνατή νεράιδα. Εκείνη όμως θύμωσε και μέσα στον θυμό της είπε λόγια βαριά. Και το φεγγάρι την πέτρωσε μαζί με το καράβι της. Έτσι πετρωμένο στέκεται ακόμα και σήμερα. Κι αν πας κοντά και πλησιάσεις, μπορεί να ακούσεις το κλάμα της νεράιδας.
Δεν ήταν πάντοτε νησί, δεν ήταν πάντα πέτρα.
Στα χρόνια τα πολύ παλιά, καράβι ήταν, μπρατσέρα,
και κάποιοι λένε μάλιστα, του κόσμου η πιο μεγάλη.
Καράβια… πετρωμένα υπάρχουν πολλά στις θάλασσές μας, από την Κέρκυρα και το «Μαρμαρωμένο καράβι» έως τη Σάμο και την «Καραβόπετρα». Πολλές και οι αφηγήσεις που εξηγούν το πώς πέτρωσαν.
Η ιστορία του συγκεκριμένου βιβλίου βασίστηκε στην παραλλαγή για το «Πετροκάραβο» από το νησί του Πόρου, όπως διασώζεται στο βιβλίο Παραδόσεις του Ν. Πολίτη.
Η Γοργόνα
Η Γοργόνα, από τη μέση και πάνω, ήταν γυναίκα με μακριά μαύρα μαλλιά και σμαραγδένια μάτια και, από τη μέση και κάτω, ψάρι με λέπια και ουρά. Ήταν αδελφή του Μέγα Αλέξανδρου, φόβος και τρόμος των ναυτικών. Έχοντας έγνοια για την τύχη του αδελφού της, ρωτούσε τους περαστικούς αν ζει ο αδελφός της. Όσοι απαντούσαν πως πέθανε πνίγονταν στη θάλασσα, όσοι έλεγαν πως ζούσε κέρδιζαν τη ζωή τους. Μα, ήταν αλήθεια! Ζούσε μέσα από την υστεροφημία του.
Μα κάτ’ από τη μέση της γεμάτη ήταν λέπια
κι αντί για πόδια είχε ουρά, μεγάλη και ψαρίσια.
Μισή ήτανε άνθρωπος, μισή ήτανε ψάρι·
πλάσμα τρανό και μαγικό που το έλεγαν Γοργόνα.
Για τη Γοργόνα υπάρχουν εκτενείς αναφορές στο βιβλίο Παραδόσεις του Ν. Πολίτη. Πολλοί θρύλοι ανά την Ελλάδα παρουσιάζουν τις Γοργόνες να ζουν στη Μαύρη Θάλασσα και να κατεβαίνουν στο Αιγαίο διά μέσου του Εύξεινου Πόντου τα μεσάνυχτα του Σαββάτου.
Η Ελιά
Η Ελιά είναι το δέντρο με τους περισσότερους συμβολισμούς στην ελληνική ιστορία. Το φθινόπωρο οι χωρικοί μαζεύουν τις ελιές τους και τηρούν ένα έθιμο και μια πρακτική για να εξασφαλίζουν κάθε χρόνο καλή σοδειά και την εύνοια της Ελιάς. Κάποτε όμως ένας άπληστος χωρικός παραβίασε τους κανόνες και η Ελιά θύμωσε και δεν ξαναέδωσε καρπούς. Κάθε Ελιά έχει την ιστορία της και οι διαβάτες μπορούν να καθίσουν από κάτω να την ακούσουν.
Τότε η ελιά καμάρωνε, φούντωνε και χαιρόταν,
γλυκό και πιότερο καρπό ήθελε να καρπίζει,
να φάνε, να ευχαριστηθούν πολλοί απ’ τις ελιές της·
χαρά που τη μοιράζεσαι χαρά είναι πιο μεγάλη.
Οι παραδόσεις, οι δοξασίες και τα έθιμα που σχετίζονται με την Ελιά είναι διαδεδομένα σε όλα τα μέρη της Ελλάδας. Γνωστή είναι και η ιστορία της προφορικής μας παράδοσης που καταγράφεται στο βιβλίο του Κ. Ρωμαίου Κοντά στις Ρίζες - Έρευνα στον ψυχικό κόσμο του ελληνικού λαού και στην οποία στηρίχθηκε η συγγραφέας για να γράψει το βιβλίο.
