×

Δεν υπάρχουν προϊόντα στο καλάθι αγορών σας.

{{item.custom_attributes.author}}
Ποσότητα: {{item.quantity}}
{{item.total_price}} {{item.total_discounted_price}}
×
Υποσύνολο:
{{order.discounted_cost}}
Έκπτωση Προσφοράς:
{{order.promo_discount}}
Έκπτωση Κουπονιού:
{{order.extra_discount}}
Κόστος Αποστολής:
{{order.shipping_cost}}
Επιβάρυνση Πληρωμής:
{{order.payment_cost}}
ΣΥΝΟΛΟ:
{{order.final_cost}}
{{item.title}}
{{item.custom_attributes.author}}
{{item.price}} {{item.discounted_price}}
×
×
ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΟΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΜΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΕΣ ΜΟΥ ΤΑ EBOOKS ΜΟΥ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΜΟΥ ΑΠΟΣΥΝΔΕΣΗ
ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ
13/03/2020
ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΥΠΟΓΕΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ
Οι ιστορίες που κρύβονται στα σημειωματάρια του Robert Macfarlane

Καθώς ο Robert Macfarlane προετοίμαζε την Υπογαία, κατέγραφε τα πάντα σε σημειωματάρια. Κακοπαθημένα και μουτζουρωμένα, συνόδευαν τον συγγραφέα από τις κατακόμβες του Παρισιού στους παγετώνες της Γροιλανδίας, αποτυπώνοντας το τοπίο.

Ο κόσμος με ρωτά μερικές φορές γιατί δεν χρησιμοποιώ τηλέφωνο για να κρατώ σημειώσεις, όταν είμαι στο «πεδίο». Η απάντηση είναι ότι τα τηλέφωνα σπάνε, ενώ τα σημειωματάρια λυγίζουν. Μου αρέσει, επίσης, ότι οι τόποι στους οποίους έχω βρεθεί καταγράφονται στα σημειωματάρια όχι μόνο με τη μορφή καταχωρίσεων αλλά και με τη φθορά που προκαλούν κάθε φορά.

Κατά τη διάρκεια των πολλών χρόνων που εργάστηκα για την Υπογαία, συγκέντρωσα περισσότερα από είκοσι σημειωματάρια, πάνω κάτω ένα για κάθε ταξίδι. Καθένα από τα σημειωματάρια καταγράφει ένα διαφορετικό τοπίο και μια διαφορετική κάθοδο: στα άναστρα ποτάμια που κυλούν πολύ κάτω από τον ασβεστόλιθο της βορειοδυτικής Ιταλίας, στις κατακόμβες του Παρισιού, μέσα στους μπλε παγετώνες της Γροιλανδίας ή στους βράχους-καταφύγια της Βοημίας ή στη σκοτεινή ύλη στο ερευνητικό εργαστήριο του Βόρειου Γιόρκσαϊρ ή στην απομακρυσμένη σπηλιά με τοιχογραφίες σε μια άγρια ακτή της Αρκτικής, μεταξύ άλλων.

 

Τα σημειωματάρια ποικίλλουν, από ένα μικροσκοπικό μοβ Moleskine, μόλις επτά ή οκτώ εκατοστά, σε μεγάλα ημερολόγια με σκληρό εξώφυλλο, αρκετά ανθεκτικά ώστε να  σέρνονται μες στις σήραγγες ασβεστόλιθου ή να μουλιάζουν μέσα σε ορυχεία σχιστόλιθου. Έχω ζωγραφίσει στα εξώφυλλα ορισμένων από αυτά. Το μελάνι έχει ξεθωριάσει στο παλαιότερο από τα σημειωματάρια, όπου το έβλεπε περισσότερο ο ήλιος.

Υπάρχουν σημεία σε αυτά τα σημειωματάρια που έχουν μουτζουρωθεί και δεν διαβάζονται από σταγόνες υπόγειων ρεμάτων, ή σημεία που έχουν λερωθεί από λάσπη και γωνίες που έχουν τσακιστεί και διπλωθεί. Αυτά είναι, για μένα, πολύ σημαντικό μέρος του αρχείου, τόσο όσο και τα κακής ποιότητας σκίτσα μου και οι απομαγνητοφωνήσεις των συνομιλιών μου.

Επίσης, τείνω να βρίσκω στα σημειωματάριά μου πράγματα που αργότερα με ενθουσιάζουν και με εκπλήσσουν. Όταν βρισκόμουν στην Ανατολική Γροιλανδία, κάνοντας κάμπινγκ για εβδομάδες υπό τη θέα του τεράστιου παγετώνα που ονομάζεται Κνουτ Ράσμουσεν, πήρα τρία φτερά στρειδοφάγων και δύο ιριδίζοντα κομμάτια μαρμαρυγία και τα έβαλα στο πίσω μέρος των δύο σημειωματάριων που χρησιμοποιούσα εκείνη την εποχή.

Το σημειωματάριο δεν ήταν το μόνο πράγμα που είχα πάντα μαζί μου στον κάτω κόσμο. Όταν άρχισα να δουλεύω το βιβλίο, μου πρόσφεραν ένα παράξενο και όμορφο δώρο. Το δώρο ήταν μια κουκουβάγια φτιαγμένη από οστό φάλαινας που ξεβράστηκε στην ακτή της Νήσου Χάρις στα νοτιοδυτικά της Σκοτίας. Ένα από τα πλευρά του σκελετού της φάλαινας λειάνθηκε και χωρίστηκε σε κομμάτια. Ύστερα, σ’ ένα από τούτα τα κομμάτια δόθηκε η μορφή κουκουβάγιας –χιονόγλαυκας όπως την έβλεπα εγώ– με τέσσερα αδρά κοψίματα με μια λεπίδα: δύο για τα μάτια και δύο για τις γραμμές των φτερών. Είναι ένα εξαιρετικά όμορφο αντικείμενο, με απλότητα στο φτιάξιμό του, που θυμίζει Εποχή των Παγετώνων. Θα μπορούσε να έχει κατασκευαστεί οποιαδήποτε στιγμή τα τελευταία 20.000 χρόνια, αλλά φτιάχτηκε πρόσφατα. Ο καλλιτέχνης που μου τη χάρισε ήξερε πως επρόκειτο να ταξιδέψω στην υπογαία και μου έδωσε την κοκάλινη αυτή κουκουβάγια για να με βοηθά, όπως μου είπε, να βλέπω στο σκοτάδι.

Οι ιστορίες πίσω από τα σημειωματάρια

1. Δεκαεννιά από τα σημειωματάρια που κράτησα για παραπάνω από επτά χρόνια, με τις ράχες τους, πάνω σε ασβεστόλιθο της Κρητιδικής Περιόδου. Τα περισσότερα ήταν μικρά και αρκετά εύκαμπτα ώστε να στριμώχνονται σε μια τσέπη ή σ’ ένα σακίδιο χωρίς να σπάσουν: Moleskine, Fieldnotes και ένα σπέσιαλ Paperchase!

 

 

2. Συνήθιζα σε κάθε σημειωματάριο να κάνω μια ζωγραφιά, να βάζω έναν τίτλο και μια σχετική σήμανση που αντιστοιχούσε στη συγκεκριμένη φάση της έρευνάς μου, π.χ. ένα φτερό για τη Γροιλανδία∙ τις στοές του εργαστηρίου σκοτεινής ύλης στο ορυχείο ποτάσας στο Μπόλμπι της Σκοτίας∙ το δίκτυο ριζών ενός δέντρου για το δάσος Έπινγκ∙ έναν δύτη για τον πλημμυρισμένο λαβύρινθο κάτω από τη Βουδαπέστη∙ ένα Πράσινο Άνθρωπο για το πρώην πεδίο πυρηνικών δοκιμών Όρφορντ Νες και τη σήραγγα προς το τέλος του κόσμου για τη φιλανδική αποθήκη πυρηνικών αποθεμάτων γνωστή ως «Όνκαλο», «Κρυψώνα». Είναι ντροπή καθώς έχω τις ζωγραφικές δεξιότητες ενός ψαριού, αλήθεια.

 

3. Διάγραμμα των οχυρώσεων και της σήμανσης των σηράγγων του φρουρίου Μάντοβα, που σχεδιάστηκε από έναν άνθρωπο που γνώρισα στο «Στόμα του λύκου» του φρουρίου.

 

 

4. Δύο από τα σημειωματάρια που γέμισα κατά τη διάρκεια της ορειβασίας στη Γροιλανδία το καλοκαίρι – φθινόπωρο του 2016, όπου γράφω για το «μπλε του χρόνου» όπως φυλάσσεται στους αρχαίους παγετώδεις πάγους. Η μνήμη και το μέλλον του παγκόσμιου κλίματος.

 

5. Αναπόφευκτα, τα σημειωματάριά μου δεν έμειναν πάντα στεγνά ή καθαρά. Εδώ το νερό των πηγών του Τίμαβου –ενός ποταμού που ρέει 1.000 πόδια κάτω από το έδαφος για δεκάδες μίλια και ξαφνικά ξεχύνεται, πράσινος και ορμητικός, στην επιφάνεια– πρόσφερε τη δική του συμβολή στην ημερολογιακή μου καταγραφή.

 

 

6. Το αποτέλεσμα των ωρών που πέρασα βαθιά μέσα σε ένα εγκαταλειμμένο ορυχείο σχιστόλιθου στην Ουαλία, κατά την κατάβαση σε ένα κατακρημνισμένο σπήλαιο όπου ανακάλυψα την πιο εξωπραγματική αποτύπωση της σκηνής του ευαγγελισμού που έχω δει.

 

 

 

7. Τα σημειωματάρια που μου αρέσουν περισσότερο έχουν στο πίσω μέρος θήκες για κάρτες, όπου μπορείς να βάλεις επίπεδα ευρήματα. Εδώ, τρία φτερά στρειδοφάγων που βρέθηκαν πάνω από τον παγετώνα Κνουτ Ράσμουσεν και δύο λαμπεροί μαρμαρυγίες που σμιλεύτηκαν από τους ακανόνιστους ογκόλιθους που συναντούσαν βαθιά στον λαβύρινθο των ρωγμών του παγετώνα.

 

 

8. Το πρώτο προσχέδιο της Υπογαίας, συντροφιά με την κουκουβάγια που με συνόδευσε σε κάθε ταξίδι, την οποία μου χάρισε ο γλύπτης Steve Dilworth «για να με βοηθάει να βλέπω στο σκοτάδι».

Σχετικά βιβλία

Υπογαία: Ένα ταξίδι στα βάθη της Γης και του χρόνου
Robert Macfarlane
Μιχάλης Μακρόπουλος
«Στην υπογαία βάζουμε από πολύ παλιά ό,τι φοβόμαστε και θέλουμε να το χάσουμε, κι ό,τι αγαπούμε και θέλουμε να το φυλάξουμε…» Η Υπογαία είναι μια επική εξερεύνηση των κάτω κόσμων της Γης όπως απαντούν στον μύθο, τη λογοτεχνία, τη μνήμη κα...